Na een intensieve voorbereiding met een enthousiaste ploeg medewerkers van Diversi-date begon op maandagochtend 23 februari de opbouw van de tentoonstelling en de interactieve elementen in de zijbeuk van de kerk in Mol. Vanaf 19 uur werd het spannend afwachten wie de opening zou bijwonen. Dat bleken uiteindelijk vijftig gasten te zijn, waarvan sommigen later kwamen, omwille van het avondgebed in de moskeeën. Twee van de vier voorziene sprekers geraakten niet in levende lijve op de opening. Ze stuurden wel hun tekst door om voor te lezen. Het werd gewaardeerd als een teken dat ze het inititiatief belangrijk vonden.
Mentale weerbaarheid
Ralf Celen, consulent bij het HuisvandeMens lichtte toe waarom vrijzinnig humanisten de zorg voor de aarde, inherent verbonden met de zorg voor de mens, zo belangrijk vinden. “Wij zijn van mening dat persoonlijke vrijheid gecombineerd moet worden met een verantwoordelijkheid jegens de samenleving. Een vrij mens heeft plichten tegenover anderen en wij voelen een zorgplicht tegenover de hele mensheid, inclusief toekomstige generaties en daarbuiten tegenover alle bewuste wezens. We erkennen dat we deel uitmaken van de natuur en aanvaarden onze verantwoordelijkheid voor de impact die we hebben op de rest van de natuurlijke wereld.” Naast het belang van wetenschappelijk vrij onderzoek verwijst Ralf Celen naar de impact van klimaatverandering op het mentaal welzijn. In de morele dienstverlening kan op dit vlak verschil worden gemaakt. Hij wijst op klimaatveranderingsangst bij jongere generaties, het fenomeen van eco-verdriet, bij bijvoorbeeld beelden van bosbranden, milieuvervuiling en verwoestende overstromingen. Oudere generaties zagen dan weer hun hun geboorteplaats of vertrouwde omgeving snel veranderen doorheen de jaren, waardoor ze een vorm van plaatsverlies ervaren. De meest recente Sustainapoll geeft ook aan dat 65-plussers het meest bezorgd zijn over het milieu en klimaat.
Bij de vrijzinnig humanisten is een ecoteam 15 jaar actief. “Dit heeft op een positieve wijze bijgedragen aan het bewustzijn rond duurzaamheid in onze organisatie. Het is de bedoeling dat dit ecoteam deze rol ook blijvend opneemt bij deMens.nu en de leden te scholen tot volwaardige klimaatambassadeurs binnen onze organisatie”. Het houdt in dat collega’s in hen huisvandeMens, hun betrokkenheid verhogen en ook hun mentale weerbaarbaarheid en hoe zij anderen daar mee kunnen helpen”.
Relaties herstellen
Griet Van Coillie, pastor in de katholieke gemeenschap in Mol en Balen, kwam het thema “zorg voor de schepping” voor het eerst concreet op het spoor toen een ingenieur met pensioen zei dat hij ’s nachts wakker lag over de toekomst van de aarde en vroeg hoe het kwam dat de katholieke kerk geen profetische stem liet horen om de wereldleiders en burgers op te roepen meer zorg te dragen voor de aarde. “We kenden al het conciliair proces gestart vanuit de oecumene tussen 1985 en 1995 en ook enkele pausen hadden al wat geschreven over de milieuproblematiek. Maar het zou tot 2015 duren tot de krachtige oproep kwam, door paus Franciscus in de encycliek “Laudato si”. Daarin wordt ook ingegaan op hoe de mens geroepen is ‘medeschepper van God’ te zijn. “Dat is niet als een slaafje worden opgevorderd om de aarde te onderhouden, wel om die uit te bouwen volgens Gods bedoeling: als een gemeenschappelijk huis, waar alle mensen en alles wat bestaat in vrede samen kunnen leven, op een rechtvaardige manier”. De Bijbel heeft als grondovertuiging dat als je dat niet voor ogen houdt, de relatie met God en de relatie met je medemens wordt verziekt, en ook de graaibehoefte de aarde vernietigt.
Dat brengt Griet Van Coillie bij de zin van de vasten voor christenen. Vasten heeft geen waarde, aldus woorden van profeten, “als dat niet gepaard gaat met liefde en zorg, met delen met mensen die behoeftig zijn, met van ganser harte terug te keren naar de Ene, God”. De vasten is een tijd om te oefenen in het weerstaan van drie soorten verleidingen. Vooreerst de verleiding om de hunker naar zinvol leven te vullen met overdadige voeding en materiële goederen. Vervolgens de verleiding van religieuze hoogmoed: mensen dat je aan jezelf genoeg hebt, in plaats van je juiste plaats te kennen tegenover God. En tenslotte de van uitbreiding van macht en territorium, in plaats van Gods liefde en gerechtigheid voor elke mens gestalte te willen geven, en ook de relatie met de natuur te herstellen.
Rentmeester
Mehmet Arikan, die toezegde te spreken vanuit de moslimgemeenschap in Mol, raakte niet tijdig terug en stuurde onderweg in de auto zijn tekst. Daarin ging hij in op de betekenis van de ramadan en hoe moslims binnen de islam omgaan met de zorg voor de aarde en de natuur. “Voor moslims is de ramadan een bijzondere en intense periode in het jaar. Het is in de eerste plaats een maand van bezinning. We vasten van zonsopgang tot zonsondergang, niet alleen door niet te eten en te drinken, maar ook door bewuster te leven. We proberen geduldiger te zijn, vriendelijker, meer aandacht te hebben voor anderen en voor onszelf. De ramadan herinnert ons eraan dat niet alles vanzelfsprekend is. Honger en dorst laten ons voelen wat zoveel mensen elke dag ervaren. Daarom is het ook een maand van solidariteit: we geven meer aan liefdadigheid, zoeken elkaar op, delen maaltijden en proberen extra zorg te dragen voor wie het moeilijk heeft.”
