Af en toe duikt de naam van die organisaties op in onze media. Graag vertellen we wat meer over die beide organisaties.
Caritas is eigenlijk een wereldwijde katholieke solidariteitsbeweging voor mensen die ge-troffen worden door armoede, uitsluiting, oorlog, vervolging of natuurrampen. Het Latijnse caritas betekent naastenliefde. De organisatie koppelt materiële hulp aan menselijke waar-digheid, rechtvaardigheid en duurzame verandering.
Het ontstaan
De wortels van Caritas liggen in de sociale omwentelingen van de negentiende eeuw. In-dustrialisering en gebrekkige sociale bescherming brachten veel gezinnen in bestaansonze-kerheid. Binnen de katholieke Kerk groeide de wens om liefdadigheid beter te organiseren.
De sociale leer, onder meer Rerum novarum van paus Leo XIII uit 1891, gaf daaraan een impuls. In 1897 richtte priester Lorenz Werthmann in Freiburg de eerste nationale Caritas-organisatie op, die katholieke armenzorg, gezondheidszorg en maatschappelijk werk bundel-de.
Het Duitse voorbeeld kreeg navolging in andere Europese landen. Na de Eerste Wereldoor-log groeide de samenwerking tussen katholieke hulporganisaties. De Tweede Wereldoorlog en de massale ontheemding erna, maakten internationale coördinatie nog noodzakelijker.
In 1951 verenigden dertien nationale organisaties zich in Rome in een confederatie, die later Caritas Internationalis werd genoemd. Zo groeide Caritas uit tot een wereldwijd netwerk voor humanitaire hulp, ontwikkeling, sociale dienstverlening en belangenbehartiging.
Structuur en uitgangspunten
Caritas Internationalis is een confederatie van 162 nationale leden in meer dan 200 landen en gebieden. Elk lid is verbonden met de plaatselijke katholieke Kerk en kent zo best de ei-gen context. Het secretariaat in Vaticaanstad ondersteunt samenwerking, vertegenwoordi-ging, normen en campagnes. Lokale teams bepalen noden en voeren projecten uit; andere leden leveren middelen en expertise.
Menselijke waardigheid staat centraal: hulpvragers zijn mensen met rechten, talenten en zeggenschap.
Solidariteit betekent gedeelde verantwoordelijkheid tussen lokale gemeenschappen en inter-nationale partners.
Rechtvaardigheid vraagt dat Caritas niet alleen nood lenigt, maar ook structuren bestrijdt die armoede, geweld of uitsluiting veroorzaken.
Verder zet de organisatie in op vrede, zorg voor de schepping en bijzondere aandacht voor de kwetsbaarsten. En de hulp wordt volgens nood verstrekt, zonder onderscheid naar af-komst, nationaliteit of levensbeschouwing.
Werking
Bij oorlogen, aardbevingen, overstromingen, droogte of epidemieën coördineert Caritas noodhulp. Doordat nationale en diocesane organisaties vaak al aanwezig zijn, kunnen zij snel behoeften vaststellen. Ze bieden voedsel, drinkwater, onderdak, sanitaire voorzieningen, medische zorg, bescherming of financiële steun. Internationale oproepen bundelen midde-len. Lokale aankopen, geld en vouchers geven getroffen mensen de keuzevrijheid en be-schermen plaatselijke markten.
Na de acute fase ondersteunt Caritas het herstel van woningen, scholen, gezondheidscentra en bestaansmiddelen. Gemeenschappen worden ook voorbereid op nieuwe rampen. Lange-termijnprogramma’s gaan over voedselzekerheid, water, gezondheidszorg, onderwijs, inko-men, sociale samenhang en klimaatbestendige landbouw.
Integrale menselijke ontwikkeling verbindt economische vooruitgang met sociale rechten, veiligheid, inspraak en respect voor het milieu. Daarom werkt Caritas met plaatselijke part-ners en versterkt ze bestaande organisaties.
