Op 15 augustus, in dit bijzondere corona-jaar 2020, namen we afscheid van onze deken. Niets nieuws op zich. Er zijn reeds vele dekens gegaan en gekomen. Zo zitten we in een lange traditie van mensen die op hun manier hebben getracht om het geloof vorm te geven en mee te organiseren voor de vele parochies in de omgeving. Maar niets blijft het zelfde. Een oude Griek zei het reeds: alles beweegt. Niet alleen de dekens kwamen en gingen, ook structuren en organisaties kwamen en gingen. En telkens opnieuw vroeg het om aanpassingen. De geschiedenis staat er vol van. Soms waren het evoluties en soms revoluties. De kerk uit de 20ste eeuw was anders dan deze uit de 19de en deze op haar beurt anders dan deze uit de 18de of 17de eeuw of… ga zo maar voort.
Zo staan ook wij nu weer op een scharniermoment.
De structuren die we tot nu toe bezaten waren deze van een volkskerk waartoe (zo goed als) heel de gemeenschap behoorde. Het kerkgebouw stond centraal in het dorp en de pastoor was de spilfiguur van de gemeenschap. Maar dat is voorbij. De maatschappij werd heel verscheiden en mensen met allerlei achtergronden en overtuigingen leven nu naast elkaar.
De kerk is getransformeerd van een alles (mee)bepalend iets tot één van de vele spelers op het veld van overtuiging, initiatiefnemers, …
En daar zullen we ons aan moeten aanpassen. Hoe groot of hoe klein de kerk in onze streken zal worden, dat zal de toekomst uitwijzen. Maar het zal zeer zeker mee bepaald worden door onze kunst om op een juiste wijze in te spelen op de nieuwe situatie.
Peer wordt de Pastorale Eenheid “Tabor”
En daartoe zetten we nu een eerste stap. Met het afscheid van priester Tony Poorters neemt Peer niet alleen afscheid van een deken maar van de deken: deze woont in het vervolg in (Over)Pelt. Peer wordt een parochie zoals er zo velen zijn, alhoewel. Ook onze parochies veranderen. Omwille van het gebrek aan pastoors én het verminderd aantal kerkgangers/gelovigen, worden we een Pastorale Eenheid. Enkele vrijgestelden - een diaken, een parochieassistente, een pastoor-moderator - zullen nu samen met een hoop vrijwilligers samenwerken om van de zes parochies en zeven kerken een samenwerkend geheel te maken. Je kunt dit spijtig vinden. Je kunt met de nodige nostalgie terugkijken naar de tijd dat je lokale parochie met zijn lokale pastoor een levendig gebeuren was waar allerlei initiatieven met een ‘couleur locale’ plaatsvonden. Je was een hechte gemeenschap onder de kerktoren. En bij momenten werd er wel eens meewarig gekeken naar de buurdorpen en besloten dat het in het eigen dorp toch veel beter was. En zowat nostalgisch terugblikken naar dat verleden is niet fout.
Er gebeurden vele mooie dingen die misschien nu echt niet meer mogelijk zijn. En dit gewoon omdat alles verandert. Vroeger is voorbij. En daar moeten we rekening mee houden. Indien we toekomstgericht willen werken, zullen we de mogelijkheden maar ook de beperkingen van deze tijd goed moeten kunnen inschatten. De ‘tekenen van de tijd herkennen’ noemt men het in de kerk. En dat is een hele opdracht.
Vanaf 1 september 2020 zetten we een eerste stap. Dan start de Pastorale Eenheid. Dat vieren doen we later, wanneer corona het ons toelaat.
Met zes parochies, deze van groot Peer, vormen we een eenheid.
Het zal de start zijn van een poging om de kerk van de toekomst vorm te geven. Of we daarin zullen lukken, hangt van vele factoren af. Veel zal afhangen van het feit of we voldoende vrijwilligers zullen vinden om een dynamisch gebeuren op te bouwen. Alleen zal het niet lukken. Maar gaan we ook elkaar voldoende vinden om gemeenschap op te bouwen? Zullen we in staat zijn om elkaar te dragen, te verdragen en verder te dragen? Dit kan alleen maar wanneer we elkaar voldoende ontmoeten doorheen allerlei vieringen en initiatieven maar tevens elkaar graag zien ondanks alles. Er zullen namelijk dingen gebeuren die niet zijn zoals iemand het wil. En ten slotte misschien nog wel het belangrijkste van alles: durven we te geloven in de werking van Gods Geest? Vindt Gods Woord een goede bodem in ons om vrucht voort te brengen, dertig, zestig en honderdvoudig zoals we in het evangelie lezen?
Een eenheid in verscheidenheid.
