Werk: bron van emancipatie of verknechting

Een maatschappij zonder werkloosheid en armoede is “onuitgegeven” – behalve in Utopia, de precies 500-jarige klassieker van Thomas More. Eurocommissaris voor Werkgelegenheid Marianne Thyssen streeft wel naar een “sociale Unie met triple A rating” maar volgens criticasters wacht ons systeem een onvermijdelijke downgrade. Tussen die politieke “Eutopia” en syndicale dystopie zocht Tertio het werkelijke verhaal tijdens de zesde Europese Sociale Week in het Nederlandse Doorn. Vier sprekers schetsen hun visie op een toekomst die werkt.

Met zijn allen minder werken of te weinig werk voor alle burgers? Dat is de vraag van één miljoen, nu robotisering onze zekerheden ondergraaft. Marcel Grignard van denktank Confrontations Europe analyseert de impact van de technologische vernieuwingen op mens en (arbeids)markt.

De wens naar meer flexibiliteit, zowel bij werkgevers als bij werknemers, maakt dat de arbeidsmarkt drastisch verandert. Het leidt tot nieuwe vormen van werk. Onderzoekster Irene Mandl van Eurofound bracht die trends in Europa in kaart, ziet voor- en nadelen, maar waarschuwt vooral voor het gevaar van lage inkomens en minder sociale zekerheid. “Het is belangrijk dat er een vangnet komt voor wie geen klassieke jobs uitoefent.”

“Als je meerdere jobs moet combineren om rond te komen, beide partners verplicht zijn hard te werken of er precaire werkomstandigheden zijn, dan vind ik dat geen menswaardig werk. Het is overleven en geen leven als je lange uren moet kloppen voor een karig loon.” Dat stelt Sigrid Schraml, secretaris-generaal van het Europees Centrum voor Werknemersvragen (EZA). Ze vindt dat we erop moeten toezien dat digitalisering, robotisering en flexibilisering de mensen niet kapotmaakt.

“Er doet zich een sluipende verarming voor. De sociale vooruitgang staat stil, op continentale schaal”, meent Joseph Thouvenel. Als vicevoorzitter van de Franse christelijke vakbond CFTC gelooft hij evenwel onverkort in een meer rechtvaardige orde.