Als de rechte weg naar onze bestemming onderbroken is, ergert ons dat. Alweer een omleiding, alweer omrijden, tijd verliezen! Nee, van omwegen houden we niet. Ook niet als we antwoord verwachten. We hebben het liefst dat er naar de kern van de zaak gegaan wordt, geen lange inleidingen of uitleg. Zeg maar meteen hoe het is.
Dat is het wat enkele Farizeeën van Jezus verlangen in het evangelie (Matteüs 22,34-40). Zeg ons nu eens zonder omwegen wat het belangrijkste gebod is? Want in de Joodse Wet staan zoveel geboden en verboden dat een kat haar jongen er niet in vindt, laat staan dat een rechtgeaard gelovige nog weet wat hem te doen staat.
Jezus brengt hen zonder omwegen naar wat volgens hem de kern van het geloof in God is. Dat is dubbel: het is God graag zien, en het is je naaste graag zien. Maar dat klinkt dan weer zo direct, dat enige toelichting toch nodig is. Want God graag zien, hoe doe je dat? En mijn naaste, wie is dat? Dus toch even de tijd nemen om goed te zien wat het doel is, waar het om gaat in het geloven in God.
Het eerste is dus: de Heer uw God beminnen. Dat gebod haalt Jezus uit een Joods gebed dat begint met de oproep: “Hoor, Israël, luister!” God beminnen begint met het openzetten van onze oren: hoor, luister! God kunnen we horen in het hulpgeroep van mensen dichtbij en veraf, van mensen bijvoorbeeld die lijden onder onophoudelijke bombardementen die hun geliefden en huizen wegrukken. God kunnen we horen in het kreunen van onze planeet die lijdt onder onze manier van leven. God kunnen we horen in de stilte van het zwijgen van wie pijn of onrecht lijdt.
Dat horen naar God en Hem graag zien, is niet los te maken van het graag zien van de naaste. Wie de naaste is, laat zich het best uitleggen in concrete situaties en verhalen. Jezus is een krak in het vertellen ervan. Zoals in de parabel van de barmhartige Samaritaan. In dat verhaal moet je niet twijfelen om direct te begrijpen wie de echte naaste is. Het is degene die zijn hart laat spreken en de hulp biedt die nodig is. Doe evenzo en wees de naaste van de mens die je op je weg ontmoet, zegt Jezus tot de vraagsteller.
Waar gaat het om in het geloof? Heel direct klinkt het antwoord van Jezus ook in de zaligsprekingen die we met Allerheiligen zullen horen. Het is barmhartigheid betonen, vergevingsgezind zijn, recht betrachten. Zij die het doen gaan ons zonder omwegen voor op de weg naar God. Zalig om zulke mensen te ontmoeten.
Jos Houthuys
