IDEALISME EN ENGAGEMENT. DE ROEPING VAN DE KATHOLIEKE STUDERENDE JEUGD IN VLAANDEREN
Louis Vos, die onlangs aan de K.U. Leuven als professor geschiedenis met emeritaat ging, besteedde een groot deel van zijn loopbaan aan de geschiedenis van de katholieke studentenbeweging in de twintigste eeuw. Zijn voornaamste werk bestond uit het ontleden van de ontmanteling van de onafhankelijke katholieke Vlaamse studentenbond AKVS door de Belgische bisschoppen in de vroege jaren 1930.
In Idealisme en engagement bundelt en actualiseert hij eerder verschenen bijdragen en nieuw materiaal. Hij focust op de Leuvense studentenbeweging, de scholierenbeweging en de katholieke intellectueel. Twee accenten komen sterk naar voren: het Vlaamsgezinde karakter van deze bewegingen, en hoe zij een plaats hadden binnen de katholieke herleving.Een voorbeeld is hoe de KSA na de ereldoorlog naar buiten steeds meer gaat lijken op andere jeugdbewegingen, maar er tegelijk naar streefde zich in te bedden in de historische Katholieke Actieroeping en in de Vlaamse roeping van haar voorganger.
In de jaren 1960 vindt een kantelmoment plaats. Het engagement van de studentenbeweging voorheen bleef bestaan als een nieuw-linkse beweging die de jaren 1980 niet overleefde. Vos noemt de term ‘rode missionarissen’ correct, omdat het kleinlinkse engagement vooral groeide in katholieke kring en onder exseminaristen.
Vos vertelt ook over het hoogtepunt van het katholieke leven in ons land. „Wellicht was in de twintigste eeuw de katholieke gemeenschap in België nooit meer eendrachtig dan toen ze zich in de jaren 1954-1958 politiek en maatschappelijk massaal verzette tegen de antikatholieke schoolpolitiek van de socialistisch-liberale regering." Maar tegelijk werd in die periode reeds duidelijk dat de homogene christelijke samenleving in Vlaanderen tot het verleden behoorde.
Wie denkt dat de discussie over de ‘K’ van de Leuvense universiteit van recente datum is, moet maar eens de bladzijden lezen over de artikels van Piet De Somer, hoogleraar (en later rector) en directeur van het blad De Maand, die toen reeds pleitte zich open te stellen voor niet-katholieken.
De traditie van de katholieke studentenbeweging verdampte door de versnelling in de Vlaamse samenleving: ontkerkelijking, detraditionalisering en vooral individualisering. Het predikaat ‘katholiek’ verwaterde. De katholieke restauratie, die door Joannes- Paulus II krachtig werd gesteund, sorteerde in Vlaanderen weinig effect. Lectuur zeker voor wie deze periode zelf meemaakte. (EDS)
