De Griekse benaming voor het Pinksterfeest is ‘pentekostè’ en betekent ‘vijftigste’. Pinksterdag is vijftig dagen na Pasen (en tien dagen na Onze-Heer-Hemelvaart).
Het verhaal
Het Pinksterverhaal wordt in de bijbel verteld door Lucas in het boek ‘Handelingen van de apostelen’. De Geest daalt neer op de groep apostelen met Maria in hun midden. De angst en ontreddering wijken voor kracht en getuigenis. De heilige Geest komt als helper en trooster. Die kracht had Jezus aangekondigd op de avond vóór zijn lijden en dood. De Geest zorgt voor verbondenheid; het is een werkzame kracht die bezieling brengt en aanspoort tot nieuw leven. Het is het begin van de christelijke gemeenschap. De beelden die voor de Geest beschreven worden zijn: een hevige wind, een zachte bries, een verre horizon, een vurig hart, een helder licht, een aandachtig oor, een open oog. De Geest wordt ook de ‘adem’ van God genoemd in het Johannesevangelie, hoofdstuk 20 vers 22.
Een nieuw begin
Als de leerlingen na de verrijzenis van de Heer samen zijn in Jeruzalem klinkt er een geluid als een hevige windvlaag en verschijnen er ‘tongen als van vuur’ die zich op ieder van hen neerzetten. Ze worden vervuld van de heilige Geest en beginnen te spreken in verschillende talen. Dit wonder heeft een diepe symbolische betekenis. De spraakverwarring wordt opgeheven. Dit is het tegenovergestelde van wat in het Oude Testament verhaald wordt met de toren van Babel. Nu begrijpen mensen uit allerlei landen de apostelen in hun eigen taal. Pinksteren staat zo voor verbondenheid over grenzen heen. Petrus treedt naar voren en houdt een toespraak die velen raakt. Er wordt vermeld dat die dag duizenden mensen gedoopt worden.
Waar Pinksteren over gaat
Theologisch gezien draait Pinksteren om de aanwezigheid van God in de mens. Waar Jezus fysiek niet meer aanwezig is na de Hemelvaart, wordt zijn boodschap voortgezet door de Geest. Die Geest geeft inzicht, moed en inspiratie. Dit wordt krachtig uitgedrukt door de symbolen wind en vuur. Wind staat voor beweging en leven; vuur staat voor energie en verandering. Pinksteren betekent dan ook niet alleen een gebeurtenis uit het verleden, maar een blijvende werkelijkheid: gelovigen worden aangespoord om hun geloof actief te beleven en uit te dragen.
En vandaag?
In onze tijd is er weinig aandacht voor het religieuze en voor Gods aanwezigheid. We stoten vaak op spraakverwarring. We spreken zo weinig met vuur over wat onze wereld mooier kan maken. De vrede is vaak veraf, volkeren lijden onder armoede, bedreiging en oorlog. Het ontbreekt ons aan eerbied voor moeder Aarde en de toekomst komt in het gedrang. De kracht van het feest van Pinksteren, het feest van nieuw leven, wordt dikwijls naar de achtergrond verwezen. Maar de kern van Pinksteren raakt aan de actuele thema’s.
Ten eerste is er het idee van verbondenheid in verscheidenheid. In een wereld die gekenmerkt wordt door migratie, culturele verschillen en soms polarisatie, biedt het pinsterverhaal een tegenbeeld: mensen die elkaar verstaan ondanks verschillen.
Ten tweede is er het thema van bezieling. De Geest kan worden opgevat als symbool voor inspiratie, innerlijke kracht en morele richting. Ook vandaag zoeken mensen naar zingeving en authenticiteit. Pinksteren kan zo gelezen worden als een uitnodiging om te leven vanuit wat innerlijk drijft en verbindt.
Ten derde wijst Pinksteren op gemeenschap. De eerste christenen deelden bezit en zorgden voor elkaar. In een tijd van individualisering en sociale ongelijkheid is dit een kritische spiegel die ons wordt voorgehouden. Hoe bouwen we aan solidariteit en aan een goed samenleven?
De Geest maakt krachtig
In de tijd tussen Pasen en Pinksteren worden de jongeren gevormd. In de vormselviering bidden we krachtig om de Geest over hen. Na Pasen veranderden de leerlingen van Jezus, ze vonden nieuwe kracht door die Helper die met hen de dagelijkse weg ging doorheen alle moeilijkheden en bedreigingen. Ook de vormelingen worden toegerust met gaven: wijsheid, inzicht, raad, sterkte, vroomheid, eerbied en liefde.
De Geest schenkt zijn vruchten: goedheid, trouw, vriendelijkheid, geduld, vrede, vreugde en liefde.
De Geest staat garant voor geloof, hoop en liefde.
De duif staat symbool voor de Heilige Geest. Die wordt ook bij het doopsel van Jezus. In het verhaal van de ark van Noach staat de duif met het olijftakje in de bek als symbool van vredelievendheid.
Tot slot
Pinksteren is meer dan een historische herinnering. Het is een verhaal over verandering: angstige leerlingen worden moedige getuigen, verdeeldheid maakt plaats voor verstaanbaarheid, en losse individuen vormen een gemeenschap.
Juist daarom blijft Pinksteren actueel. Het nodigt uit tot openheid voor inspiratie, tot verbinding over grenzen heen en tot het bouwen aan een samenleving waarin mensen elkaar werkelijk verstaan.
(Deken Thieu)
