Het Mechelse jezuïetenhuis Leliëndaal ademt rust. De thuisbasis van Leo De Weerdt (1961) vormt een groot contrast met de wereld achter tralies. Een wereld die volgens de gevangenisaalmoezenier nog te vaak omgeven is door clichés en taboes: “We zouden de moed moeten hebben het taboe te doorbreken en te zien dat het om mensen gaat en dat er achter iedere dader een levensverhaal zit. De meeste gedetineerden zijn bereid hun straf menswaardig door te maken, omdat dat ook voor hen een manier is om in te lossen wat verkeerd is gelopen”.
Kelly Keasberry
“De mensen die in onze gevangenissen terechtkomen, zijn vaak diegenen die wij in de samenleving sociaal zwakkeren noemen”, begint Leo De Weerdt. “Ik denk dat velen van hen niet noodzakelijk in de gevangenis zouden hoeven te zijn. Als we binnen de samenleving meer oog voor hen hadden gehad, dan was het misschien nooit tot zo’n problematische situatie gekomen. Vroeger werd die doelgroep meer opgevangen door caritatieve instellingen of organisaties voor maatschappelijk werk, maar de overheid neemt die taak steeds minder op. Als aalmoezeniers willen wij die onverschilligheid doorbreken, binnen de samenleving maar ook binnen onze kerkgemeenschap. Dat ligt ook in de lijn van paus Franciscus. Door aandacht te hebben voor mensen aan de rand van de samenleving, kunnen wij als kerkgemeenschap vandaag veel betekenen.”
Zit achter die onverschilligheid ook niet het neoliberale idee dat de mens zelf verantwoordelijk is en gevangenen hun situatie aan zichzelf te danken hebben?
“Ik hoor u dat graag zeggen. Dat is ook mijn aanvoelen. Het is het hele systeem van onze huidige samenleving dat onverschilligheid bewerkstelligt. Ik wik en weeg mijn woorden want het is delicaat, maar ik denk dat veel daders mensen zijn die ten onder gaan aan wat ik ‘de schijnwaarden van de samenleving’ noem. Ik denk dan aan fixatie op het uiterlijke of op onze gezondheid, de absolute macht van het geld, het hele gamma aan digitale gadgets – zaken die ons worden opgedrongen door de consumptiemaatschappij en die een valse hoop of levensverwachting invullen ten koste van een gewoon humaan of menselijk bestaan. Criminaliteit is vaak een noodkreet: ‘Ik wil dat ook hebben en desnoods pleeg ik er een diefstal voor’. Veel mensen die niet voldoende intellectuele capaciteit hebben om die schijnwaarden te relativeren, gaan mee in dat verhaal. Voortdurend moeten genieten is er ook zo één. Zo wordt het ons constant voorgesteld in reclames of door sommige media. Mensen vluchten in een roes van alcohol of drugs, wat kan leiden tot criminaliteit. Ik wil daarmee hun daden niet verontschuldigen, maar veel mensen gaan ten onder aan die schijnwaarden. Als ze dan in de gevangenis terechtkomen, zeg ik dikwijls: ‘Jij bent meer dan die stomme smartphone die je hebt gestolen, je bent ook een mens met mogelijkheden. Ga daarvoor’.”
Verder lezen? Vraag een gratis proefnummer aan of neem een abonnement.
