Homilie zondag 18 oktober 2026
Beste mensen,
In de eerste lezing mochten we hoopvolle, dankbare woorden van genade horen. Het doet altijd deugd wanneer ons hoopvol streven en liefdevol leven gezien en gewaardeerd wordt.
Maar dan komt het evangelie waar we toch wat ongemakkelijk van worden. Ieder van ons stelt zich wellicht vragen en heeft een eigen mening bij de begrotingsgesprekken die momenteel door onze regering gevoerd worden. Het is een understatement wanneer we dat geen eenvoudige oefening noemen en al zeker niet wanneer heel wat ego’s met elkaar botsen. Er moet beknibbeld worden op van alles en nog wat en het wordt moeilijk om juist te kiezen, denk ik dan. Dat brengt zware sociale onrust mee.
Ook in Jezus’ tijd waren er financiële problemen. De Romeinen eisten zowel grond- als persoonlijke belasting, wat door de meeste joden als slavernij en uitbuiting en als gedwongen steun aan een heidense overheerser werd ervaren. Vooral de Zeloten, een zeer radicale weerstandsgroep, verzetten zich tegen de Romeinse overheersing. De Farizeeën legden er zich, zij het met tegenzin, bij neer. Zij zagen die belasting als een last die hen door God was opgelegd. En dan had je nog de Hogepriesters, die uit zuiver eigenbelang zelfs met de Romeinen collaboreerden. Een stelletje ongeregeld dus en jammer genoeg vandaag nog zeer herkenbaar…
Hoe ging Jezus hiermee om? Ik denk dat Jezus niet om geld gaf en dat daar aanvankelijk voor Hem de kous af was. Maar dan krijgen we die vraag van de Farizeeën “is het naar Uw mening toegelaten om aan de keizer belasting te betalen of niet?”. Een smerige vraag die er enkel op gericht was om Jezus mee op hun kar te krijgen. Wanneer Hij “ja” had gezegd, dan had Hij Zijn joodse geloof verraden. Want dat geloof stelt duidelijk “Jahweh is de enige en daarom zult gij de Heer liefhebben, met heel uw hart, met heel uw ziel en met heel uw verstand”. Had Hij “neen” gezegd dan zou men Hem bij de Romeinen als politieke opstandeling kunnen aanklagen.
Maar Jezus laat zich niet in de val lokken. “Huichelaars” noemt Hij hen. Het gaat voor Hem niet op dat mensen enkel zouden profiteren van de staat maar niet willen meewerken aan de werking ervan. “Geef aan de keizer wat aan de keizer toekomt, maar geef aan God wat God toebehoort” antwoordt Hij. Het gaat niet om God óf keizer want dat zijn twee totaal verschillende hoedanigheden. God is de eerste en doorslaggevende instantie waarop de mens zijn gedrag dient te oriënteren. Wie aan God vasthoudt kan ook aan de keizer geven wat aan de keizer toekomt.
Jezus’ antwoord is een vuistregel. De staat, als vrije democratische maatschappijvorm, heeft het recht om van ons onze medewerking, onze solidariteit en onze loyaliteit te eisen. Maar dat recht houdt op bij alles wat niet het beeld van de keizer draagt: de schepping, de wereld en de mens, want die dragen het beeld van God in zich. Ze zijn niet vrij beschikbaar, ook niet voor de democratie. Overal daar waar hun leven, hun aanzien en hun waardigheid worden bedreigd, aangevallen of verwoest, eindigt niet alleen het recht van de staat, maar ook van de drukkingsgroepen en van individuele mensen om eisen te stellen.
Geld kan door de mens tot afgod verheven worden. Wie er genoeg van bezit “voelt zich als God in Frankrijk”. We zien momenteel heel erg dat het geloof – en dan heb ik het niet over christelijk geloof - in de onbeperkte werkzaamheid van geld zeer veel macht geeft over de wereld en de mensen. Voor de huidige wereldleiders lijkt geld zo belangrijk dat menselijke relaties alleen nog maar in valuta worden beoordeeld. Vrede lijkt niet belangrijk – tenzij er een nobelprijs aan verbonden wordt – maar wel welke grondstoffen of voordelen kunnen binnengehaald worden onder het mom van een vredevol akkoord. Dit heeft niks met mensen maar met eigenbaat te maken. Zelfverheerlijking op het hoogste niveau.
“Geef aan de keizer wat aan de keizer toebehoort, en aan God wat aan God toebehoort”. Ik zou daar nog aan willen toevoegen: geef aan de mens wat aan de mens toebehoort: zorg, nabijheid, liefde. Bewaar de liefde want alleen daardoor geeft God ons hoop en daar kan geen euro tegenop! Als wij zo leven kunnen we als verantwoordelijke christenen ons dagelijks leven vorm geven en aan het geld de plaats geven die het verdient.
Het moge zo zijn. Amen.
(Inspiratie: wijlen Frank Theré - diaken)
