Korte geschiedenis van het Aartsbisdom
Het aartsbisdom Mechelen-Brussel
Op 6 december 1961 werd op initiatief van kardinaal Suenens het oude aartsbisdom Mechelen opgesplitst in het bisdom Antwerpen en het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Sindsdien maken de christenen van de katholieke kerk in Brussel deel uit van dit nieuwe aartsbisdom. Het omvat de provincies Vlaams-Brabant en Waals-Brabant, het Hoofdstedelijk Gewest Brussel en een stukje van de provincie Antwerpen (het kiesarrondissement Mechelen).
In het jaar 1962 besliste kardinaal Suenens het aartsbisdom Mechelen-Brussel te verdelen in 3 vicariaten: Brussel, Vlaams-Brabant & Mechelen en Waals-Brabant. De grenzen van het vicariaat Brussel vallen samen met die van het Hoofdstedelijk Gewest Brussel.
Autonomie
Vanaf 1967 groeide de vraag om een autonome pastoraal voor de verschillende taalgroepen. In 1969 erkende kardinaal Suenens de autonomie van de Nederlandstalige en Franstalige pastoraal in het vicariaat Brussel. Concreet betekent het dat ‘elke cultuurgemeenschap over haar eigen vormen van pastorale benadering, begeleiding, structuren en organisaties beschikt' (Beleidsnota van de Bisschopsraad, 10 februari 1969). Dit veronderstelt een eigen pastoraal plan voor elke gemeenschap, eigen verantwoordelijkheden en een aangepaste infrastructuur.
Tijdens de eerste periode (1962-1982) werd het vicariaat Brussel geleid door een vicaris-generaal, die vanaf 1963 de hulp kreeg van twee adjuncten.
Hulpbisschoppen
Van 1982 tot 2002 werd Kardinaal Danneels in Brussel als bisschop bijgestaan door twee hulpbisschoppen die tevens de functie van vicaris-generaal hadden. Hulpbisschop voor de Nederlandstalige pastoraal was Mgr. Luk De Hovre, voor de Franstalige pastoraal Mgr. Paul Lanneau. Sinds zijn benoeming in 2002 tot hulpbisschop en vicaris-generaal voor Brussel, stond Mgr. Jozef De Kesel in voor de eenheid van de Kerk in Brussel. Voor iedere autonome pastoraal werd hij bijgestaan door een adjunct. Om deze eenheid nog meer te versterken werd Mgr De Kesel vanaf 2006 bijgestaan door enkel één adjunkt, Herman Cosijns.
Voor de katholieke gemeenschappen van buitenlandse herkomst was er een bisschoppelijk vicaris: Raymond Van Schoubroeck van 1982 tot 1993; van 1993 tot 2007 Lode Vermeir en vanaf 2007 werd Eric Vancraeynest benoemd tot vicariaal afgevaardigde voor de gemeenschappen van buitenlandse herkomst.
Huidige beleidsstructuren
Gemeenschappelijk beleid voor Brussel
Het beleid van het bisdom wordt nu gevoerd door Aartsbisschop Léonard met zijn drie hulpbisschoppen en de algemene vicaris-generaal van het Aartsbisdom, Etienne Van Billoen. Twee maal per maand wordt dit in de bisschopsraad te Mechelen besproken. Specifieke beleidsaspecten voor Brussel worden eerst binnen het eigen vicariaat voorbereid.
In het vicariaat Brussel werd Mgr. Kockerols in 2011 benoemd tot hulpbisschop en vicaris-generaal voor Brussel. Hij is dus verantwoordelijk voor het geheel van de pastoraal. Aan de hulpbisschop is een adjunct toegevoegd, in de persoon van Tony Frison. Voor de Nederlandstalige dienst 'verkondigen en vieren' werd Ria Dereymaeker als diensthoofd benoemd. Benoît Hauzeur draagt de verantwoordelijkheid voor de Franstalige diensten en Eric Vancraeynest is de verantwoordelijk voor de pastoraal van de gemeenschappen van buitenlandse herkomst.
Vicariale Raad
Wekelijks komt de hulpbisschop samen met zijn adjunct en de vier dekens om alle aspecten van de pastoraal te bespreken. Regelmatig nemen ook de verantwoordelijken voor de Nederlandstalige diensten en voor de Franstalige diensten, de verantwoordelijke voor de Gezondheidspastoraal en de verantwoordelijken voor de communicatie deel aan de Vicariale raad. Deze Vicariale raad is het gemeenschappelijke beleidsorgaan. Het bereidt de benoemingen voor en bespreekt alle vragen die het geheel van de kerk van Brussel aanbelangen.
Vicariale ploeg Verkondigen en Vieren
De vicariale ploeg 'Verkondigen en vieren' ondersteunt het diensthoofd bij de uitbouw van de dienst en geeft oriëntaties en suggesties bij de werking van de dienst, ten behoeve van de Nederlandstalige pastoraal.
Pastorale Raad
Advies in verband met de grote oriëntaties wordt geformuleerd door de pastorale raad. De pastorale raad kan ook de vicariale raad om verantwoording vragen. Het beraad volgt de actualiteit en tracht erop in te spelen. Het bestaat uit vertegenwoordigers van (bijna) iedere pastorale eenheid, afgevaardigden van de verschillende pastorale sectoren, en vier gecoöpteerde leden, samen een veertigtal mensen. Zij vergaderen drie keer per jaar op een zaterdagvoormiddag.
Priesterraad
De taak en het leven van de priesters komen ter sprake in de priesterraad. De leden zijn verkozen door de priesters van Brussel. Zij komen een aantal keren per jaar met de bisschop bijeen. De raad heeft eveneens een adviserende functie.
