Homilie zondag 3 mei - 5° zondag van de Paastijd
Lieve mensen,
Wanneer we de lezingen van deze eerste zondag beluisteren dan komen er, denk ik, spontaan 2 gedachten naar boven: de eerste lezing geeft ons een beeld van de evolutie binnen de eerste kerk en het evangelie kennen velen misschien wel omdat we dat regelmatig terug horen komen als een troost biedende tekst in begrafenissen (al verlies ik de term verrijzenisviering).
Toch moeten we met beide een beetje voorzichtig zijn. Eerst en vooral mogen we niet voorbij gaan aan de heel andere sociaal maatschappelijke context, de regels binnen de samenleving in die eerste eeuwen. Ook niet aan het inzicht dat de hedendaagse bijbelstudie ons brengt nl. dat er in de loop van de geschiedenis (en zelfs al in het prille begin … Flavius Josefus) serieus wat gesleuteld is aan de bijbelteksten – daarom niet met kwade wil of toch zeker niet altijd – maar om ze te doen passen in de tijdsgeest. En ten derde kunnen en mogen we deze teksten ook niet isoleren van de rest van Handelingen, de brieven, de evangelies. Ook al maakt het soms de dingen verwarrend, spreken teksten of vertalingen elkaar tegen.
Telkens weer staan we voor de opdracht om eerst en vooral te luisteren naar wat de teksten ons zeggen en daarna komt de vraag wat we er voor vandaag kunnen of moeten uithalen.
De eerste lezing is best wel actueel als we kijken naar de noden in onze kerk vandaag: Petrus en Paulus krijgen te maken met een klacht dat er binnen de kerk gediscrimineerd wordt. Niet tussen mannen en vrouwen maar tussen de vrouwen, meer bepaald de weduwen, van twee bevolkingsgroepen binnen die eerste kerk: de Hebreeuws sprekende Joden-christenen en de helleense, Grieks sprekende christenen uit het heidendom. Dat kan absoluut niet want dat staat haaks op de leer, de boodschap van Jezus, waar Hij zijn leven voor gegeven heeft. Maar hoe belangrijk dat ook is, Petrus en Paulus zien het niet zitten om zich daar zelf mee bezig te houden want ze zeggen dat hun eerste taak de verkondiging is. Dus stellen ze voor dat er een soort raad van (7) wijzen, een soort ‘Pastoraal team avant la lettre’ of een ‘Raad van Ouderlingen’ gevormd wordt die zich met dergelijke zaken bezig houdt. De mensen die zich zullen inzetten voor die taak van dienstbaarheid, van zorg, dat zijn de eerste diakens.
Al te gemakkelijk beroept men zich in de Katholieke kerk op teksten als deze om een strikt hiërarchische, mannelijke kerkstructuur te verdedigen: het belangrijkste is de verkondiging en die is voorbehouden aan de opvolgers van Petrus en Paulus, de bisschoppen en priesters en al eeuwen geldt dan dat dat alleen gewijde celibataire mannen zijn. Een trapje lager komen dan de diakens, ook mannen, maar als ze getrouwd zijn mogen ze dat blijven.
Dit doet absoluut geen recht aan de teksten van Handelingen en de Brieven. Petrus en Paulus nemen regelmatig ook taken op die strikt genomen onder de diakonie vallen. Diakens zoals Stefanus en Filippus verkondigen het Evangelie wanneer daar nood aan is en in de eerste kerk zijn er ook vrouwen die een belangrijke rol spelen zoals Febe die evenals anderen ook de titel diaken krijgt.
‘Wie’ strikt bepaald ‘wat’ zou mogen doen lag dus absoluut niet vast in de eerste kerk en dat kon toen niet en kan ook nu niet, want uiteindelijk is het de Geest die ons roept om datgene te doen waar we goed in zijn, om onze talenten te gebruiken in dienst van! En laat ons eerlijk zijn: wie staat er vandaag in veel van onze kerken in voor zowel de verkondiging als de diakonie?
En dat is voor mij ook de diepe betekenis van het antwoord dat Jezus’ in het Evangelie aan de ontredderde leerlingen geeft: "Ik ben de Weg". M.a.w.: "volg Mij! Doe in jouw leven, in jouw tijd wat ik ten diepste toe heb voorgedaan: zorg voor elkaar, heb je naaste lief als jezelf, wees dienstbaar, ..." Ik ben de Waarheid: de Vader en Ik, wij zijn één en ten diepste toe zijn Wij Liefde die mensen doet leven en die sterker is dan de dood! En die Blijde Boodschap moet verkondigd worden nu minstens even zeer als in de eerste kerk.
En Ik ben het Leven: leven, menswaardig leven in respect en zorg voo de schepping, de medemens en jezelf. Bovendien Leven, zoals de Paasboodschap ons zo duidelijk door de vrouwen gebracht werd: het eeuwig leve.
Misschien weten we soms niet goed waar onze sterkte in ligt, hoe we vandaag in deze zoekende kerk onze weg kunnen vinden, wat onze taak of roeping zou kunnen zijn. Dat is niet erg; er zijn véél handen nodig, vertrouw erop dat de Geest het wel weet, dus probeer te luisteren naar Hem, hou moed, het is bijna Pinksteren!
Het moge zo zijn!
