Bij een overlijden is er niet altijd gelegenheid om afscheid te nemen. Als die mogelijkheid er wel is, geraakt het belangrijkste niet steeds gezegd. Amfora geeft mensen in hun allerlaatste levensfase de kans ongestoord te vertellen over wat hen ten diepste bezighoudt. “De journalistieke aanpak van die interviews biedt een meerwaarde naast al het goede en zinvolle dat gebeurt in therapeutische en pastorale gesprekken”, legt Hilde Ingels uit in Tertio nr. 1.075 van 16/9/’20.
“De dood is ‘datgene waarover men niet spreekt’”, weet auteur en journalist Hilde Ingels. “Zelfs zorgverleners die een basisopleiding palliatieve zorg volgden, heb ik verschrikt de vraag horen stellen: ‘We gaan met die mensen toch niet over de dood spreken? Dat woord spreek je toch niet uit?’ Er is ontzettend veel schroom rond de dood, niet alleen in onze samenleving. Door het format dat ik hanteer, geraken mensen voorbij die schroom. Het interview verloopt volgens een min of meer vast stramien. De vragen zijn gewoon de vragen en die zorgen ervoor dat je vrij snel tot de kern van de zaak komt. Bovendien laat ik de ander vertellen zonder tussen te komen. Dat is cruciaal. Ik ben empathisch maar ga niet in dialoog.”
Waarin onderscheidt uw aanpak zich van het neerschrijven van iemands levensverhaal?
“In levenseindezorg hebben levensverhalen een eigen plaats en waarde. Wat Amfora doet, is gewoon anders. Het gaat om een zacht portretinterview, geen levensverhaal. Een van de geïnterviewden zei me dat de gesprekken met de dokter, de psycholoog en bezoek altijd rond haar ziekte draaien, terwijl in het interview de aandacht ging naar wie ze echt is en wat ze voelt. Dat maakte het voor haar bijzonder. Ik peil naar ervaringen, niet naar feiten. Waar ligt iemands trots? Waarvan heeft hij of zij spijt? Vaak steken mensen zelf van wal met de feiten: de diagnose, de behandeling, het verloop van hun ziekte en van hun leven. Als je dan vraagt hoe ze zich bij die diagnose voelden, beland je snel in een ander register. Stel dat je een 83-jarige vrouw interviewt die als jonge moeder een kindje heeft verloren aan wiegendood. Dan heeft het eigenlijk geen belang te herhalen hoe oud dat kindje was en wat de precieze omstandigheden waren. Dat weet de familie wel. Maar weten ze ook dat hun moeder en grootmoeder zelfs nu nog elke dag haar kind mist?”
Abonneer of vraag een proefnummer via www.tertio.be
