Op 15 augustus vieren we het hoogfeest van de Tenhemelopneming van Maria, feestdag waarop de opneming van Maria in de hemel ‘met lichaam en ziel’ wordt herdacht. In de Oud-Katholieke en de Orthodoxe Kerken wordt dit feest ‘Ontslapenis van de Moeder Gods’ genoemd. De feestdag is op 15 augustus, maar in kerken die zich op de juliaanse kalender baseren, op 28 augustus. De termen ‘Maria-Hemelvaart’ of ‘O.L.V.-Hemelvaart’ zijn weliswaar ingeburgerd, maar theologisch niet correct. De Hemelvaart is enkel voorbehouden voor haar zoon, Jezus Christus.
Geschiedenis
Over het overlijden en vervolgens met lichaam en ziel opgenomen worden in de hemel van Maria zijn vanuit de kerkelijke traditie verschillende verhalen in omloop. In de Bijbel wordt er niet over geschreven. Maria zou ergens tussen 36 en 50 na Christus overleden zijn. Volgens een bepaalde traditie waren alle apostelen hierbij aanwezig, behalve Tomas, die pas aankwam toen zij al begraven was. Om haar toch eer te bewijzen, bezocht Tomas haar graf, waardoor hij de tenhemelopneming zag en van Maria haar gordel ontving. De overige apostelen geloofden dit niet, totdat hij hen de gordel en het lege graf toonde.
Na het concilie van Efeze (431), waarop Maria de titel ‘Moeder van God’ (Theotokos) kreeg toebedeeld, kende de Mariaverering een sterke opgang. De oudste feesten ‘Maria-boodschap’ en de ‘Opdracht in de tempel’ waren nog vooral op Christus zelf gericht. Later ontstonden feesten waarbij Maria als begin en sluitstuk van het verlossingswerk van Christus werd gevierd: ‘Maria-Geboorte’ (8 september) en haar overlijden (15 augustus). Haar dood werd opgevat als sluitstuk en voltooiing van de algemene verlossing. Dit laatste werd in 582 door de Oost-Romeinse keizer Mauricius officieel in Byzantium ingevoerd. Op 15 augustus werd voor die tijd al de verjaardag van de kerkwijding van een aan Maria toegewijde basiliek op de weg tussen Bethlehem en Jeruzalem gevierd. Onder paus Sergius I nam Rome in de zevende eeuw het feest van Maria-Tenhemelopneming over.
Aanvankelijk was ‘Ontslaping’ de naam voor deze feestdag, ‘Dormitio Mariae’ in het Latijn en ‘Koimesis Theotokou’ in het Grieks. In het westerse christendom werd, onder invloed van apocriefe teksten en volkslegenden, vanaf de achtste eeuw de term ‘Tenhemelopneming van Maria’ gebruikt.
Actuele viering
In de Katholieke Kerk is Maria-Tenhemelopneming een hoogfeest dat steeds op 15 augustus wordt gevierd in veel katholieke en orthodoxe landen. Het in de volksmond gebruikte ‘Maria-Hemelvaart’ is volgens het katholieke geloof niet correct, omdat Maria niet zelf ten hemel opsteeg, maar door God in de hemel werd opgenomen.
In Italië wordt ‘Ferragosto’ gezien als de belangrijkste feestdag van het jaar. Het is een combinatie van het al in de Romeinse tijd bestaande oogstfeest en de christelijke viering van Maria-Tenhemelopneming. De periode midden de oogstmaand (augustus) zorgt ervoor dat veel oogstfeesten gepland staan op 15 augustus (‘half oogst’).
In Antwerpen en omgeving en in Costa Rica wordt op 15 augustus tevens Moederdag gevierd. Het bisdom Antwerpen viert het hoogfeest van de Tenhemelopneming van Maria als zijn patroonsfeest.
Zalige hoogdag aan iedereen en aan alle moeders een prettige moederkensdag!
