Wat is het verschil tussen ‘synodaliteit’ en onze gebruikelijke vormen van gesprek en overleg? Die vraag houdt mij al een tijd bezig. We hebben toch geen tekort aan overleg, verga deringen of bijeenkomsten! Neen, we hebben er zelfs te veel. Het verschil mocht ik onlangs ervaren tijdens een driedaagse Europese synodale bijeenkomst in Linz in Oostenrijk. We waren met zo’n 120 vertegenwoordigers uit alle Europese landen. Zes deelnemers kwamen uit België; ikzelf was aanwezig namens de Belgische bisschoppen. Tijdens die synodale bijeenkomst waren er geen aparte gesprekken tussen ‘soortgenoten’: de Fransen, de Duitsers, de Italianen of de Belgen hadden geen apart overleg onder elkaar; de bisschoppen of de religieuzen hadden ook geen apart overleg; evenmin als de jongeren, de vrouwen, de theologen of de pastoraal werkenden. Van meet af aan zaten we aan een gemengde ronde tafel, en die verlieten we niet. Alle uitwisselingen of gesprekken verliepen in deze groep, van de eerste voormiddag tot de laatste namiddag.
Ruimte scheppen
Zeker, die synodale methode heeft nadelen. Niet alle onderwerpen kan men op deze manier bespreken of beslechten. Maar ze heeft ook voordelen. Je leert elkaar beter kennen, begrijpen en waarderen. Je moet uit je vertrouwde cirkel komen. Je kan geen steun zoeken bij ‘soortgenoten’ of ‘geestverwanten’ om je mening door te duwen. Je moet ruimte scheppen voor elkaars voorgeschiedenis of standpunt. Er ontstaat een andere groepsdy namiek, die meer inzet op verbondenheid dan op belangenbehartiging. Daarmee verdwijnen niet alle meningsverschillen, integendeel. Bijvoorbeeld tussen Oost-Europa en West Europa blijven de verschillen groot. Daar is nog veel herstelwerk nodig. Ook West-Europa en Zuid-Europa zitten niet op hetzelfde spoor; een Latijnse en een Germaanse cultuur verschillen wel degelijk van elkaar. Evengoed als opeenvolgende generaties van elkaar verschillen, zoals de ‘oud-strijders’ of standhouders van Vaticanum II, waartoe ik mezelf reken, en de nieuwkomers met hun vele subgroepen, zoals de Millennials, Gen Y of Z. We spreken ongelijke talen of koesteren andere gevoelens. In een synodaal gesprek horen deze groepen niet bij elkaar te hurken, om elkaar te troosten, te ondersteunen of te promoten. Ze moeten integendeel door elkaar verspreid zitten, om van elkaar te leren en samen kerkgemeenschap te vormen.
Naar dit soort gesprekken in ons bisdom kijk ik uit. Op 25 augustus kwamen we samen met alle medewerkers van onze diocesane diensten. We hadden het eerst over de meer waarde van een ‘synodale Kerk’ waarin allen hun roeping en zending opnemen, krachtens hetzelfde doopsel dat we hebben ontvangen. Vervolgens voerden we een ‘gesprek in de Geest’, als een oefening in luisteren naar elkaar en leren van elkaar. Tenslotte zetten we drie belangrijke thema’s op een werkpad en een tijdslijn, waarmee we synodaal aan de slag zullen gaan. De drie thema’s komen uit de pas torale brief die ik op 19 maart publiceerde: de nieuwkomers in de Kerk, de voorbereiding van ©Ilse Van Halst een ‘missieplek’ per pastorale eenheid, en de taal waarmee we spreken over ons geloof en over het Evangelie. Het startschot is gegeven. Je hoort er in de komende weken meer van. De eerste uitnodigingen zijn vertrokken. Ondertussen wens ik je een goede voor bereiding op de advent. Na de pompoenen en de herfst, na Allerheiligen en Allerzielen, en na de Sinterklaas mogen we opnieuw uitkijken naar Kerstmis. Jezus, op zoek naar een plek in deze wereld. Een plek voor een kind. Een plek voor God.
Bisschop Johan Bonny
Lees meer in ‘Relevant’, het magazine van het bisdom Antwerpen. Abonneren kan via relevant@idecommedia.be of 09 296 20 26. Info op www.relevant-bisdomantwerpen.be. Een abonnement kost 45 euro. Een los nummer kost 15 euro.
