Vasten in het Oude Testament
Vasten in het Oude Testament was een godsdienstig ritueel dat zowel individueel als gemeenschappelijk kon worden uitgevoerd.
Een periode van vasten kon dienen als teken of ter bekrachtiging van verschillende dingen:
- Een teken van rouw – Een voorbeeld is David die vastte na de dood van Saul en Jonatan (2 Samuel 1, 12) en na de dood van Abner (2 Samuel 3, 35).
- Boetedoening – Daniël vastte om boete te doen voor de overtredingen van zijn volk (Daniël 9, 3).
- Bekrachtiging van een persoonlijk gebed – In Psalm 35, 13 hoopt de dichter dat, als hij vast, zijn gebed door God verhoord zal worden.
- Een teken van toewijding aan God – In het vroege Jodendom werd vasten steeds meer een uiting van vroomheid, net als gebed en het geven van aalmoezen.
Wanneer werd er gevast?
In het Oude Testament wordt een aantal momenten genoemd waarop er publiekelijk gevast werd:
- Tijdens de Grote Verzoendag, de enige dag die in de Thora wordt aangewezen als een moment waarop iedereen moet vasten. Op deze manier doen de Israëlieten boete voor de zonden die ze hebben begaan (Leviticus 16, 29: ‘Op de tiende dag van de zevende maand moeten jullie vasten voor de Heer en al je werkzaamheden laten rusten’).
- In de periode na de ballingschap kwamen er steeds meer jaarlijkse bijeenkomsten waarop gevast werd. Het boek Zacharia noemt vier vastendagen (Zacharia 8, 19; zie verder Ezra 8, 21-23; Nehemia 9, 1).
- Er werd ook gevast tijdens Poeriem. Deze traditie is verbonden aan het verhaal over de redding van de Joden tijdens de vervolging door Haman. Voordat er feest gevierd kan worden, moet er eerst een dag gevast worden, zoals ook Ester deed (Ester 4, 16).
Vasten in het Nieuwe Testament
In het Nieuwe Testament wordt vasten gezien als een teken van iemands toewijding aan God. Er bestonden in het vroege christendom nog geen regels over vasten.
Vasten in het vroege Jodendom
In het Jodendom van de eerste eeuw na Christus werd vasten steeds gebruikelijker. Volgens het Lucasevangelie waren de farizeeën gewend om maar liefst twee keer per week te vasten (Lucas 18, 12).
Vasten werd gezien als een handeling waarmee men zich toewijdde aan God. Het was een teken van vroomheid. Regelmatig wordt vasten genoemd in combinatie met gebed en het geven van aalmoezen (onder andere in Matteüs 6, 1-18).
Vasten in de evangeliën
Het vasten dat we in de evangeliën tegenkomen, sluit aan bij de toenmalige Joodse leefwereld: het werd gezien als een daad van vroomheid. Over de profetes Hanna staat er dat zij ‘God dag en nacht diende met vasten en bidden’ (Lucas 2, 37). En Jezus zelf vastte volgens Matteüs 4, 2 veertig dagen lang in de woestijn.
Een uitzondering is Marcus 2, 18-22. Dat is de enige tekst waarin bezwaar gemaakt wordt tegen de praktijk van het vasten. Mensen vragen hier aan Jezus waarom de leerlingen van Johannes en van de farizeeën wél vasten, maar zijn eigen leerlingen niet. Jezus geeft als antwoord een vergelijking: bruiloftsgasten vasten ook niet zolang de bruidegom bij hen is. Pas als de bruidegom bij hen wordt weggehaald, is het hun tijd om te vasten. Jezus bedoelt hiermee dat zijn leerlingen, zolang Hij op aarde is, een goede reden hebben om niet te vasten.
Vasten in de vroege Kerk
