Broeders en zusters,
Dat de katholieke kerk zich in een ‘synodaal proces’ bevindt, hebben jullie zeker al gehoord of gelezen.
In 2021 werd dit synodaal proces door paus Franciscus gestart. In 2023 en 2024 hebben te Rome twee bisschoppenvergaderingen plaatsgevonden waaraan een ruime voorbereiding en bevraging in de ganse kerk zijn voorafgegaan. Voordat paus Franciscus met de bisschoppen in gesprek ging, wilde hij eerst horen wat er leeft onder de gelovigen. De centrale vraag die in de bisschoppensynodes van 2023 en 2024 behandeld werd, is de vraag hoe wij als gedoopten, geleid door de Heilige Geest, meer een gemeenschap worden waarin iedereen participeert en het evangelie mee uitdraagt in woord en daad.
In oktober 2024 werd de tweede zitting van de Bisschoppensynode afgesloten. Het slotdocument van de synode bundelt de ideeën en de aanbevelingen die in de verschillende fasen van het overleg van overal ter wereld werden bijeengebracht.
Nu staan we voor de uitdaging om die aanbevelingen te integreren in het concrete leven van de Kerk. Paus Leo zet dit proces verder, geheel in de lijn van zijn voorganger.
Met deze brief wil ik jullie informeren over de wijze waarop wij in ons bisdom concreet uitwerking willen geven aan het synodaal proces. Wat is er in ons bisdom reeds gebeurd en wat wordt nog gevraagd?
In mei 2024 formuleerde de pastorale raad - dat is een gemengde groep van geëngageerde gelovigen die de bisschop advies geven over het pastorale beleid - vier adviezen rond de volgende thema’s:
1. de toekomst van de parochies
2. de invoering van een synodale manier van werken
3. de diaconie of zorg voor de zwaksten
4. de zorg voor plekken van stilte, bezinning en schoonheid en de verdieping van het spiritueel leven.
Die adviezen werden tussen mei 2024 en februari 2026 in verschillende overlegorganen ter bespreking voorgelegd en aangevuld met concrete voorstellen en actiepunten. Inmiddels zijn de adviezen “beleidsoriëntaties” geworden. Ze zijn te vinden op de website van het bisdom Gent en in een brochure “Vaar naar het diepe en gooi jullie netten uit” die jullie misschien al in handen kregen of nog kunnen ontvangen in de parochie. Deze vier oriëntaties zijn nu richtinggevend voor toekomstige pastorale keuzes en beleidskeuzes.
Eén van de beleidsoriëntaties is: de invoering van een synodale manier van werken. Dit klinkt misschien wat vreemd. Wat wordt hiermee bedoeld? Wat moet ik me hierbij voorstellen?
Wel, “synodaal werken” betekent: “samen op weg gaan” en van de kerk een gemeenschap maken waar iedereen naar elkaar luistert, ook naar hen wiens stem niet gehoord wordt. Het betekent bovenal: samen luisteren naar wat de Heilige Geest ons vraagt als gemeenschap van gelovigen in de huidige tijd. Dit luisteren vereist een open hart, zonder vooroordelen. Luisteren is vaak een stuk lastiger dan praten. Om goed te kunnen luisteren moet je open staan voor de mening van de ander, en hier ook geen oordeel over vellen. Luisteren is heel belangrijk om “samen Kerk zijn” vorm te geven.
Tegelijk houdt het “synodaal werken” ook in dat we allemaal worden uitgenodigd om vrijmoedig te spreken, verbonden in vrijheid, waarheid en dienstbaarheid. Iedereen mag zijn of haar verhaal vertellen, in alle vrijheid. We moeten kunnen zeggen wat belangrijk is voor ons. Daarbij nemen we Gods woord in de Schrift als vertrekpunt.
Dat is de synodale cultuur die we ons eigen moeten maken en die we in onze parochies en onze achterbannen willen stimuleren. Dit zal ongetwijfeld oefening vragen. Dat hebben we ook ondervonden bij het formuleren van de vier vermelde oriëntaties, die zelf ook de vrucht zijn van de synodale wijze van werken.
Zoals gezegd werd het gesprek over de vier vermelde thema’s werd reeds gevoerd in verschillende organen op bisdomniveau (de beleidsploeg, de pastorale raad, de vergadering van de dekens, …). Tijdens de komende maanden is de inzet om het gesprek ook op lokaal niveau te voeren om, hopelijk na het beluisteren van Gods Geest in vele stemmen, beter te zien hoe we onze zending als christen kunnen opnemen, wat ons hierbij tot steun kan zijn, welke wegen zich aandienen om het evangelie boodschap uit te dragen in woord en daad.
Hopelijk zullen velen zich aangesproken voelen om deel te nemen aan de initiatieven die in parochie en dekenaat genomen worden. De uitnodiging tot gesprek richt zich niet alleen tot de medewerkers die deel uitmaken van de parochiale kaders. De hoop is dat iedere gelovige, maar ook groepen, bewegingen en organisaties die aan de slag willen met de synodale weg de kans krijgen om hun stem te laten horen en mee te onderscheiden wat Gods Geest van ons vraagt.
Het Algemeen Secretariaat van de Synode in Rome vraagt dat in elk bisdom tegen de zomer van 2027 een samenkomst wordt gehouden om een stand van zaken op te maken over het synodaal proces en te evalueren of en waar er vooruitgang is geboekt. In ons bisdom organiseren we deze samenkomst op Pinkstermaandag 17 mei 2027. We hopen er ook uit jullie parochie een mooie vertegenwoordiging te kunnen ontmoeten. We houden jullie op de hoogte.
Het zijn kortom de lokale ontmoetingen in parochies, gemeenschappen en bewegingen die onze bijdrage vormen aan het wereldwijde synodale proces. Ik hoop dat deze concrete ervaringen zullen helpen om het wederzijdse luisteren en het samen onderscheiden van wat Gods Geest van ons vraagt, tot de gewone stijl van het kerkelijk leven te kunnen maken, ten dienste van haar zending.
Dank je wel dat ook jullie daarbij betrokken willen zijn.
Gent, 9 september 2026
Joris De Jonghe, diocesaan administrator
