DE PUTKAPEL, EEN BESCHERMD MONUMENT OP ONZE PAROCHIE
13 SEPTEMBER – OPEN MONUMENTENDAG
Tot, pakweg, een halve eeuw geleden was de Putkapel, in de Maaltewijk van Sint-Denijs-Westrem, een bekend bedevaartsoord. Niet enkel de lokale bevolking maar ook, en vooral, mensen uit het Meetjesland kwamen daar hun devotie betuigen voor het Heilig Sacrament. Jaarlijks hoogtepunt was de achtdaagse bedevaart in de laatste week van juni.
Een brokje geschiedenis
De Putkapel, officieel de Heilig Sacramentskapel, werd in 1687 gebouwd op initiatief van abt Verschueren van de Gentse Sint-Pietersabdij. Ze werd opgericht als blijk van collectieve boetedoening voor een vergrijp dat een jaar eerder had plaatsgevonden in de Sint-Maartenskerk van Kortrijk. Dieven hadden daar kostbare gewijde kelken en cibories gestolen, die ze op hun vlucht, verstopt hadden in een waterput van de Maaltewijk van Sint-Denijs-Westrem. Het is op de plaats waar later de gestolen voorwerpen gevonden werden, dat de Putkapel werd opgericht.
De drie misdadigers werden voor hun wandaad en heiligschennis ter dood veroordeeld. De doodstraf door ophanging werd, onder grote publieke belangstelling, uitgevoerd op de Gentse Koornmarkt.
Franse Revolutie, teloorgang en eerherstel van het heiligdom
Kerkelijke bezittingen werden tijdens de Franse Revolutie verbeurd verklaard en werden eigendom van de Staat. Veel van die bezittingen werden dan publiekelijk verkocht. Zo ook gebeurde dat met de Putkapel die in handen kwam van de familie Maes. De nieuwe eigenaars herstelden de traditie van de achtdaagse bedevaart.
Omstreeks 1860 werd de kapel eigendom van de parochie van Sint-Denijs-Westrem. De tand des tijds had intussen zijn werk gedaan en grondige restauratie was noodzakelijk. Deze werd doorgevoerd in 1868 met middelen van de familie de Hemptinne. Het koor en de sacristie werden aangebouwd. In 1884 schonken ze ook nog een neogotisch altaar. Het volledig interieur werd door brand vernietigd in 1944 als gevolg van een bombardement. De Putkapel ging dicht voor het publiek. Pas in 1960 werd de kapel heropgebouwd en, in 1996, geklasseerd als beschermd monument. Op heden is de kapel eigendom van de kerkfabriek van Sint-Dionysius. Van de Open Monumentendag van vorige week werd gebruik gemaakt om de kapel, tijdens het weekend, voor het publiek open te stellen.
De voorzitter van de kerkfabriek is de drijvende kracht achter het initiatief om de historische uitstraling van de kapel in ere te herstellen. Tijdens ons bezoek toonde hij ons o.m. de plek waar de put zich bevindt die de naam gaf aan de kapel. Ook zorgt hij ervoor dat het interieur een vernieuwde aankleding krijgt met beelden, bidstoelen, kruisweg enz. Aangezien de kapel nooit aan de eredienst werd onttrokken, is ze nog steeds bruikbaar voor religieuze activiteiten. Sinds een paar jaar wordt, op geregelde tijdstippen, opnieuw de klok geluid en hebben er godsdienstige en andere bijeenkomsten plaats.
Een onbekende parel op onze parochie
Alleen al omwille van zijn historisch-religieuze waarde zou het wenselijk zijn dat de Putkapel opnieuw onze terechte aandacht krijgt binnen de parochie en daarbuiten. Een regelmatige openstelling kan daartoe bijdragen. Een bezoek aan de kapel is absoluut de moeite waard en levert u daarenboven, zo beweert althans de voorzitter van de kerkfabriek, een volle aflaat op, toegekend via een eeuwenoud pauselijk besluit. De kapel is goed bereikbaar met openbaar vervoer en met de fiets.
Stephaan Martens
