’t Is Lichtmis, ’t is Lichtmis,
Maria ging ter kerke,
met Jozef, haren man,
en Jezus, ’t heilig Kind.
Zij droeg Hem in haar armen,
zoo arm en toch zoo rijk;
Hij was het Licht der wereld,
in ’t duister menschlijk slijk.
Guido Gezelle
Ieder jaar op 2 februari, veertig dagen na Kerstmis vieren wij de 'Opdracht van de Heer', ook wel Lichtmis genoemd.
Het feest verwijst naar een gebruik ten tijde van Jezus. Volgens de joodse wet moest een pasgeboren jongen 40 dagen na de geboorte naar de tempel worden gebracht om aan het volk te worden getoond (meisjes 80 dagen) en te worden opgedragen aan God. De correcte benaming is dan ook ‘Feest van de Opdracht van de Heer’. Tel 40 dagen vanaf de geboorte van Jezus, die we vieren op 25 december, en je komt uit op 2 februari.
Wat vertelt de Bijbel over de opdracht van Jezus destijds?
We vinden het verhaal van de opdracht van Jezus bij evangelist Lucas. Die vertelt dat Maria en Jozef naar Jeruzalem kwamen om het kind daar aan God op te dragen. In de stad woonde een zekere Simeon, die van de Heilige Geest de belofte gekregen dat hij niet zou sterven vooraleer hij de Messias had gezien. Hij staat Maria en Jozef al op te wachten in de tempel en herkent die belofte in het kind. Daarop looft hij God met beroemd geworden woorden:
Nu laat u, Heer, uw dienaar in vrede heengaan, zoals u hebt beloofd. Want met eigen ogen heb ik de redding gezien die u bewerkt hebt ten overstaan van alle volken: een licht dat geopenbaard wordt aan de heidenen en dat tot eer strekt van Israël, uw volk. (Lc 2,29-32)
Hij zegent Maria ook en zegt: Deze jongen zal velen in Israël ten val brengen of laten opstaan. Hij zal een omstreden teken zijn. Ook door uw ziel zal een zwaard gaan – en zo zal onthuld worden wat er in veler harten omgaat.
In de tempel was er ook een oude vrouw en profetes, met de naam Hanna. Ook zij herkent in Jezus het Licht van de wereld.
Gebruiken
Op Maria Lichtmis worden traditioneel kaarsen gewijd en een kaarsenprocessie gehouden vóór de mis; vandaar de naam lichtmis. In veel talen verwijst de naam van het feest rechtstreeks naar kaarsen: (Zweeds: Kyndelmisse, Frans: Chandeleur).
Het is tevens de traditie dat er op Maria Lichtmis pannenkoeken gegeten worden. Dit wordt uitgedrukt in het gezegde: Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt haar pannetje warm. al heeft het woord 'pannetje' in het oud Nederlands taalgebruik ook nog een seksuele bijbetekenis.
Patroonsfeest
Lichtmis is ook de datum van het patroonsfeest van de Katholieke Universiteit Leuven, waarvan Maria de patroonheilige is: de Sedes Sapientiae.
Meer weten: website van Otheo
