Voor de viering van het vormsel draag ik meestal een rode kazuifel met grote vlammen in goudkleurige draad erop geweven. Het gewaad lijkt op een haardvuur. Kleuren die passen bij de Heilige Geest, bij Pinksteren en bij het vormsel.
‘Wat heb je nodig om vuur te maken?’, vraag ik soms aan de vormelingen.
‘Brandstof’, antwoordt een vormeling. Inderdaad. Iets wat vuur kan vatten of verspreiden, zoals papier, een kaars, droge takken, een houtblok, olie, benzine of zelfs gas, hoewel die laatste al voorbij de gevarengrens komen.
‘Wat heb je nog nodig?’
‘Iets om vuur te maken’, zegt een andere vormeling. Jawel. Een lucifer of een aansteker, of zelfs een sterk vergrootglas, als je het naar de zon keert, zoals we leren bij de scouts.
‘Is dat alles?’, vraag ik. ‘Wat is nog nodig?’
Aarzelend kijken de vormelingen naar elkaar. Tot iemand zegt, wellicht op aangeven van een catechist: ‘Zuurstof!’
Inderdaad, zonder zuurstof raakt geen vuur op dreef. Of dooft het snel weer uit. In elke sacristie hangt wel een kaarsendover: een kleine metalen kegel op een houten steel, waarmee men de paaskaars kan doven. Even de kegel bovenaan de lange kaars zetten, de zuurstof afsluiten en de kaars gaat uit.
Het brengt ons bij wat gebeurt op paasavond. Jezus is opnieuw bij zijn leerlingen, nu als de verrezen Heer. Wanneer alles is gezegd, ademt of blaast hij over hen, en zegt daarbij: ‘Ontvang de Heilige Geest.’ Het is Jezus’ laatste geschenk aan zijn leerlingen, vooraleer hij hen verlaat. Hij blaast zijn adem over hen heen. Zijn heilige adem, zijn Heilige Geest, recht uit zijn eigen hart en longen. Onzichtbaar en toch levensnoodzakelijk. De leerlingen hebben voldoende onderricht gekregen, ze weten wat het evangelie inhoudt, ze weten wat hun te doen staat, ze zijn er klaar voor. Maar hebben ze wel voldoende adem om het vol te houden? Riskeert hun kaars niet snel te doven wegens zuurstofgebrek? Opdat zijn vuur in ons zou blijven branden, ook in tijden van storm of vertwijfeling, schenkt Jezus ons ook zijn Heilige Geest.
Trouwens, in de geloofsbelijdenis zeggen we over de Heilige Geest: ‘die Heer is en het leven geeft’. In het Latijnse credo: ‘Dominum et vivificantem’. Het is een wondermooie uitdrukking. De Geest is degene die ‘leven geeft’: die het leven wakker schudt, die het leven tot leven brengt, die het leven een tweede of derde kans geeft, die het leven rechtzet uit verval of dood, die het leven weer pittigheid en vreugde geeft. Kortom: die maakt dat onze kaars niet voortijdig uitdooft.
De Geest waait wanneer en waarheen hij wil. Hij weet waarom of waartoe hij zijn gaven uitdeelt
De Geest is echter niet te koop. Hij is geen loopjongen of kamerknecht. Hij is geen onderhorige, zelfs niet van de heiligste personen of instellingen. Hij wordt niet door anderen gestuurd of bevolen. Hij is Heer, zoals God Heer is. Hij beweegt zich vrij en zelfstandig, hij waait wanneer en waarheen hij wil. Hij weet waarom of waartoe hij zijn gaven uitdeelt. Daarom is de Geest ook altijd onvoorzien en onvoorspelbaar. Wie hem probeert te vatten, is hem al weer verloren. Wie hem wil ontlopen, botst tegen hem aan. Wie hem vreest te verliezen, komt hem weer op het spoor. Wie meent dat enkel lichamen leven geven, kan van de Geest nog wat leren!
Wat wens ik met Pinksteren? Dat de Geest ons vuur mag aanwaaien, hij ‘die Heer is en het leven geeft’.
+ Johan Bonny, bisschop van Antwerpen
