De Schriftlezingen van deze zondag gaan over uitverkiezing. De uitverkiezing van twaalf apostelen door Jezus in de evangelielezing, en de uitverkiezing van Israël door de Eeuwige in de eerste lezing. Die eerste lezing brengt ons de aanhef van het verhaal over het Sinaïverbond. Na hun vertrek uit Egypte en een tocht van drie maanden door de woestijn, slaan de Israëlieten dicht bij de berg Sinaï hun kamp op. Mozes gaat de berg op en wordt er aangesproken door God.
Het verbond is een initiatief van God. Hij heeft zijn volk uit de slavernij van Egypte bevrijd en het ‘op arendsvleugelen gedragen’. Hij heeft zich speciaal met dit volk ‘verbonden’. Pas daarna volgt de uitnodiging aan het volk om Gods woord te gehoorzamen en zijn verbond te onderhouden. De trouw van het volk is een antwoord op Gods trouw, die het volk in de exodus ervaren heeft. Bemerk dat Paulus in de tweede lezing eveneens benadrukt dat het initiatief bij God ligt. God heeft ons het eerst liefgehad. ‘Christus is voor ons gestorven toen wij nog zondaars waren’.
Maar keren we terug naar de eerste lezing. Aan het gehoorzamen aan Gods woord wordt een belofte verbonden: ‘Gij zult mijn priesterlijk koninkrijk en mijn heilig volk zijn’. Dat Israël een koninkrijk van priesters is, betekent niet dat het is samengesteld uit priesters of door priesters bestuurd wordt. Het volk in zijn geheel is ‘priesterlijk’, dit wil zeggen dat het een priesterlijke, bemiddelende functie heeft temidden van de volkeren. De ‘uitverkiezing’ van Israël is geen voorrecht, maar een opdracht en een plicht. Het is de diensttaak van Israël om Gods liefde aan de mensheid bekend te maken.
De evangelielezing is de aanhef van de tweede grote toespraak van Jezus bij Matteüs. De eerste toespraak was de bergrede; nu komen we bij de zendingsrede. Bij het zien van de menigte wordt Jezus bewogen door diep medelijden. Die bewogenheid is voor Jezus de aanleiding om de twaalf apostelen te roepen en te zenden. Dat gebeuren wordt met twee beelden ingeleid: het volk is als een afgetobde kudde schapen zonder herder, en er zijn veel te weinig arbeiders voor de immense oogst.
Daarna krijgen we de namen van de twaalf apostelen. Ze worden twee aan twee genoemd, alsof Matteüs wil suggereren wat Lucas expliciet schrijft, namelijk dat Jezus zijn leerlingen ‘twee aan twee uitzendt’ (Lucas 10,1). Zij moeten op hun tocht hetzelfde doen als wat Jezus tot nog toe gedaan heeft in de voorafgaande hoofdstukken van het evangelie: het Koninkrijk der hemelen verkondigen en de zieken genezen. Daarbij moeten zij zich uitsluitend tot ‘de verloren schapen van het huis van Israël’ richten. Jezus zag zijn opdracht inderdaad binnen het kader van het Joodse volk. Dat blijkt bijvoorbeeld uit zijn antwoord aan de Kanaänitische vrouw: ‘Ik ben alleen maar tot de verloren schapen van het huis van Israël gezonden’ (Matteüs 15,24). De twaalf apostelen die Jezus koos, verwijzen naar de twaalf stammen van Israël, die hij opnieuw wilde verzamelen (Matteüs 23,37). De doorbraak naar de andere volkeren is er pas gekomen na Jezus’ dood, vooral onder impuls van Paulus.
Zoals Israël geroepen en gezonden werd om in de wereld te getuigen van de liefde en de trouw van God zelf, zo worden de leerlingen in het evangelie uitgekozen om getuigen van Jezus te zijn. Hoe kunnen zij – hoe kunnen wij die opdracht tot een goed einde brengen? De evangelielezing geeft een paar suggesties. Jezus werd bij het zien van de menigte door medelijden bewogen. Van de leerlingen wordt een zelfde innerlijke bewogenheid gevraagd, zij moeten zich laten raken door de nood van hun medemensen. ‘Vraagt de Heer van de oogst arbeiders te sturen om te oogsten’, zegt Jezus. Gebed is noodzakelijk. Het leert ons inzien dat het welslagen van de oogst niet alleen onze zaak is, maar dat de oogst én de arbeiders in Gods hand zijn. Daarna kunnen we aan de slag gaan, gegrepen door Gods diepste bewogenheid en vervuld van zijn kracht. Gods liefde voor ons maakt ons bekwaam om op onze beurt lief te hebben. ‘Voor niets hebt gij ontvangen, voor niets moet gij geven’. Soms zullen we mogen ervaren dat het onmogelijke dan mogelijk wordt.
Paul Kevers
