Hans Geybels, afkomstig van Laakdal en professor aan de Katholieke Universiteit van Leuven, gaf voor de Abdijkring van Postel een lezing over ‘Christelijk geloven vandaag’. Hij schetste de niet zo rooskleurige situatie van de Kerk vandaag. Maar op een meeslepende manier vertelde hij ook over de tekenen van hoop, kansen en herleving.
De Kerk in crisis
De laatste 50 jaar kennen we een gestage kwantitatieve neergang van de mispraktijk, aldus professor Geybels. Er is ook minder geloof gekomen door de secularisering: de ontgoddelijking van de werkelijkheid en de wetenschap over die realiteit. God is dood! Hierdoor is er een grote afvalligheid van het christelijk geloof in het Westen.
Maar daarnaast is er ook een pluralisering van geloof gekomen in het Westen: men zoekt het elders, bv. In het Boeddhisme, bij de druïden (een officiële godsdienst in Engeland!), in de islam.
Kortom, er vond in het Westen, en meer bepaald in Vlaanderen, een sterke de-traditionalisering plaats: Vlamingen verloren hun wortels in het traditionele katholieke geloof.
Waar vroeger elke socialist of liberaal wist wie de Verloren Zoon was, weet nu nog slechts 40% van de jonge mensen dit. Vele jonge mensen laten hun kinderen niet meer dopen: ‘Dat moeten ze laten zelf maar uitzoeken!’ Kerkelijke uitvaarten worden zeldzaam. Het enige sacrament dat nog wat standhoudt, is de eerste communie (maar het blijft vaak bij die eerste communie) omdat er daar nog wat sociale druk is, zeker wanneer de voorbereiding in klasverband gebeurt. Bij het vormsel speelt die druk veel minder, zeker als dit in het middelbaar onderwijs plaatsvindt, vandaar dat voor het vormsel de aantallen ook sterk gedaald zijn.
De ergste ontwikkeling in onze Westerse cultuur is echter het neoliberalisme. Terwijl andere ‘grote verhalen’ de mond gesnoerd werd, is er één ‘groot verhaal’ gekomen dat dominant is geworden: het economische verhaal dat draait rond ‘aantallen’ en ‘winst’. Bij de politieke partijen is er tegen dit neoliberalisme slechts één radicale tegenstem: de PVDA, al de andere partijen verschillen nauwelijks nog van elkaar … zonder eigen ideologie! Ook de vakbonden en de mutualiteiten zijn neoliberale organisaties geworden waar alleen het ‘ledenaantal’ telt! Heel het christelijk, socialistisch en liberaal middenveld ligt op zijn gat, enkel bekommerd om leden en geld, geleid door managers!
Dit neoliberalisme is puur individualistisch, zonder oog voor cultuur en godsdienst! In het onderwijs manifesteert dat neoliberalisme zich door de enorme nadruk op wiskunde, taal en wetenschap.
De Kerk heeft geen antwoord kunnen bieden op deze grote ontwikkelingen. Bovendien werd de Kerk zelf geplaagd door enorme interne problemen (seksueel misbruik) waardoor haar geloofwaardigheid sterk werd aangetast.
Maar er is iets nieuws aan de hand!
Professor Geybels constateert een geloofsrevival bezig bij de Generatie Z (18 tot 22-jarigen). Ingenieursstudenten stellen vragen naar de Bijbel, over de biecht en de eucharistie enz. ER IS EEN GROTE NOOD AAN ZIN!
Er ontstaan her en der ‘jongerengemeenschappen’ waar jongeren samenkomen rond geloof!
Wat is de verklaring van dit fenomeen?
Was het de charismatische paus Franciscus? Wellicht niet, want met de Kerk als zodanig zijn deze jongeren niet bezig (dus ook niet met de schandalen in de Kerk). Het gaat hem om het christelijk geloof zelf!
Zijn het de BV’s die nu uitkomen voor hun geloof en kerkpraktijk? Zoals Kristien Hemmerechts, Christophe Vekeman enz.? Dat speelt zeker een rol maar verklaart niet de bron van de heropleving.
Wellicht ligt de verklaring voor de godsdienstige revival bij jonge mensen in het ‘cultuurklimaat’ waarin de ‘nood aan de zin van het leven’ primeert! Alles ligt binnen handbereik voor deze jonge mensen: intellectueel, financieel, vrije tijd … behalve ZIN! Je zou kunnen zeggen: rijke jonge mensen en toch niet gelukkig! ‘Ik wil zin ervaren in mijn leven, en ik weet niet hoe’ …
Vele jongeren zijn koortsachtig op zoek naar zin. Een heel deel zoekt het in vroegere, traditionele geloofsinhoud en geloofspraktijken omwille van de duidelijkheid en radicaliteit … Zullen zij hierin stand kunnen houden?
Wat doen we met deze zinzoekers als Kerk? Als wij deze jonge ‘zinzoekers’ geen plek geven in de Kerk, dan zijn we ze kwijt!
Prof. Geybels pleit ervoor om de Kerk te zien als een ‘huis met vele kamers’ waarin iedereen een plek voor zijn geloofsbeleving kan vinden! Dus een plek voor gelovigen voor wie het bidden centraal staat, voor de doeners vanuit het geloof, voor diegenen die kiezen voor de Latijnse liturgie, voor Taizé enz. Laat jongeren samenkomen in ‘lege kerken’, in plaats van ze te verkopen …Ook abdijen en kloosters kunnen in deze heropleving een belangrijke rol spelen. Zij kunnen ‘huizen’ zijn, waar zinzoekers een plek vinden.
Belangrijk is dat zij kunnen en willen samenkomen in de Naam van Jezus en de anderen niet beginnen te veroordelen! Dan zijn we niet meer christelijk bezig, want het testament van Jezus bestaat uit twee woorden: liefde en eenheid! Waar professor Geybels schrik voor heeft zijn (jonge) mensen die denken dat ze alles zeker weten en anderen uitsluiten …
Dit alles vraagt wel dat we bepaalde oude recepten moeten laten vallen. De parochies bv. moeten vervellen tot christelijke geloofsgemeenschappen van onderuit, die heel divers zullen zijn! In zulke gemeenschappen kunnen de twijfelaars zekerheid vinden, en de ‘alweters’ gaan twijfelen … en dat is goed!
De Kerk moet actief zij op internet en op de sociale media. Daar zijn de jonge mensen te vinden! Professor Geybels heeft zelf een initiatief genomen, namelijk Marta Belgium, dat filmpjes maakt met ‘Pastoor Bart’ (Bart Paepen, pastoor van de kathedraal van Antwerpen), filmpjes over heiligenlevens die zeer gegeerd zijn! Wij moeten ‘het geloof uitnodigend voorstellen’! Ook wijzelf moeten dat doen, tegenover onze kinderen en kleinkinderen, in de vriendenkring en op de werkvloer!
Wij moeten als Kerk zelf af van ons schuldcomplex: de Kerk is de mooiste instelling ter wereld! Wereldwijd draagt de Kerk zorg voor 2/3 van het onderwijs en de ziekenzorg! Mensen begrijpen dat er rotte appels in de Kerk waren en nog zijn, maar ze begrijpen niet dat de Kerk hierop verkeerd reageert door bv. misbruiken in de doofpot te stoppen.
Professor Geybels besloot: ‘Getuig vrijmoedig van uw geloof! Jonge mensen hebben kennis en ervaring van geloof nodig! Nu is de tijd rijp! Er ligt goud te wachten!’
Pater Nicolaas
