Wie het nieuws volgt en tijdschriften raadpleegt, heeft zeker de bovenstaande uitspraak al gelezen of gehoord. Het zou een uitspraak zijn van een Brits econoom die nogal onstandvastig werd beschouwd in zijn denken. En ik zal zeker niet de enige zijn die bij die uitspraak huivert en de wenkbrauwen moet fronsen. Want we hebben toch geleerd en ook ondervonden dat ‘feiten’ nooit veranderen! Of niet soms?
Feiten zijn immers gebeurtenissen uit het verre of nabije verleden, ze zijn dus voorbij. Mogelijk kennen ze momenteel nog een vervolg en zijn ze nog niet volledig af, maar wat gepasseerd is verandert echt niet meer.
Feiten zijn objectieve gebeurtenissen die ‘waargenomen’ worden of werden door mens of dier. Afhankelijk van de inzichten van de mens en de eventueel gebruikte technische apparatuur kunnen de waarnemingen sterk verschillen. Maar alle waarnemingen beschrijven uiteindelijk de objectieve feiten. Daarom kan men zeker stellen: feiten zijn objectief en onveranderbaar terwijl de waarnemingen subjectief zijn, afhankelijk van de waarnemer.
Maar nu komt het … Afhankelijk van de verschillende waarnemingen worden de feiten vervolgens door de mens subjectief geïnterpreteerd, ze worden van commentaren voorzien en aangevuld met veronderstellingen, vermoedens, zelfs beschuldigingen aan welbepaalde personen, organisaties …
Feiten worden zo, afhankelijk van de persoonlijke visie van diegene die erover spreekt of schrijft, dikwijls op verschillende manieren uitgelegd. Zo blijken feiten dikwijls in kranten, tijdschriften, media en zeker sociale media anders te zijn verlopen naargelang de interpretatie van het individu dat ze bekijkt en interpreteert. En met de moderne mogelijkheden van Artificiële Intelligentie (AI) kunnen zelfs videobeelden en uitspraken in welbepaalde video-audio-opnamen totaal en praktisch onzichtbaar gewijzigd worden …
Dat gebeurt dikwijls om leuke, grappige of interessante bedenkingen te maken, maar spijtig genoeg komt dat zeer veel voor binnen actiegroepen, andersgezinden enz. om feiten in hun voordeel naar hun hand te zetten of om mensen nadeel te berokkenen. Hier kan men dan inderdaad zeggen dat (schijnbaar) de feiten veranderen, met als gevolg dat de waarnemer dan ook zijn mening zou veranderen, wat de bedoeling is van diegenen die de feiten naar hun hand zetten.
Onze moderne wereld heeft een enorm overaanbod aan informatie, dankzij de moderne GSM of smartphone, internetverbindingen, computers … Ik ben dan zeker niet de enige die zich grote vragen stelt bij al die nieuwsberichten en de weergegeven feiten. Dikwijls stelt men zich de vraag: ‘klopt dit wel?’. Wat is nog objectief waar en wat is vals of fake? Welke info kan men nog ernstig en ongenuanceerd objectief als feit aanvaarden? Het is bijgevolg zeer moeilijk om niet in de val van ‘fake news’ te trappen. Als zelfs bekende politiekers en wetenschappers erin trappen …
Dikwijls wordt gezegd: ‘als het te mooi is om waar te zijn, dan is het ook niet waar.’
We moeten allemaal zeer alert blijven en ons gezond verstand gebruiken en zeker nooit in paniek geraken bij welbepaalde mailberichten of voorstellen langs sociale media.
Eveneens ben ik van mening dat we belangrijke feiten die we langs de media binnenkrijgen zeker op waarheid moeten checken (factchecken) door verder naar die feiten opzoekingen te doen of gesprekken te voeren of info in te winnen bij bevoegde instanties … en … de beste factchecker is het gezond verstand.
Toch zijn er ook heel veel feiten in onze maatschappij of wereld die duidelijk zijn en waarvoor we geen verdere interpretaties nodig hebben omdat ze ontegensprekelijk zichtbaar en voelbaar zijn. Zo brengen oorlogen steeds onschuldige slachtoffers … zo blijven welbepaalde regimes steeds burgers vernederen en uitschakelen … zo zijn er steeds slachtoffers bij natuurrampen …
Een goede factcheck of feitencontrole is zeker belangrijk om bepaalde feiten als echt te kunnen beschouwen maar ook onze persoonlijke interpretatie wordt daarbij belangrijk. Hiervoor zou ik echt willen suggereren dat wij, gelovigen, de christelijke waarden als filter kunnen aanwenden. Op die wijze kunnen we zeker welbepaalde feiten waarderen of afkeuren en van daaruit de eventuele gevolgen van die feiten bevestigen of tegenwerken … maar … steeds opkomen voor respect en rechten van elke mens, wie of waar hij ook leeft!
Daarom wens ik je goede factcheckers en de nodige christelijke houding om alles wat vals en onecht is tegen te werken en op te komen voor echtheid en liefde voor iedereen!
Louis Van Loon
