Open Monumentendag
‘In goede handen’! Dat is het nationaal thema van Open Monumentendag 2026. Met deze slagzin wil men de nadruk leggen op de mensen en praktijken die monumenten beschermen, onderhouden of een nieuwe toekomst geven. Het is een expliciet eerbetoon aan de duizenden vrijwilligers, erfgoedbezitters, restaurateurs, monumentenwachters en architecten, die zich dagelijks met passie en vakmanschap inzetten om historische locaties levend te houden.
Dit jaar zet de gemeente Middelkerke op zondag 13 september drie kerken in het hinterland in de kijker: de Onze-Lieve- Vrouwekerk in Schore, de Sint-Niklaaskerk in Slijpe en de Sint-Pieterskerk in Sint-Pieterskapelle, die in 2019 herbestemd werd.
Onze-Lieve- Vrouwekerk in Schore
In Schore ligt de focus op het indrukwekkende kunstwerk ‘Petrus en Paulus’ van Koen Van Loocke. Twee monumentale installaties verbeelden de apostelen Petrus en Paulus. Als vuri-ge verkondigers van het evangelie speelden ze een cruciale rol in de verspreiding van het christendom en de vestiging van de Kerk.
Uit liefde voor Christus trotseerden ze de lange reis naar het westen, maar ook de argwaan en vijandigheid van hun toehoorders. Hun zending werd uiteindelijk in Rome bezegeld met de marteldood. Petrus werd aan het kruis genageld, Paulus met het zwaard onthoofd. En toch betekende dit niet hun einde, want in hun dood was al de kiem gezaaid van nieuw leven. Met deze paradox in het achterhoofd schiep Koen Van Loocke in de kerk van Schore zijn Petrus (verbeeld door het kruis) en Paulus (verbeeld door het zwaard). De tragiek van hun dood doorbreekt hij door de objecten te transformeren tot symbolen van nieuw leven.
Het kruis is geen muur waartegen de mens te pletter loopt. Doorheen het (transparant) kruis wenkt nieuw leven, een ander leven, de opstanding, gesymboliseerd door de boorling in maagdelijk wit.
Ook het zwaard betekende voor Paulus niet het einde. Het indrukwekkende ijzeren zwaard is omzwachteld met zachte plukken van wit katoen; en de scherpe punt van het zwaard is ver-vangen door de metalen koker van een pen, een directe verwijzing naar Paulus’ invloedrijke geschriften. Traag maar gestaag druppelt inkt op een wit blad papier om te visualiseren hoe het Woord van God zich over de wereld verspreidt.
Wil je nog dieper doodringen in dit kunstwerk, dan zal Koen Van Loocke u daar op Open Monumentendag graag in begeleiden.
Sint-Niklaaskerk in Slijpe
In Slijpe kreeg de Brugse kunstenaar Arno Brys vrij spel om tijdens de restauratie van de kerk de tempeliers en hospitaalridders weer tot leven te wekken. Het interieur onderging een ware metamorfose. Brys bande al het banale, bracht een fijn coloriet aan van groengrijs, ge-broken wit en indigo, en schiep op die manier een sacrale en serene sfeer. Maar hij plaatste de kroon op het werk met twee monumentale muurschilderingen en vijftien glas-in-loodpanelen over deze geestelijke ridderorden.
Met een fijn penseel vertelt Arno Brys zijn verhaal over de tempeliers en de hospitaalrid-ders, die van 1137 tot 1789 een belangrijke rol speelden in de commanderij ‘Het Groot Tempelhof’ te Slijpe. Verwacht geen strakke historische reconstructie, maar een boeiend verhaal met een boodschap van vrede en verzoening. Eeuwenoud, maar brandend actueel!
In het noordkoor neemt Maria onder haar mantel tempeliers en hospitaalridders in bescher-ming. Maar tegelijkertijd is zij de vermanende moeder. Onder haar voet ligt het vertrapte zwaard dat het woord van Christus in herinnering brengt: ‘Wie naar het zwaard grijpt, zal door het zwaard omkomen!’
De muurschildering in het zuidkoor heeft een sterk dynamisch en narratief karakter. Tempe-liers, hospitaalridders, monniken, pelgrims, landlieden en edelen beantwoorden de oproep van Bernardus van Clairvaux om naar Jeruzalem te trekken. Maar ook hier geen spoor van misplaatste hoogmoed of blinde haat. Integendeel, centraal brengt de kunstenaar de doop van Jezus Christus én de dwingende oproep tot bekering: Bestrijd het kwade door het goede te doen! Vorig jaar overleed Arno Brys op 97-jarige leeftijd. Jo Broucke, die de realisatie van de muurschilderingen van begin tot einde meemaakte, vertelt over Brys’ nalatenschap in Slijpe.
Sint-Pieterskerk in Sint-Pieterskapelle
In 2019 werd de kerk onttrokken aan de eredienst en ter beschikking gesteld aan de gemeen-te Middelkerke, eigenaar van het gebouw. Sinds 2021 heeft beeldend kunstenaar Nick Er-vinck er achter de gele toegangspoort zijn K.E.R.K. (Kunsthalle ERvincK) ingericht, een dynamische ontmoetingsruimte voor hedendaagse kunst. Binnen blijven de brandglasramen en het hoofdaltaar de laatste getuigen van acht eeuwen religieuze beleving.
Op Open Monumentendag zal Nick Ervinck u gidsen door zijn expo ‘Echoes of a Line’ gid-sen. De monumentale installatie van felgele drainagebuizen vormt het hart van de tentoon-stelling. Vanuit de dak- en balkstructuur slingeren ze door het schip van de kerk. De lijnen kruisen elkaar, hangen, verdwijnen, ontsporen en hernemen zichzelf in een voortdurend pro-ces van spanning en herconfiguratie, aldus kunstkenner Freddy Decreus. Nick Ervinck licht toe: “ Het zijn materialen die normaal verborgen blijven onder de grond – puur functioneel, bedoeld om water af te voeren en systemen draaiende te houden. Hier worden ze zichtbaar, sculpturaal en zelfs dominant aanwezig. Ze lijken infrastructuur, maar weigeren uiteindelijk elke duidelijke logica. Wat ontstaat, is geen gesloten systeem mar een landschap van bewe-ging, frictie en onzekerheid. Die spanning fascineert me.”
In onze wereld bepalen digitale, economische en ecologische netwerken steeds meer ons leven. Ervinck maakt deze grotendeels onzichtbare structuren voelbaar en fysiek: de bezoe-ker moet zich letterlijk verhouden tot lijnen, druk, complexiteit en controleverlies. K.E.R.K. wordt zo geen plek om enkel naar kunst te kijken, maar een omgeving waarin je je beweegt en je doet stilstaan bij de netwerken waarvan we vandaag allemaal deel uitmaken.
Rond deze installatie verschijnen sculpturen, wandtapijten, tekeningen en keramische wer-ken als echo’s van dezelfde oorsprong. Niet als kopieën, maar als transformaties.
Jo Broucke
