Deze week is de week van de eenheid. De aandacht wordt gevraagd om binnen het landschap van de verschillende vormen van christendom te zoeken naar wat ons verbindt. Deze week kijken we nog wat ruimer: In de eerste plaats zijn we allemaal mensen en we hebben maar één maatschappij waarin we mogen leven. Vandaar deze keuze heel dicht bij ons: namelijk in de stedelijke school van Hulste. Mijn uitgangspunt is dan ook: hoe wordt er samengewerkt in de vakken godsdienst/ zedenleer. Met andere woorden: Hoe wordt er concreet werk gemaakt van verbinden en elkaar vinden?
Vijfentwintig jaar geleden stond ikzelf in diezelfde school. Toen was het nog een traditionele jongensschool en er was slechts één leerling die zedenleer volgde. De situatie is vandaag heel anders en biedt eveneens kansen. Voor dezelfde uren is er vandaag een leerkracht zedenleer, katholieke godsdienst, protestants en islam. Ik was ook heel verbaasd toen ik vorig jaar in verband met de actie tegen pesten in een klas vier leerkrachten vooraan in de klas samen zag lesgeven. Ik ben op interview bij Sofie Santy die de opdracht katholieke godsdienst op zich neemt.
Vandaag zijn er van de inspectie ook voor ieder leerjaar opdrachten om samen aan de slag te gaan. Het beperkt zich wel tot enkele keren per jaar en meestal wordt er ook apart onderwezen. Een school is meer dan een geven van kennis en informatie, het is ook een afspiegeling van de samenleving en heeft zo ook de opdracht om kinderen voor te bereiden op een samenleven in verscheidenheid.
Dag Sofie, kun je me vertellen wat er per jaar gebeurt in jullie samenwerken?
Dat noemt inter-levensbeschouwelijke projecten. Zo is er voor ieder leerjaar de Damiaanactie. Iedere overtuiging erkent dat er zorg gedragen moet worden voor mensen die het moeilijker hebben. En die actie – ontstaan vanuit christelijke hoek – wordt zo door ieder gedragen. Zo komt er een spreker voor het derde tot het zesde leerjaar. Voor de jongeren zijn er dan filmpjes en een les er rond. Zo ook is er jaarlijks een actie voor de Romakinderen door iedereen gedragen. Vanaf het vierde leerjaar is er ook “een pluim geven aan iemand”. Dat is iets positiefs zeggen over iemand in de klas.
In het eerste leerjaar zijn er de “berenvrienden”. Iedere leerkracht heeft zijn eigen beertje met het passende symbool. Zo wordt er in het begin van het schooljaar uitleg gegeven dat er verschillende overtuigingen zijn die naast elkaar mogen bestaan. Het is zo dat er in het kleuteronderwijs van de stedelijke scholen geen uren zijn voor levensbeschouwing. Het is dus de eerste maal dat een klas opgesplitst wordt voor een vak.
In het tweede leerjaar wordt er gewerkt met vrede in de vredesweek.
In het derde is er het thema “ik heb een naam”. Dan leren alle kinderen over het doopsel en ook over het influisteren van de naam bij de moslims en zo meer. Zo leren ze ook over elkaar. Iedere leerkracht getuigt en vertelt vanuit zijn of haar eigen overtuiging. Dit jaar was er ook gezamenlijk een les over de mensenrechten.
In het vierde leerjaar gaan we naar het kerkhof. Iedere leerkracht zoekt met zijn of haar groep een eigen plaatsje om de eigen traditie te vertellen. Het zien dat iedereen van het vierde diezelfde plaats kent geeft verbondenheid.
In het vijfde is er een film over twee verschillende culturen waarin dat kinderen elkaars taal en levensgewoonten leren kennen. In het kennen van het andere kun je ook het positieve van die andere zien en het eigene laten groeien en relativeren. (Relativeren betekent niet minder laten zijn, maar in relatie zien met alles wat op de mens afkomt.)
In het zesde is er ook een eigen project maar dit ontsnapt me nu wat het juist is. Zo zie je dat voor elke leeftijd er een gepast moment is om samen aan te werken en naar elkaar te luisteren. Altijd wordt er vertrokken vanuit de eigen geloofsovertuiging en daarna geluisterd naar de anderen. Zo leren ze ook van elkaar.
Met de leerkrachten levensbeschouwing overleggen we vaak over de middag of na de uren want we komen in verschillende scholen. (Sofie staat zelf in vijf scholen.) Naast het voorbereiden van die gezamenlijke momenten is er ook tijd om bij elkaar te rade te gaan over andere zaken. Een voorbeeld daarrond kan zijn: Hoe gaan we om met vragen rond seksualiteit en bepaalde levensvragen. Anders kunnen de leerkrachten ook elkaar helpen. Om een koran en gebedskralen eens te laten zien aan de leerlingen spreek je de collega aan. Het kerstverhaal op zich kan samen beluisterd worden door de katholieke en protestantse groep. Wel is er een verschillende interpretatie en als leerkracht dit van elkaar horen is heel interessant. De belangrijkste getuigenis is dat de leerlingen zien hoe verschillend we ook denken we goed overeenkomen.
Ook in de groep die katholieke godsdienst volgt is er een groot verschil. Hoe ga je daarmee om?
Je merkt vlug als er nog iets thuis leeft in verband met geloof. Vanaf het vierde leerjaar kun je meemaken dat een leerling zegt dat die niet meer gelooft maar van thuis uit dit nog moet volgen. Luisteren naar de leerlingen, er respect voor hebben en tegelijk ook van je eigen geloof getuigen en daarvoor respect vragen is daarin heel belangrijk. Een klassengesprek rond zingeving en hun eigen zoeken is heel leerrijk voor hen. Daarnaast geef ik hen ook bagage mee. Geloof en vooral de figuur van Jezus is om van te leven. Geloven is ook blijven zoeken.
Zoeken naar gelijkenissen, de verschillen respecteren en leven vanuit je eigen inspiratie sterkt de mens en ook de samenleving. Alles vertrekt vanuit de eigen overtuiging, en vandaaruit wordt er naar elkaar geluisterd. Elkaar leren kennen naast je eigenheid voeden is heel belangrijk. Als dit geen opdracht is ook buiten de school, ook in de leefwereld waar wij – ik en ook jullie, lezers – in leven.
Op de foto zie je Sofie rechts samen met Krista, leerkracht protestantse godsdienst, en Anthony, de leerkracht van zedenleer. Mohammed, de leraar islam, stond op dit moment in een andere school met een lesopdracht. Ze zitten bij de puzzel rond vrede die ze samen gegeven hebben. ©Wilfried Pauwels
