Vijfde en laatste etappe van de oudtestamentische heilsgeschiedenis is het uitzicht op herstel na de Babylonische ballingschap, vandaag belicht door een tekst uit de profeet Ezechiël. De tekst volgt onmiddellijk op een groots visioen van de profeet. Hij ziet een vallei vol doodsbeenderen. Ze worden bezield door Gods levensadem. De beenderen voegen zich aaneen en worden bekleed met vlees en huid. Ze komen tot leven en gaan op hun voeten staan: een onafzienbare menigte. In de tekst die we vandaag lezen, verschuift het beeld enigszins. Het gaat nu niet meer over beenderen die onbegraven zijn blijven liggen, maar over graven die geopend worden en waaruit de doden opstaan. Het gaat in deze teksten om beeldspraak. In het vers dat onmiddellijk aan de lezing voorafgaat, geeft de profeet zelf de verklaring: ‘Deze beenderen zijn het volk Israël; bij hen leeft de gedachte: onze beenderen zijn verdord, onze hoop is vervlogen, het is met ons gedaan’. Het volk in ballingschap is zwaar ontmoedigd, zij zijn als doden. De profeet spreekt hun moed in. De Eeuwige zal hun zijn geest schenken, Hij zal hen doen herleven en hen terugvoeren naar hun land. Over nieuw, waarachtig leven gaat ook de evangelielezing, het lange verhaal over de opwekking van Lazarus. Het voornaamste in dit verhaal is niet het gegeven dat Lazarus uit zijn graf opstaat, maar het gesprek tussen Jezus en Marta. Dat centrale gedeelte vormt het hoogtepunt van het verhaal. Het beschrijft hoe Marta groeit in het geloof. Marta heeft vertrouwen in Jezus, daarom gaat zij hem tegemoet: ‘Heer, als Gij hier waart geweest... Maar zelfs nu weet ik, dat wat Gij ook aan God vraagt, God het u zal geven’. Jezus beantwoordt dat vertrouwen met een belofte: ‘Uw broer zal verrijzen’. Die uitspraak is dubbelzinnig. Marta ziet er slechts de bevestiging in van het geloof dat zij met de meeste joden deelt, namelijk dat de rechtvaardigen zullen verrijzen op het einde der tijden. Maar Jezus bedoelt veel meer. Dat blijkt uit het vervolg van het gesprek, dat tot hiertoe nogal onpersoonlijk was, maar nu van toon verandert. ‘Ik ben de verrijzenis en het leven’, zegt Jezus. ‘Wie in mij gelooft, leeft, ook al is hij gestorven... Gelooft gij dit?’ En Marta antwoordt: ‘Ja, Heer, ik geloof vast dat gij de Messias zijt, de Zoon Gods, die in de wereld komt’. Daarmee spreekt zij een volledige geloofsbelijdenis uit en ‘verrijst’ zij zelf tot eeuwig leven – dat wil zeggen het waarachtige, volle leven. Jezus ontkent de opstanding van de doden niet, integendeel. Maar hij verlegt wel de klemtoon. Het voornaamste is niet het biologische leven of de verrijzenis van het lichaam. Het essentiële is, dat Jezus zelf het ware leven is en dat hij het schenkt aan wie in hem gelooft. Wie in Jezus gelooft, ontvangt – nu al – het ware leven. Aan dat leven kan zelfs de dood geen einde maken. Het feit dat Lazarus, op het woord van Jezus, levend uit zijn graf te voorschijn komt, is niets anders dan een zichtbaar teken van de openbaring van het leven waaraan Marta deel heeft gekregen, en met haar allen die in Jezus geloven. In dit verhaal openbaart Jezus zich als degene die het ware leven schenkt, vlak voor hij zelf de nacht van de dood in zal gaan. De dreiging van Jezus’ gewelddadige dood is volop in het verhaal aanwezig. Jezus wordt er geconfronteerd met de nacht, de dood, het graf, de grafsteen die de grafkelder afsluit, de windsels... Het verhaal vormt een voorafbeelding van wat Jezus zelf te wachten staat. Maar juist in dit dieptepunt wordt Gods heerlijkheid openbaar. Geconfronteerd met de dood van zijn vriend Lazarus, openbaart Jezus zich als de verrijzenis en het leven. En in het sterven van Jezus zelf, teken van zijn liefde tot het uiterste, zal blijken dat die liefde de dood overwint. De woorddienst van deze zondag vestigt onze aandacht op de levende God, die niet de dood maar het leven wil. In Jezus zien wij dat Gods heerlijkheid de dood overwint. De krachten van de dood, ofschoon ze zich voortdurend in onze wereld laten gelden, zullen nooit het laatste woord krijgen. En wij worden opgeroepen om ons, zoals Jezus, met alle mogelijke middelen te verzetten tegen de krachten van de dood, en te kiezen voor het leven. Paul Kevers