Caritas werkt ook rond migratie, vrede en belangenbehartiging. Leden bieden vluchtelingen en migranten opvang, psychosociale hulp, juridische informatie en integratieondersteuning. In conflictgebieden bevorderen zij dialoog en bescherming van burgers. Ervaringen uit het veld worden gedeeld met overheden, de Europese Unie en de Verenigde Naties.
Caritas in België
In België richtten de bisschoppen in 1932 de Katholieke Dienst voor Hygiëne en Hulpbetoon op. Vanaf 1935 heette die Caritas Catholica Belgica. De organisatie bundelde katholieke initiatieven in armenzorg, gezondheidszorg en welzijn en bood overleg aan instellingen en diocesane diensten. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond een aparte werking voor ont-heemden en internationale hulp. Caritas International België situeert haar begin in 1949, toen de opvang van oorlogsslachtoffers haar eerste opdracht was. Later kwamen internatio-nale noodhulp en ontwikkelingsprojecten erbij.
Door de Belgische staatshervormingen werden welzijns- en gezondheidsbevoegdheden naar de gemeenschappen overgeheveld. In 1982 werd de Caritasstructuur daarom hertekend en kwamen de meeste binnenlandse opdrachten bij een Nederlandstalige en een Franstalig-Duitstalige vleugel terecht.
Vandaag verenigt Caritas in België Caritas Vlaanderen, Caritas Francophone & Germano-phone en Caritas International België. De koepel verbindt hen met het Europese en wereld-wijde netwerk en bevordert overleg, terwijl elk lid een eigen terrein en bestuur behoudt.
De werking van Caritas in België
Caritas Vlaanderen werkt in Vlaanderen en Brussel rond armoede, uitsluiting, vrijwilligers-werk en christelijke identiteit in zorg en welzijn. Ze verbindt organisaties, deelt kennis en biedt ondersteuning en beleidsadvies. Caritas Francophone & Germanophone heeft verge-lijkbare taken in Wallonië, Brussel en de Duitstalige Gemeenschap.
Caritas International België is de Belgische ngo voor internationale solidariteit. In het bui-tenland verleent ze met lokale Caritasorganisaties noodhulp bij conflicten en rampen. Daar-na steunt ze wederopbouw, rampenpreventie, voedselzekerheid, bestaansmiddelen en sociale cohesie in samenwerking met lokale partners.
In België begeleidt Caritas International mensen tijdens hun migratietraject.
Ze organiseert opvang en sociale begeleiding voor verzoekers om internationale bescher-ming, met bijzondere aandacht voor kwetsbare personen. Daarnaast biedt ze informatie, ju-ridische en psychosociale ondersteuning, hulp bij huisvesting en integratie, begeleiding bij gezinshereniging en bezoekwerk in gesloten centra.
Wie vrijwillig terugkeert, kan steun krijgen bij de voorbereiding en duurzame re-integratie. Die individuele aanpak beschermt rechten en versterkt zelfredzaamheid.
De praktijkervaring voedt educatie en beleidswerk. Medewerkers geven vorming en formu-leren aanbevelingen over migratie, humanitaire toegang en internationale solidariteit. Lacu-nes in bescherming worden bij beleidsmakers aangekaart.
Samenhang en betekenis
De niveaus vullen elkaar aan: Caritas Internationalis coördineert wereldwijd, de Belgische koepel verbindt Belgische leden en Caritas International België biedt internationale hulp en migratiebegeleiding.
Meer aandacht
Caritas groeide dus van katholieke liefdadigheid uit tot een wereldwijd hulpnetwerk. In Bel-gië kreeg dit een federale structuur. De kern van de werking blijft waardigheid beschermen en duurzaam helpen. En toch komt deze sterke organisatie niet zo vaak op het bureau van de Vlaamse journalisten te liggen..
En net daarom verdient deze organisatie wat meer onze aandacht, dachten wij.
Geraadpleegde bronnen
Caritas Internationalis, “Our History” en “Our Identity”;
Caritas International België, “Wie zijn wij?” en “Over Caritas International”;
Caritas in België, officiële website;
Caritas Europa, landenprofiel België
Dit artikel werd geschreven met de hulp van Microsoft 365 Copilot.
Luc Vanden Bogaerde