Ik weet dat veranderingen mensen bezorgd maken, zeker in onze parochies. Mag men nog verder doen met wat men bezig is? Moet nu ineens alles centraal geregeld worden? Is er nog plaats voor het lokale? Mijn antwoord daarop is duidelijk: we kiezen niet voor “een eenheidsworst” waarbij alles binnen een uniform keurslijf moet gebeuren. Verre van zelfs! Wat goed is moet gestimuleerd worden, niet afgeschaft, waar het ook plaatsvindt.
We kiezen voor eenheid, maar in verscheidenheid.
Mensen zijn nu eenmaal zo, heel verscheiden met verschillende vragen en noden. We houden ieder afzonderlijk van heel andere zaken; maar evenzeer waar we een afkeer van hebben is heel verschillend. Kunnen we dat van elkaar herkennen maar ook erkennen? Waar leven (in) zit, dat moet gestimuleerd worden, ook al is dit niet de eerste keuze van anderen.
Durven loslaten!
Maar tegelijkertijd moeten we ook durven loslaten. Wat dood is moet begraven worden, anders begint het te stinken. Tijdens het tweede Vaticaans concilie in de jaren zestig had één van de conservatieve kardinalen als leuze ‘Semper Idem’ (altijd hetzelfde). Maar met deze leuze komt verstarring en verstarring leidt tot onaangepastheid. Daarom heeft de kerk toen gekozen voor het ‘aggiornamento’, het bij de tijd brengen (van de kerk) zodat er kan ingespeeld worden op de noden van nu. Anders zijn we bezig met de vragen en noden van vroeger. Dat zullen wij hier te Peer ook moeten doen. De kerk bij de tijd brengen, klaar maken om in de 21ste eeuw haar rol te spelen en Gods boodschap bij mensen brengen. De nieuwe decanaatsstructuur is daar een voorbeeld van: een poging om de kerk klaar te maken voor de toekomst.
Hoe gaan we dat hier ter plekke doen? Goede vraag en wie het antwoord kent, gelieve het me door te spelen. Het zal een zoektocht worden waarbij met vallen en opstaan een weg zal gegaan worden die niet altijd even duidelijk is. We zullen visies en trajecten moeten ontwikkelen, evalueren en bijsturen, mensen zoeken, werkgroepen oprichten en afschaffen en… we zullen moeten bidden, vragen en smeken voor Gods Geest onder ons zodat de begeestering, de bezieling niet verdwijnt. We zullen Gods liefde onder ons moeten voelbaar maken.
En daarom een vraag om hulp.
Willen jullie helpen? Ieder met zijn mogelijkheden en beperkingen. We zullen mensen nodig hebben die niet passief en afwachtend toekijken tot anderen het wel doen. We zullen mensen nodig hebben die in teamverband kunnen werken. We zullen mensen nodig hebben voor praktische zaken en voor denkwerk, mensen die kunnen organiseren en die kunnen uitvoeren, mensen op de achtergrond die misschien het vuile werk moeten doen, maar ook mensen op de voorgrond die een kleine of zelfs grote menigte durven toespreken. En mensen die dit kunnen combineren zijn zeker welkom. We vragen ook geen totaal engagement. Zolang maar een ja, ja is en een neen, neen. We waarderen iemand meer die maar 100 meter meegaat maar dat ook aangeeft dan iemand die belooft 5 kilometer mee te gaan maar na 200 meter afhaakt.
Met Gods Geest.
We zullen als kerk niet verder mogen willen springen dan onze stok lang is. Dit realistisch inschatten zal een kunst worden. Maar het zal wel steeds in overeenstemming moeten zijn met de kern van ons geloof: bouwen aan die droom van God met mens en wereld, Zijn liefde onder mensen voelbaar maken. En hoe we dat doen, daar hebben we een goede inspiratiebron voor: het Evangelie. Daarin lezen we hoe Jezus het ons voordeed. Daarin vinden we dan ook uitgelegd waaruit Gods droom bestaat. Ik hoop dat je je door dit boek wilt laten bevragen. Ik weet, het is een oud boek dat geschreven is in een andere tijd voor een andere cultuur. Er is dus best wel wat vertalingswerk nodig om het actueel te maken. Dan zal dan ook de opdracht van een aantal onder ons worden, o.a. van mij.
Maar uiteindelijk mogen we geloven dat God ons daarin steunt wanneer we Zijn wegen gaan en deze niet verwarren met de onze. En daarom tot slot een wens: dat Gods Geest u mag raken en stimuleren om in verbondenheid met elkaar uw steentje bij te dragen aan de kerk van de toekomst want alleen kunnen we het niet.
In alle genegenheid en gelovig vertrouwen.
Kris Van Strydonck
