Homilie zondag 3 september 2026
Beste mensen,
Ik heb behoorlijk moeite gehad met deze preek en vroeg mezelf af hoe dat kwam. Het thema is mij immers heel bekend maar ik denk dat ik dezelfde reactie had als Petrus die zich duidelijk verslikte in het antwoord dat Jezus gaf op zijn vraag over vergeven: "Hoeveel keer moet ik vergeven? Zeventig zeven maal? Dat kan toch nooit, daar is toch geen beginnen aan! Hoe zit het dan met mijn verdriet, met mijn pijn om wat mij werd aangedaan? Wat U vraagt is dat ik altijd vergeef! Dat lukt toch niemand!"
Is dat bij iemand onder u al gelukt? Alles wat tegen u gebeurd is vergeven? Ik dacht het niet.
Maar Jezus had wel duidelijk zeventig zeven maal gezegd . Een gek cijfer waar Hij alleen maar mee bedoelde: stop met tellen! Het gaat er niet om hoeveel keer je vergeeft, het gaat erom dàt je kunt vergeven. Het is geen rekensom maar een levenshouding.
Om één en ander duidelijk te maken vertelt Jezus het verhaal van de onbarmhartige knecht die een hele show opvoert om van zijn schuld af te komen. Uiteindelijk heeft de koning zo’n medelijden dat hij de schuld van de knecht kwijtscheldt. Een beetje dankbaarheid zou hier op zijn plaats geweest zijn, maar de knecht gaat opnieuw in de fout door iemand die hem geld verschuldigd is, het mes op de keel te zetten.
We kunnen ons wellicht allemaal een situatie uit ons leven voorstellen waarin dat gebeurd is. Ik heb zoveel gedaan voor iemand, ik heb schulden kwijtgescholden en dan word ik zo voor schut gezet. Dat gebeurt me niet nog eens!
Maar God houdt ook ons hier een spiegel voor: hoe kunnen wij nu Gods genade en geduld vragen en zelf genade noch geduld voor anderen hebben? Een goeie vraag als je de wereld van vandaag bekijkt: overal oorlog en onrust. Potentaten die niks vergeven, maar integendeel elke dag opnieuw olie op het vuur gooien en dreigende vergeldingstaal spreken. En die dat ook nog eens in Gods, Jahwehs of Allahs naam doen. Ze moesten zich schamen.
Want wanneer Jezus ons zegt om vergeving als levenshouding te zien, dan wil Hij alleen maar dat wij in oneindige liefde en respect met elkaar leven. Zonder dat het kwaad met de mantel der liefde moet bedekt worden. Er gebeurt wel degelijk kwaad in onze omgeving, in ons leven, in de wereld. Maar het betekent dat we wraak en het recht op vergelding in Gods handen leggen.
Ik heb grote bewondering voor het personeel van gevangenissen, de vrijwilligers en de pastores daar omdat zij de moed hebben om de mens achter de misdaad te willen zien. Omdat zij ervan uitgaan dat niet zij moeten oordelen over schuld en boete. En ik besef tegelijkertijd hoe ontzettend moeilijk dat moet zijn wanneer je weet hebt dat iemand bv een kind heeft misbruikt of iemand genadeloos heeft gedood. Maar het is niet aan ons om dan rechter te spelen.
Durven wij in de spiegel kijken en nagaan of wij wel overal het juiste doen? Het is een uitnodiging om eens stil te staan bij de vraag hoe wij ons verhouden tot Gods genade en tot alles wat er gebeurt in deze wereld aan oorlogen en geweld, maar ook dichterbij: hoe verhouden wij ons tot het milieu, de schepping, vluchtelingen, ga maar door. En tot onze eigen omgeving: familie, relatie, vriendenkring.
Straks gaan we deze kerk uit, hopelijk met een gerust gemoed, onze zonden vergeven, de heilige Geest in onze handtas, en alles lacht ons toe. Maar misschien komen we net dan de buurman tegen aan wie we zo’n grondige hekel hebben. Of krijgen woorden met onze kinderen of ouders. Of we zien op tegen morgen omdat we weer moeten samenwerken met vervelende mensen. Net als die manager die buiten iemand tegen komt die hem nog geld verschuldigd is. Wie weet hoe lang al. Maar nú zal hij hem eens daarover aanspreken. Hij pakt hem bij z’n schouder en zegt: “nu betalen, anders ...”. Horen wij God ons dan ter verantwoording roepen?
Geert Dedecker, een priester die ook gevangenispastor is, heeft een driestappenplan voor ogen:
1) Geef je schuld uit handen. Leg die schuld, die onmacht en dat verdriet in de handen van God – dat mag, tot zeventig maal zeven maal. Want “vergeven dat is Zíjn job”.
2) Probeer te herstellen wat stuk gemaakt is; probeer los te maken en te ontbinden wat in de knoop is geraakt; probeer op-nieuw te binden en te verbinden wat los gelaten is en voorgoed verloren lijkt.
3) Oefen je er permanent in om het goede te doen in een wereld die vol zonde is, vol geweld en kwaad – buiten deze muren: een goed woord, een blik van verstandhouding, een luisterend oor, een schouder om op te leunen.
Dat we de moed en de kracht mogen vinden om dat onder de knie te krijgen. Het moge zo zijn. Amen.
Inspiratie: Geert Dedecker en Pastorale Kroes Nederland
