Het blijft een actueel gegeven. Hoe gedragen we ons als christelijke gemeenschap tegenover iemand die buiten de schreef is gegaan? Hoe bewaren we, ook in kwade dagen, het gebod van de onderlinge liefde die de kern van Jezus’ boodschap is?
Doe om te beginnen zoals de profeet Ezechiël(Ezechiël 33,7-9) eeuwen voorheen al zei, klinkt het in de eerste lezing van zondag 6 september. Waarschuw wie ‘boos’ doet, waarschuw namens God, in naam van de liefde. Nagel hem of haar niet aan de schandpaal, maar spreek met hem of haar onder vier ogen. Op de allereerste bladzijden van de Bijbel vraagt Kaïn aan God: “Moet ik soms waken over mijn broer?” De vraag stellen is ze beantwoorden. God heeft ons als wachter over elkaar aangesteld. Niet om de ander in zijn blootje te zetten, maar om samen naakt, kwetsbaar te zijn. Want pas wanneer we zorgzaam naar elkaar luisteren, kan het kwade in ons sterven en kunnen er nieuwe wegen in zicht komen.
Matteüs voorziet in zijn evangelie dan nog een hele procedure mocht dat niet lukken (lezing van zondag 6 september, Matteüs 18,15-20). Het komt er op aan de kring van zorg zo groot te maken dat de gevallen broer of zus zich niet op voorhand afgeschreven voelt maar dat hij zich omarmd en ondersteund weet. In de Afrikaanse leefwereld bestaat een verzoeningsritueel waarbij de hele stam rond de persoon gaat staan die gezondigd heeft. Ieder stamlid verwoordt wat hij of zij in die persoon waardeert, in de overtuiging dat dit de ander tot inkeer brengt.
Liefde laat zich evenwel niet opleggen. Het kan zijn dat de ander zich halsstarrig in eigen gelijk opsluit en zich zo in feite buiten de kring plaatst. Beschouw hem dan als een heiden of een tollenaar, zegt Matteüs. Woorden die als een oproep tot uitsluiting mis begrepen kunnen worden. Ware het niet dat Matteüs ze laat voorafgaan door de parabel van het verloren schaap. Onophoudelijk is God op zoek naar het verloren schaap. Dat mag ons, imperfecte mensen, de moed geven om elkaar en onszelf te aanvaarden in onze onafheid, en samen te groeien naar een nieuw begin.
En tenslotte is er de kunst van het vergeven. Dat is wel het meest uitgesproken teken van Gods liefde. Vergeven is geen gemakkelijkheidsoplossing. Het vraagt veel moed om iemand te vergeven. Het is erkennen van wat fout was, maar ook bereid zijn om verder te kijken dan de misstap. Het is een sterk gebaar, het is een gebaar met een kracht die reikt tot in de hemel, zegt Jezus: ‘Wat je zult binden op aarde, zal ook in de hemel gebonden zijn. Wat je zult ontbinden op aarde, zal ook in de hemel ontbonden zijn.”
Jos Houthuys
