Op 13 juni, daags na het feest van het Heilig Hart van Jezus, vierden we het feest van het Heilig Hart van Maria. Die dag vierde ik de eucharistie bij de zusters van het Heilig Hart van Maria in ’s Gravenwezel. In voorbereiding vroeg ik aan ChatGPT een ‘korte homilie voor het feest van het Heilig Hart van Maria’ te schrijven. En jawel, in enkele seconden verscheen op mijn computerscherm een homilie die voldeed aan alle voorwaarden: het was een korte tekst van ongeveer één bladzijde, netjes geordend en mooi geformuleerd, theologisch volledig in de katholieke geloofstraditie, voorzien van enkele verwijzingen naar het Nieuwe Testament, geen moeilijke of geleerde taal, met een keurige openings- en slotparagraaf. Tijdens onze opleiding aan het Grootseminarie zouden we voor zo’n homilie minstens zeven op tien gekregen hebben.
Van vlees en bloed
Ik had de tekst zo kunnen voorlezen, en de zusters zouden me nadien bedankt hebben. Toch koos ik ervoor dat niet te doen. Omdat bij het lezen van het Evangelie een ander trefwoord me raakte. Ik besloot het daarover te hebben. Ik maakte mijn homilie persoonlijker, met een verhaal erin en zelfs een mopje. Ik wilde de zusters tijdens mijn preek toch minstens één keer zien lachen. Zeker, zo werd hij wat rommeliger en duurde hij ook langer. Het werd een homilie dichter bij het leven en bij de gemeenschap voor mij.
Kan artificiële intelligentie ons helpen in de Kerk en in de liturgie? Ongetwijfeld. Alleen weet AI niet alles over ons, over wie we zijn, over ons levensverhaal, over onze gevoelens hier en nu. AI ziet geen tranen in onze ogen, ziet geen glimlach op ons gezicht, voelt de vreugde of het verdriet in ons hart niet. Daarvoor moet je een mens zijn, een mens van vlees en bloed.
Onlangs publiceerde paus Leo zijn eerste encycliek Magnifica Humanitas. Over de bescherming van de menselijke persoon in een tijd van artificiële intelligentie. Voor paus Leo priester werd, studeerde hij wiskunde. Hij weet best hoe wiskundige modellen en berekeningen in elkaar zitten, hoe digitale systemen werken en welk potentieel ze in zich dragen. Hij ziet hoeveel mogelijkheden het menselijke brein kan halen uit het gebruik van artificiële intelligentie. Die vooruitgang is niet te stoppen. Ze draagt ongeziene mogelijkheden in zich, in alle sectoren van het menselijke leven.
Tegelijk vraagt die ontwikkeling om de nodige waakzaamheid. Ze draagt ook ernstige risico’s in zich. Wat als we overal gezien, gehoord, gevolgd en gestuurd worden door anonieme systemen? Wat als onze informatie, onze ontspanning, onze lectuur of onze opinievorming voortdurend gevoed worden door digitale instructies? Wat als oorlogen worden uitgevochten door wiskundige modellen, zonder menselijk of ethisch oordeel aan de stuurknop? Wat als economische investeringen, aanwervingen of afdankingen, prijszetting of bevoorrading zichzelf berekenen, los van mensenrechten of volkerenrechten. Wie over AI beschikt zal erbij winnen, wie niet over AI beschikt, zal verder verliezen. Terecht waarschuwt paus Leo voor die gevaren, die de mens van zijn menselijkheid kunnen beroven.
Magnifiek
Magnifica Humanitas: het is een mooie titel. ‘Hoe magnifiek het is om mens te zijn’, ‘Menselijkheid met een gouden randje’, ‘Niets mooier of beter dan de mens’, ‘Laat mensen uit de verf komen’: het zijn even goede vertalingen. Ondertussen woekeren tal van oorlogen verder, met dagelijkse aanslagen en slachtoffers. En raken veel problemen van onderontwikkeling, ziekte of ondervoeding niet opgelost. Neen, daar laat de mensheid zich niet van haar beste kant zien, integendeel. Toch is dat de werkelijke wereld, veel werkelijker dan wat AI ons kan voorspiegelen. Als AI nu eens daarvoor werd ingezet, om onze werkelijke wereld tot een betere woonplek te maken voor alle mensen. Zou dat geen mooie droom zijn?
+ Johan Bonny
Lees meer in ‘Relevant’, het magazine van het bisdom Antwerpen.
Abonneren kan via relevant@idecommedia.be of 09 296 20 26. Info op www.relevant-bisdomantwerpen.be
Een abonnement kost 45 euro. Een los nummer kost 15 euro.
