KUNSTENFESTIVAL ROESELARE – ANEMOCHORIE
Cultuur @ Kerk-in-Roeselare is inspirator én partner van het nieuwe initiatief Kunstenfestival Roeselare.
De bijdrage van Cultuur @ Kerk-in-Roeselare aan het festivalprogramma bestaat – zoals eerder geschetst (zie ander artikel op de website) - uit een boekpresentatie, de creatie van een videokunstwerk en een uniek pianoconcert in het unieke kader van de Sint-Michielskerk die voor 2 weekends ook heringericht wordt als open kerk voor de bezoekers van het kunstenfestival.
Alle info op cultuur-kerkinroeselare.be/agenda/
Alle bezoekers van het concert, de Sint-Michielskerk met de video en de boekpresentatie ontvangen een programmabrochure met duiding.
In voorpublicatie kan je hiervolgend de bijdrage van Marc Steen aan de programmabrochure lezen.
Het festivalthema ‘Anemochorie’ (*), een woord dat even poëtisch als symbolisch is, wordt in dit boeiende artikel verbonden met de Bijbelse beeldspraak.
(*) Afgeleid van het Grieks anemos (wind) en chorein (verspreiden), verwijst het naar de natuurlijke verspreiding van zaden door de wind.
De Geest waait waarheen Hij wil ...
Wie of wat is God? Het kleine woordje ‘God’ is een vlag die veel ladingen dekt. Het kan allerhande associaties oproepen, zowel negatieve als positieve en alles daartussenin. Voor veel tijdgenoten is God een open vraag. In Bijbels-christelijk perspectief is God de geheel Andere, nooit te vatten of te bevatten, nooit te grijpen of te be-grijpen, evenmin als je de wind kan grijpen. God is en blijft een mysterie, altijd groter dan ons verstand, onze woorden en beelden. En toch kunnen bepaalde woorden en beelden, hoezeer ze ook tekortschieten, enigszins naar het mysterie verwijzen. Voor christenen is dat mysterie, dat ze stamelend God noemen, niet vaag of op afstand gebleven. Op velerlei, vaak onverwachte manieren openbaart God zich als een Liefdesmysterie, vroeger en nu. Heel concreet, verrassend en op een onovertroffen manier is dit gebeurd in een mens van vlees en bloed: Jezus. Hij was volop bezield door de levengevende, in-wezige kracht van God, heilige Geest genoemd. Daarom wordt hij gezien als de ‘Messias’, dit betekent ‘gezalfde’, helemaal doordrongen van Gods Geest. Na zijn dood zijn in de kracht van zijn Geest de zaadjes van zijn woorden en daden uitgewaaid doorheen diverse eeuwen en culturen, tot in alle uithoeken van de wereld. Zoals je de wind zelf niet kan zien, maar wel wat die teweegbrengt, zo kan je her en der mensen en gemeenschappen zien die, be-geesterd door zijn Geest, goede vruchten dragen. Een religieuze variant dus van ‘anemochorie’, zo je wil.
De Geest waait waar hij wil (Johannes 3, 8). Niet te vatten, maar ook soeverein, vrij en ongebonden, zoals de wind. De werking van de Geest is geenszins beperkt tot de kring van christenen. Zo waait de Geest in en doorheen alle mensen die het goede verlangen en het goede doen. In hen ook die wijsheid zoeken. Verschillende kerkvaders - dit zijn bekende christelijke auteurs uit de Oudheid - hebben aangegeven dat er overal in de wereld, zoals bij grote filosofen, ‘kiemen van het Woord’ te vinden zijn. Hiermee bedoelen ze kiemen van Jezus en zijn boodschap. Op het tweede Vaticaans Concilie, de belangrijkste richtinggevende bijeenkomst van de katholieke kerk uit de voorbije decennia, is over de niet-christelijke godsdiensten onder meer dit gezegd: ‘De katholieke kerk verwerpt niets van datgene wat in deze godsdiensten waar en heilig is’. Ook daar is de Geest dus aan het werk.
De Geest waait waar hij wil. Zo kunnen mensen, wie ze ook zijn en ongeacht hun achtergrond of levensvisie, geraakt worden door de stilte en de schoonheid in een kerkgebouw. In onze overprikkelde samenleving zijn stilteplekken kansen tot herbronning, introspectie en heling. Kerkgebouwen zijn er niet enkel voor de christengelovigen en hun rituelen. Van ouds zijn het ‘asielplekken’, open huizen, waar je kan schuilen en op adem komen. Je gaat er binnen en buiten en niemand vraagt je wat je komt doen. Het kerkgebouw is een ‘deur die naar stilte openstaat’ (H. Oosterhuis). Je kan er de zachte bries (ruach) van de stilte ervaren. Een open kerk kan een ruimte worden van ‘inspiratie’ (in dat woord zit trouwens het Latijnse woord ‘spiritus’, geest, verscholen).
De Geest waait waar hij wil. Voor christenen betekent die Geest ook de kracht van de verbinding. Verbinding is wat we in onze gepolariseerde, verscheurde wereld zo hard nodig hebben. Het Pinksterwonder (Handelingen van de Apostelen, 2) is het wonder van de verbinding. De Geest - de dynamiek van God - komt er als de wind en heel diverse mensen met verschillende talen en achtergronden verstaan elkaar ‘in hun eigen taal’. Elkaar leren verstaan, respecteren en waarderen in de verscheidenheid, is waar de Geest op zint. De Geest is de kracht van het ‘goddelijk Wij’ (H. Mühlen). Misschien dat de taal van dichters nog het best heenwijst naar het mysterie. Ze zeggen wat onzegbaar is. En dan stil worden. ‘The answer my friend, is blowin’ in the wind’…
Marc Steen
De Geest waait waar hij wil
en staat nooit stil.
Nu eens bij u, dan bij een ander.
Waarom bezien wij zo elkander?
Zie, wat bij u is, is bij mij.
’t Komt uit hetzelfde klaar getij,
gelijk de waatren van de beken
zich voeden aan dezelfden stroom
of uit dezelfde bronne breken.
Wij zijn de takken van één boom,
van ’t zelfde huis de gangen,
de aders van het eendre bloed.
En of de geest met vlam en zangen
bij u nu, dan bij mij verwijlt,
of weer verterend naar een ander ijlt,
Hij is in ons! In ons! Zo is het goed!
En laat ons zwijgen en verlangen.
(uit ‘Adagio’ van Felix Timmermans)
