Homilie zondag 18 januari
In geloof geroepen worden
Vijfentwintig jaar geleden brachten mijn vrouw en ik, met onze drie kinderen, onze vakantie door op een camping in Italië. Op een van de avonden stond een bonte familie-avond geprogrammeerd waarbij je je eerst moest voorstellen aan het aanwezige publiek: "Hoe is je naam, waar kom je vandaan, en wat doe je in het dagelijkse leven?" Ik realiseerde mij dan pas dat ik in mijn ogen geen grootse dingen had gedaan. Ik schaamde mij een beetje om dit voor die menigte te zeggen. Ik leidde een regelmatig leven en werkte nog steeds voor dezelfde werkgever als toen ik begonnen was in 1989, nu nog altijd trouwens. Nu, heel wat jaren ouder en hopelijk wijzer, vraag ik me nog steeds af wat de zin van mijn leven is.
Vroeger, als jongeling, ging ik ervan uit om snel veel rijkdom te vergaren. Want status wordt toch afgemeten aan wat je verdient, niet? Want we leven meer en meer in een samenleving waarin slechts twee vragen gelden, namelijk "Hoeveel kost het?" en "Hoeveel brengt het op?" Dat is de weg die wij zo gemakkelijk bewandelen. Een louter commerciële weg met louter commerciële vragen. Hoeveel kost elke daad, hoeveel kost elk gevoel? En hoeveel brengt het op? Hoeveel brengt vriendschap op? En zorg voor anderen? Het enige principe lijkt te zijn dat alles is te koop is, en dat alles moet betaald worden.
Voeg hier nog eens bij dat bij veel mensen godsdienst geen rol van betekenis meer speelt. Het is zeker geen leidraad meer in het leven. Zij sturen God weg omdat ze hun eigen weg willen gaan. Het moderne ongeloof heeft de wereld verengd tot een logische gedachte. Bekeken door de bril van de wetenschap is de wereld een complex van oorzaken en gevolgen, van vormen en formules. De wereld is een groot model dat we in processen proberen te vertalen en te voorspellen. Onze wereld is dan wel voorspelbaar geworden - denken we - maar waar is de zin gebleven? Zo’n wetenschappelijke logica reduceert de werkelijkheid, reduceert onze wereld, tot een constatering zonder passie, zonder verdriet. Daarin kan geen God bestaan, in een wereld waaruit de vraag naar de zingeving van ons leven verdwenen is.
Onze voorouders waren zich bij elk offer dat het leven vroeg, bewust van een liefdevolle God die op hen toezag. Daarom wilden ze niet alleen weten hoe je de wereld naar je hand kon zetten, maar ook waaròm je dat zou doen. Het leven diende ergens toe. Dat is precies verdwenen uit het wereldbeeld. De wereld is perfect voorspelbaar, maar is er een zonder zin geworden. De enige zin - zo lijkt het - is ervan genieten zolang het maar kan. Hoe dikwijls horen we spreken over een bucketlist, een lijst van dingen die je allemaal nog wil doen om meer gelukkig te worden. En als alles in dit lijstje is afgevinkt, wat dan?
En zo kom ik bij Jesaja, want ik heb deze keer eens de eerste lezing als uitgangspunt van mijn woordje genomen. Jesaja krijgt een goddelijke opdracht, een roeping: Hij moet Israël de ogen openen voor de opdracht die het heeft.
Wat zou onze roeping kunnen zijn? Welke zin kunnen wij aan de wereld en Gods schepping geven? Want je moet natuurlijk niet gewoon de doelen die je zelf in het leven hebt gaan verheffen tot Gods wil en opleggen aan anderen. Dat is arrogant en gevaarlijk. Zeker in deze tijd vol geopolitieke spanningen waar we langs alle kanten bestookt worden met informatie en desinformatie. Dat is wat fundamentalisten en terroristen doen, hun wil omschrijven en goedpraten als Gods wil.
God blijft een mysterie. Er ìs een waarom van je leven, maar misschien kom je daar aan het eind pas achter! Ikzelf nu zie het meer en meer mijn ‘roeping’ om groot te worden in kleine dingen. Dat is momenteel de zingeving van mijn leven geworden. Samen met mijn geloof in een kwetsbare, menselijk geworden God als mijn grote voorbeeld. Een God die ons Jezus heeft gezonden voor kleine, kwetsbare mensen. Hij bewandelde de weg van liefde, van behulpzaamheid, van vrede, van zorg voor mensen die ziek zijn van ellende, ziek van ongeluk, ziek van armoede. Jezus was er voor mensen die verblind zijn door het leven. Voor mensen die opgesloten zitten in zichzelf. Voor mensen die niet meer kunnen of willen leven. Naar al die mensen leidt de weg van Jezus.
én simpel voorbeeld kan dit alles verduidelijken: in een zorghuis neemt een lieve begeleidster iemand bij de hand en ze nodigt hem uit om zijn levensverhaal te schrijven. Hierdoor krijgt deze persoon met zijn doos vol foto's langzaam het gevoel: ja, … ik diende ergens toe!
