EEN LEVEN IN VERBONDENHEID EN ENGAGEMENT
“Een andere wereld is mogelijk als mensen dat willen"
“Um outro mundo é possível se a gente quiser”
Godelieve Meersschaert, geboren in Sint-Gillis-Waas en oprichtster van “Moinho da Juventude” in Lissabon, is op 18 februari 2026 overleden. We nemen afscheid van een gedreven en geëngageerde activiste die meer dan vier decennia haar leven wijdde aan sociale strijd en gemeenschapsopbouw. Haar traject bracht haar van Sint-Gillis-Waas naar Portugal, waar ze een drijvende kracht was in sociale strijd en gemeenschapsopbouw.
Als elfde dochter van een katholiek gezin kwam ze in 1978 in een Mini naar Portugal. Ze dacht dat ze er slechts eventjes zou blijven op weg naar Brazilië, vanwege haar bewondering voor de ideeën van de filosoof en pedagoog Paulo Freire. Na haar studies psychologie en haar werk in het volwassenenonderwijs in België en Nederland, vond ze in het Portugal van na de Anjerrevolutie een vruchtbare bodem voor haar engagement. Uiteindelijk bleef ze er de rest van haar leven wonen en heeft ze haar stempel gedrukt op verscheidene generaties in de wijk.
“De tijd heeft me geleerd om niet kortzichtig, maar met een open blik te denken, en aandachtig te zijn voor waar ongelijkheid is.” (Lieve Meersschaert)
In een periode van grote sociale veranderingen, na de dekolonisatie en de terugkeer van honderdduizenden mensen uit voormalige kolonies, zette Godelieve zich in voor arbeiders en kwetsbare groepen. Ze werkte samen met vakbonden en begeleidde projecten waarin onderwijs een hefboom werd voor emancipatie. Ze werd diep beïnvloed door Freire’s visie op onderwijs als middel tot bewustwording en bevrijding. Die overtuiging droeg ze haar hele leven mee.
“Via Freire ben ik mij steeds bewuster geworden van de onderdrukkingsmechanismen die met het kapitalistische systeem verbonden zijn. Ik heb destijds veel samengewerkt met jongeren die in textiel- en confectiebedrijven werkten en weinig ruimte hadden om te reflecteren over hun eigen situatie. Geïnspireerd door Freire’s model werkte ik met hen op een creatieve manier rond vorming en bewustwording.” (Lieve Meersschaert)
Een belangrijk deel van haar werk situeerde zich ook binnen coöperatieven van huishoudwerkers. In een context van ongelijkheid en afhankelijkheid hielp ze mee bouwen aan alternatieven gestoeld op solidariteit en gelijkwaardigheid. Vrouwen organiseerden zich collectief en namen hun werk en leven meer in eigen handen.
Vanaf de jaren tachtig raakte haar leven onlosmakelijk verbonden met de wijk Cova da Moura, nabij Lissabon. Samen met haar echtgenoot Eduardo Pontès (1936-2015) en vele buurtbewoners stond ze mee aan de wieg van de Associação Cultural Moinho da Juventude. Wat begon in moeilijke omstandigheden — met een schrijnend gebrek aan basisvoorzieningen zoals water en elektriciteit — groeide uit tot een warme gemeenschap waar mensen elkaar vonden en versterkten.
Daar werden initiatieven opgezet rond alfabetisering, kinderwerking, cultuur en vrouwenemancipatie. Maar bovenal was het een plek van samenleven en wederzijdse steun.
“Junta mão. Dat is de leuze van de wijk. Junta betekent ‘samen’, en mão ‘hand’. De handen samen laten werken dus. Dat sprak mij heel erg aan.” (Lieve Meersschaert
Wie haar kende, herinnert zich niet alleen haar engagement, maar ook haar menselijkheid. Wie bij haar aanklopte, werd ontvangen met boeken, thee en koekjes. Ze luisterde, dacht mee en bracht mensen samen. In Cova da Moura dragen verschillende generaties haar herinnering mee.
“Lieve was een vrouw die voor iedereen liefde te over had.” (buurvrouw Lucinda Semedo)
Met het overlijden van Godelieve Meersschaert nemen we afscheid van een vrouw die haar leven in grote mate in dienst stelde van anderen. We herinneren haar als iemand die zich met overtuiging en eenvoud inzette, schouder aan schouder met anderen. Gedreven door een diep geloof in rechtvaardigheid, solidariteit en de kracht van mensen om samen verandering te brengen.
“Ik haal moed uit kleine dingen. Hoe de mensen elkaar hier spontaan helpen, terwijl ze het zelf heel moeilijk hebben. Uit schoonheid. Er zijn zoveel mensen die prachtige dingen maken: boeken, tekeningen, schilderijen, muziek. En uit de natuur. Er kunnen zoveel bloemen kapot gaan, maar de lente komt altijd terug, en doet de dingen opnieuw groeien.” (Lieve Meersschaert)
Godelieve laat een tastbare erfenis na in de levens van velen. In de gemeenschappen waarin ze werkte, in de projecten die ze mee opbouwde. En in de mensen die door haar geraakt werden, leeft haar inzet verder.
Bronnen: Graham Douglas, Joana Gorjão Henriques, Lut Caenen, Jule Woltering
VREDESVIERING
Het was de uitdrukkelijke wens van Godelieve Meersschaert (°29/4/1945 - †18/2/2026) u van harte uit te nodigen voor een vredesviering die plaatsvindt op zaterdag 25 april om 10.30 uur in de parochiekerk van Sint-Gillis-Waas.
Met Lieve in gedachten willen we tijdens deze gebedsdienst samen ons verlangen naar VREDE delen. Vrede voor de mensen in Gaza, vrede in de harten van mensen.
WELKOM!
