Vlak vóór zijn hemelvaart droeg Jezus zijn leerlingen op zijn getuigen te zijn ‘in Jeruzalem, in geheel Judea en Samaria en tot het uiteinde der aarde’ (Handelingen 1,8). In de eerste le-zing van deze zondag wordt een belangrijke stap gezet op die ‘weg van het Woord’ volgens Lucas. Tot nog toe is de christelijke verkondiging beperkt gebleven tot Jeruzalem en omge-ving. Nu preekt Filippus met goed gevolg de blijde boodschap in Samaria. Filippus was een van de zeven ‘helpers’ die de apostelen hadden aangesteld om hen bij te staan in de zorg voor de groeiende christelijke gemeenschappen.
In de evangelielezing is er eveneens sprake van een ‘helper’. Jezus belooft aan zijn leer-lingen dat de Vader hun op zijn gebed ‘een andere Helper’ zal geven, ‘de Geest van de waar-heid’. ‘Helper’ is de vertaling van het Griekse woord paraklètos. Dat is eigenlijk een techni-sche term uit de rechtswereld: de persoon die juridische bijstand verleent, de advocaat. Jo-hannes houdt van juridische taal. Hij stelt het bestaan van de christen voor als een rechtsge-ding tussen de gelovige en de wereld van het ongeloof. Jezus’ afscheid betekent niet dat zijn volgelingen zonder bijstand achterblijven. In de ogen van de wereld gaat Jezus weg, maar voor de zijnen leeft hij en is hij dichterbij dan tevoren, dankzij de Geest.
Door de schriftlezingen van deze zondag lopen twee lijnen. Enerzijds is er de lijn van de Geest. De Geest komt en waait waar hij wil, zijn kracht is niet te stuiten. Geen grens houdt hem tegen: in de kracht van de Geest verkondigt Filippus de Messias in Samaria. Zijn woor-den en daden oogsten algemene instemming en er ontstaat grote vreugde in de stad. De apos-telen kunnen niet anders dan constateren en officieel bevestigen dat de Geest ook buiten Je-ruzalem en naaste omgeving actief is. De Geest schept ruimte.
Anderzijds is er de lijn van ‘de wereld’. De wereld is niet ontvankelijk voor de Geest van de waarheid, zegt Jezus in de evangelielezing. Kortzichtige mensen verdragen Gods Geest niet. Zij hebben Jezus, de rechtvaardige, uit de weg geruimd. Zij beschimpen de goede levens-wandel van hen die Jezus volgen, horen we in de tweede lezing. De wereld geeft geen ruimte aan de Geest.
Maar de volgelingen van Jezus betalen ‘de wereld’ niet met gelijke munt. Zij krijgen van Jezus immers ‘een andere helper’: een Geest van zachtmoedigheid, die hen leert liefhebben, een Geest die hen aanspoort geen kwaad met kwaad te vergelden. Kijken we opnieuw naar de tweede lezing: ‘Weest altijd bereid tot verantwoording van de hoop die in u leeft. Maar ver-dedigt u met zachtmoedigheid en gepaste eerbied. ... Hoeveel beter is het, zo God het wil, te lijden voor het goede dat men doet dan straf te ondergaan voor misdrijven’.
In de eerste brief van Petrus gaat het herhaaldelijk over de waarde van onschuldig lijden. Dat is geen gemakkelijk thema. Wat bedoelt de auteur? Onverdiend lijden kan onrechtstreeks een goed gevolg opleveren, zegt hij, zelfs voor degenen die ons doen lijden. Zij zullen be-schaamd worden ten goede. De wijze waarop de rechtvaardige zijn lijden draagt, stemt de zondaars tot nadenken en kan hen tot inkeer brengen. Het gaat hier over de kracht van ge-weldloze weerbaarheid. Heeft ook Jezus niet op een ontwapenende manier zijn tegenstanders verstomd, heeft hij niet velen tot nadenken gebracht, was zijn leven en zijn lijden niet één grote uitdaging voor anderen, zodat de Romeinse honderdman bij het kruis moest erkennen: ‘Waarlijk, deze mens was Zoon van God’ (Marcus 15,39)? De auteur van de eerste brief van Petrus roept de christenen op om Jezus daarin na te volgen. Hij nodigt hen uit te geloven dat God arme en kleine mensen groot maakt.
Dat kan, dankzij de Geest die Jezus zelf bezielde en die hij aan zijn leerlingen belooft. De Geest van de waarheid, die hen alles doet verstaan wat Jezus hun gezegd heeft. Die Geest wekt in de leerlingen van Jezus een onverwoestbare hoop, waar zij verantwoording van af-leggen, in woord en daad. Zij hebben lief, zoals Jezus zelf heeft liefgehad. Dankzij dat ge-tuigenis verspreidt de Geest zich tussen de mensen en blijft Jezus onder ons aanwezig, tot op vandaag.
Paul Kevers