De ramadan is ook een spirituele oefening om stil te staan bij de relatie met Allah, met andere mensen en met de wereld om ons heen en om opnieuw te kiezen voor wat echt belangrijk is. Daarbij hoort ook de zorg voor de aarde, die aan de mens, als “rentmeester” van de schepping wordt toevertrouwd. “De aarde is geen bezit dat we mogen uitputten, maar een gave die we moeten beschermen. Verspilling wordt in de islam dan ook ontmoedigd. Matigheid, respect en evenwicht zijn belangrijke waarden.” Dat vertaalt zich in concrete keuzes: bewuster omgaan met voedsel, energie, water, afval, en aandacht hebben voor duurzaamheid en rechtvaardigheid wereldwijd. De kern is eenvoudig maar krachtig: zorg dragen voor de aarde is een vorm van geloof in actie. Door goed te zijn voor de schepping, tonen we dankbaarheid voor wat ons gegeven is”.
Wollig, maar zo relevant
Frederik Loy, schepen van duurzaamheid en milieu van de gemeente Mol, was verhinderd omwille van een samenkomst van het gemeentebestuur. In zijn voorgelezen speech bood hij vooreerst enkele gedachten aan over vasten, nadenken en hoopvol uitkijken naar wat komen gaat, door bewust of onbewust, te versoberen. Voor hem triggert dat vanzelf vragen als: Vind ik van mezelf dat ik het goed doe? Wat ga ik in de toekomst anders doen? Heb ik alles wat ik heb ook effectief nodig om gelukkig te zijn? Is al dat gevast eigenlijk wel de moeite waard? Versoberen klinkt niet meteen wervend, vervolgt hij, en ook niet versoberen op je eentje. “Samen wordt het al een pak draaglijker en wie weet zelfs wel leuker. Samen de vasten breken, bewust samen vieren en gewoon genieten van samen te zijn. Wie doet dat niet graag? In het dagelijkse leven kunnen we er samen ook voor zorgen dat we elk apart ballast overboord kunnen gooien zonder dat dit tot ongemak moet leiden. Door elkaar te helpen, door niet te veroordelen en door vertrouwen te geven. Lekker wollig allemaal, maar o zo relevant. Zeker wanneer het op klimaat en duurzaamheid aankomt”.
Voor hem ligt de sleutel van het klimaatprobleem bij de manier waarop we elke dag samenleven. “Individuele keuzes en structurele onjuistheden in onze samenleving maken dit niet makkelijk. Niet iedereen heeft de mogelijkheid om ecologisch te leven”. Daarom is er nood aan een gemeenschap die de versobering opvangt, aan een overheid die de beschikbare middelen zo spreidt, dat de inspanning voor iedereen draaglijk blijft en die stimuleert, maar niemand achterlaat. “ Dat is een hele klus! En is nog een hele weg af te leggen. Maar zoals bij elke reis start ook die naar een duurzamere toekomst met een eerste stap. En die kunnen we zelf zetten”. De vasten vindt hij daarom een kans om te praten met elkaar. “Wees je elke iftar of elke viering bewust van het belang van een gemeenschap. En laat deze tijd van versoberen ook een inspiratie zijn voor de rest van het jaar. Zo kunnen we allemaal ons steentje bijdragen aan een duurzamere wereld”.
Op verkenning
De aanwezigen werden vervolgens op weg gezet om de tentoonstellingsverhalen en de actieve elementen te gaan verkennen. Een Fairtrade drankje, lekker Mols kraantjeswater en wat knabbeltjes stonden ook klaar. Bijzonder was de aanwezigheid van radiomaker Miguel van ‘Letstunein’ die de beleving van de bezoekers capteerde voor de micro. Er was heel wat te lezen en te spelen, maar vooral raakten mensen met elkaar in gesprek te gaan. En zo kregen we positieve feedback over de verbindende kracht, die ze bij het verkennen van de tentoonstelling ontdekten. Ook was men aangenaam verrast dat er zoveel praktische toepassingen waren en zoveel soorten van initiatieven die je kan nemen, zoals: het creëren van een paradijs in je eigen tuin, het werken met kinderen rond zorg voor de aarde, de uitdaging om jongeren mee te nemen in dit verhaal,… en nog zoveel meer. De verwarmde kerk, het gastvrije onthaal, de openheid van de bezoekers: het leidde tot een gezellige avond met een rijke inhoud, ontmoeting en uitwisseling. Ook enkele leerkrachten die op verkenning kwamen, namen tal van ideeën mee om voor hun klassen een bezoek uit te werken. De hele ploeg kijkt al uit naar de bezoekers, die nog tot 22 maart welkom zijn.
Resterende openingsuren - Ingang: zijingang van de kerk (rechterkant):
- di 10 maart van 10 tot 16 uur
- wo 11 maart van 10 tot 16 uur en EXTRA OPEN van 19.45 tot 21.45 uur voor avondvoorstelling door Steven Vromman
- za 14 maart van 10 tot 14 uur.
- zo 15 maart van 10 tot 17 uur, met vrije kinderinstuif vanaf 14 uur. (niet tijdens de eucharistie tussen 11 en 12 uur)
- di 17 maart van 10 tot 16 uur
- wo 18 maart van 10 tot 16 uur
- za 21 maart van 10 tot 13 uur
- zo 22 maart van 10 tot 13 uur (niet tijdens de eucharistieviering)
