Vandaag lezen we het laatste deel van de ‘kerkelijke rede’ of ‘gemeenschapsrede’ van Jezus. Het gaat over vergevensgezindheid. De lezing begint met een kort gesprek tussen Petrus en Jezus. Hoever moet ik gaan in mijn vergevensgezindheid? vraagt Petrus. Zeven keer zal toch wel voldoende zijn? Het antwoord van Jezus sluit elke begrenzing uit. Je moet ‘zeventig maal zevenmaal’ vergeven, dat wil zeggen onbeperkt, altijd opnieuw. Daarna volgt de para-bel van de onbarmhartige dienaar, waarvan de betekenis zonder meer duidelijk is. De ko-ning, die aan zijn dienaar een astronomische schuld van tienduizend talenten zomaar kwijt-scheldt, is beeld van Gods grenzeloze vergevensgezindheid. Maar de dienaar die zopas deze vergevensgezindheid ervaren heeft, is niet bereid aan zijn mededienaar een kleine schuld kwijt te schelden. Daarop ontsteekt de koning in toorn.
‘Zo zal ook mijn hemelse Vader met ieder van u handelen die niet zijn broeder van harte vergiffenis schenkt’. De laatste zin van de lezing, die tevens het slot is van de ‘kerkelijke rede’, klinkt hard. Matteüs onderstreept graag het ernstige karakter van Jezus’ boodschap. Die laatste zin kan ook de indruk wekken, dat aan Gods barmhartigheid een voorwaarde ver-bonden is. Dezelfde indruk kan gewekt worden door de eerste lezing, uit de Wijsheid van Jezus Sirach: ‘Vergeef uw naaste zijn onrecht: dan worden, wanneer gij er om bidt, uw eigen zonden kwijtgescholden’. Of door de woorden van Jezus in de Bergrede, onmiddellijk na het Onze Vader: ‘Want als gij aan de mensen hun fouten vergeeft, zal uw hemelse Vader ook u vergeven; maar als gij niet vergeeft aan de mensen, zal ook uw hemelse Vader uw fouten niet vergeven’ (Matteüs 6,14-15). Is het dan zo dat wij Gods vergeving eerst moeten ‘verdienen’?
Een dergelijke ‘prestatiemoraal’ is echter volkomen in tegenspraak met de grondgedachten van de Schrift. De Bijbel herhaalt voortdurend dat God zelf het initiatief neemt om de men-sen lief te hebben en dat aan die liefde geen voorwaarden verbonden zijn. ‘Niet omdat u tal-rijker bent dan de andere volken heeft de Ene zich aan u verbonden en u uitverkoren... maar omdat Hij u liefhad heeft Hij u met sterke hand uit het slavenhuis geleid en u verlost’ (Deu-teronomium 7,7-8). ‘God bewijst zijn liefde voor ons juist hierdoor dat Christus voor ons is gestorven toen wij nog zondaars waren’ (Romeinen 5,8). Het is dus niet zo, dat wij Gods liefde moeten ‘verdienen’. Het is niet zo dat wij eerst aan elkaar vergeving moeten schen-ken, en dat wij daarna pas vergeving van God kunnen krijgen. Het is omgekeerd. God heeft ons mateloos lief. Hij is altijd bereid tot vergeving. En als wij eenmaal Gods liefde ervaren hebben, dan kunnen en moeten wij die ook doorgeven aan elkaar.
In zijn prediking heeft Jezus er de nadruk op gelegd, dat God onvoorwaardelijk vergeving schenkt, en dat die mateloze vergevensgezindheid gevolgen moet hebben voor ons handelen.
Dat blijkt ook uit de parabel van deze zondag. God vergeeft alles, en wel om niet. Het komt erop aan dat wij ons helemaal van die onvoorstelbare vergevensgezindheid van God laten doordringen. Als wij dat doen, dan kan het niet anders of wij worden op onze beurt verge-vensgezind voor onze medemensen. Maar als wij onszelf zo verharden, dat Gods barmhar-tigheid bij ons geen vergevensgezindheid kan losmaken jegens onze medemensen, dan kan God niets meer met ons beginnen. Dan zetten wij door onze houding God zelf in zijn liefde-volle nabijheid schaakmat. Dat ondervindt de ‘onbarmhartige dienaar’ in de parabel.
Paul Kevers
