Homilie zondag 20 september 2026 - autoluwe zondag
Lieve mensen,
De evangelielezing van vandaag is voor velen onder ons geen onbekend verhaal: ‘De werkers van het eerste of van het laatste uur’ naargelang de invalshoek die men kiest. En zoals bij de meeste evangelies kan je ook in deze tekst meerdere lagen, meerdere invalshoeken vinden.
We hebben in het verleden al stilgestaan bij de ‘voor velen terechte’ teleurstelling of verontwaardiging omdat diegenen die maar één uurtje gewerkt hadden, evenveel kregen als zij die de hele dag in de brandende zon gezwoegd hadden. We hebben dit verhaal ook al eens bekeken vanuit de hoek van o.a. Afrikaanse werkers die langs de weg worden opgepikt maar waarbij de sterkere en ‘rijkere’ dichter bij de weg wonen en de armere en kwetsbare steeds verder weg zodat zij altijd later komen en dus minder kansen hebben: een vicieuze cirkel.
Maar vandaag wil ik eens stilstaan bij de landheer die de arbeiders ophaalt. De gemakkelijkste interpretatie is dat die landheer eigenlijk Jezus is, die met andere ogen kijkt, die een andere weg volgt, zoals de profeet Jesaja in de eerste lezing zegt: ‘Mijn wegen zijn niet uw wegen – Mijn wegen gaan uw wegen te boven.’ Laat ons die landheer eerst eens een keer gewoon als mens bekijken.
Het minste dat je kan zeggen is dat hij toch wel wat macht heeft. Hij is degene die beslist wie er mag werken en dus geldt verdient en wie aan de kant blijft staan, hopend om later toch nog een kans te krijgen om toch iets te verdienen. Mij deed dit bijna onmiddellijk denken aan het ‘kot’ in de Antwerpse haven, waar havenarbeiders elke dag met hun boek naartoe moesten en waar dan diegenen aangeduid werden die een bepaalde job in de haven mochten of moesten doen. En naar het schijnt waren er daar die (bijna) altijd werk hadden en anderen die zelden werk hadden, en dan hun stempel van den dop moesten gaan halen (een sociale zekerheid die in Jezus' tijd en ook in heel veel delen van de wereld niet bestond of zelfs nu nog niet bestaat).
De landheer in ons Evangelie vandaag gaat een eerste keer bij het ochtendgloren op zoek naar dagloners voor zijn wijngaard. Drie uur later, rond het middaguur en nog eens drie uur later gaat hij weer op uit: blijkbaar was er meer werk dan eerst gedacht. En dan, op het einde van de dag, gaat hij nog eens en zo staat er: ‘hij trof er een groepje aan dat er nog steeds stond’. Zij waren dus niet pas laat daar aangekomen omdat ze verder weg woonden of te lui waren, geen goesting hadden of welke reden dan ook. Neen, ze stonden daar een hele dag zonder werk omdat niemand hen ingehuurd had.
Wat zou daar in Jezus’ tijd de reden voor geweest zijn? Misschien kende de landheer de eerste groep al en wist hij dat het goede werkers waren. Of misschien waren de eersten jong en sterk en waren die van het laatste uur ouder en sjofeler. Of misschien waren het niet allemaal Joden en zaten er ook Samaritanen, Grieken, zelfs Romeinse oudgedienden bij, mensen aan wie te zien was dat ze al een en ander hadden meegemaakt, vluchtelingen, mensen met een beperking.
Stel dat die landheer een paar keer naar Jezus’ prediking is gaan luisteren en dat die dag zijn frank of in die tijd ‘denarie’ gevallen was dat hij eigenlijk zelf geen oog had voor de zwaksten, de meest kwetsbare, dat er tot nu toe geen barmhartigheid in zijn handelen lag en dat hij – getroffen door Jezus prediking en voorbeeld – besloot om goed te doen, te beginnen met de laatsten die hij eerder die dag geen kans gegeven had, zelfs als hem dat niet in dank werd afgenomen. Het stemt tot nadenken, zeker op deze autoluwe zondag die traditioneel een dag is van vriendschap en verbondenheid in de wijk, de straat, de gemeente. Maar zijn wij voor iedereen even open, even hartelijk, even vriendelijk en gastvrij?
Het is heel normaal menselijk dat ook wij voorkeuren hebben, dat we met sommige mensen vlugger en zelfs liever contact zoeken dan met aderen. Maar juist vandaag worden we uitgenodigd om daar eens heel bewust bij stil te staan en ons eerlijk de vraag te stellen in hoeverre wij met Jezus’ ogen kijken en in hoeverre wij daarnaar handelen. Laat ons, bij wijze van huiswerk, deze week eens een lijstje maken welke mensen wij eerst zouden oppikken, welke drie uur later, ’s middags, nog eens drie uur later en wie we uiteindelijk tot op het laatst aan de kant zouden laten staan en waarom. In welke mate spelen hier tijdsgeest, de huidige sociaal-economische of politieke tendensen mee, opportuniteit, angst, wantrouwen …
Maar vooral: kunnen we Jezus’ houding ook tot de onze maken met vallen en opstaan, met kleine stappen, gesteund door elkaar, door ons samenkomen hier, tot er ook hier in onze straten, wijken, gemeenten geen mensen meer aan de kant blijven staan. Wijnegem: één grote boom waar ieder, hoe verschillend ook, zijn plaats heeft en kan en mag zingen zoals hij of zij gebekt is, en dat de zon die volop schijnt zodat we over alle grenzen heen samen onder de boom kunnen vieren. Het moge zo zijn. Amen.
