Homilie zondag 14 juni 2026
Lieve mensen,
In het licht van heel de huidige problematiek in het Midden Oosten en vooral in Israël en Gaza zijn er zeker in de eerste lezing een paar stukken die het ons niet gemakkelijk maken én ook de band met de Evangelielezing is niet zo voor de hand liggend. Wat moeten wij daar nu mee?
Laat mij proberen eerst even dieper in te gaan op de eerste lezing uit Exodus: het boek dat de uittocht uit Egypte verhaalt. In het midden staat er een vers dat wij goed kennen, vooral ook vanuit het lied van Huub Oosterhuis: "Jullie hebben gezien hoe Ik ben opgetreden tegen Egypte, en hoe Ik je op adelaarsvleugels gedragen heb en je hier bij mij heb gebracht."
De adelaar is een heel oud symbool van zowel kracht, macht, krijgskunde als van zorg (adelaarsjongen blijven heel lang bij in het nest). Wij zingen: "Die mij droeg op adelaarsvleugels, die mij hebt geworpen in de ruimte, en als ik viel mij telkens opgevangen, totdat ik vliegen kon op eigen kracht." Het geeft het beeld van een zeer zorgzame God die Zijn volk leert hoe ze moeten leven en die hen steeds vol genade opvangt als ze vallen.
Alleen doet een adelaar of arend in de natuur dat niet! Het is een beetje bizar maar deze bijbeltekst ligt aan de oorsprong van de mythe. Als de tijd gekomen is waarop de jongen moeten leren vliegen, dat de vrouwtjes arenden hun jongen uit het nest duwen en dat de mannetjes onder de jongen gaan vliegen als ze vallen en hen opvangen en terug naar het nest brengen. Biologen en ornithologen die hun hele leven adelaars en andere roofvogels bestudeerd hebben, hebben dit gedrag nooit op beeld kunnen vastleggen. Ook hier: bij deze Bijbeltekst moeten we dus verder kijken: hoe leert het volk God kennen en vooral hoe leert het leven zoals God het wil? Daarvoor heeft God een Verbond met hen gesloten en hen de meest fundamentele regels ingeprent die niet alleen Joods of later christelijk zijn maar universeel menselijk. De 10 geboden vormen (op het eerste misschien na) voor iedereen de basis van goed en moreel handelen: "Gij zult niet doden, niet liegen en bedriegen…"
En als ze zich aan het Verbond houden dan zegt God: zul je een kostbaar bezit voor Mij zijn, kostbaarder dan alle andere volken – want de hele aarde behoort Mij toe. Een koninkrijk van priesters zul je zijn, een heilig volk. En hier ligt een groot probleem dat al speelt vanaf het ontstaan van Israël als – voor zo ver we weten – het eerste, en lange tijd ook enig monotheïstisch volk in een wereld vol goden en demonen. Zo lang ze naar het Verbond leven hebben ze een heel belangrijke zendingsopdracht, als ‘koninkrijk van priesters’: zij worden uitgezonden om die ene unieke barmhartige God te verkondigen in een wereld vol wrede goden.
Helaas, niet alleen nu maar heel de geschiedenis door zien we dat Israël, - tenminste een deel van hen want we mogen zeker niet alle Joden over dezelfde kam scheren! - zich wel beroept op de titel en status van ‘uitverkoren volk’, ‘de heilige rest’; vooral! wanneer ze de opdracht van het Verbond zelf niet naleven. En ze verwachten dat God hen toch wel zal opvangen zoals gezegd wordt dat een adelaar doet. De (bijbelse) geschiedenis laat een ander beeld zien.
En wij? Wij geloven dat God mens geworden is in Jezus van Nazareth juist opdat wij zouden leren begrijpen dat Hij een God van genade is, sterker nog een God die Liefde is. En Jezus stuurt leerlingen en vandaag ook ons uit om die Blijde Boodschap te verkondigen. Maar ook voor ons geldt hetzelfde Verbond! Wij kunnen maar ‘verkondigend zijn’ als wij niet alleen/niet zozeer woorden spreken , maar als onze daden, levend teken zijn van liefde en genade.
En wij moeten niet te hoog van de toren blazen want ook wij als kerk hebben in het verleden vaak het Verbond met God geschonden en in zijn Naam geweld gepleegd; en komen wij zelf vandaag open, liefdevol getuigend naar buiten om op te komen voor de schepping, voor de ‘schapen zonder herder’, de armen die steeds armer worden; houden wij van de de weduwe, de wees, vreemdeling, de asielzoeker… ? We vermoorden hen niet met dodelijke wapens, maar zijn we echt arbeiders in een bloeiende wijngaard van Liefde. Hopelijk zo goed als we kunnen en als mens zullen we allemaal ook wel eens struikelen en vallen. De adelaar vangt zijn vallende jongen in de natuur dan wel niet op maar Jezus heeft ons de Blijde Boodschap gebracht dat wij, zelfs als we struikelen, geborgen zijn in Gods liefde.
Laten we er samen voor zorgen dat we sterke vleugels hebben en goede arbeiders zijn. Amen.
