Lieve broers en zussen,
Jezus en de Samaritaanse vrouw is een heel merkwaardig verhaal. In de ogen van de joden zijn Samaritanen immers heidenen met wie ze niets willen te maken hebben. De orthodoxe joden maken zelfs een grote omweg als ze van Judea naar Galilea moeten gaan - of andersom - , want tussen die twee ligt Samaria en daar willen ze niet doorheen gaan. Maar Jezus wil duidelijk niet deelnemen aan zo’n negatieve houding. Op weg naar Jeruzalem gaat hij wél door Samaria en zijn leerlingen gaan er gewoon eten kopen in een stad. Maar Jezus maakt het nog veel merkwaardiger dan het al is: Hij vraagt aan een vrouw om Hem te drinken te geven, en dat is twee keer ondenkbaar, want ze is een Samaritaanse en ze is een vrouw. En dat doe je niet: een vrouw in het openbaar aanspreken en om hulp vragen. Vrouwen tellen immers niet mee. Dus is die vrouw stomverbaasd dat Jezus haar te drinken vraagt. ‘Hoe kunt Gij als jood te drinken vragen aan een Samaritaanse vrouw!’ reageert ze.
Of ze Hem effectief te drinken geeft, is niet duidelijk, maar wel duidelijk is dat Jezus een bijzonder diepgaand gesprek met haar voert. Hij openbaart zich als het levende water, noemt zich groter dan Jacob, en zegt dat Hij de Messias is die het Woord van God verkondigt.
Het mondt allemaal uit in een gesprek dat niet gemakkelijk is. De vrouw begrijpt niet wat Jezus bedoelt met het levende water en met de ware gelovigen die de Vader aanbidden in geest en waarheid. Zelfs de apostelen begrijpen Jezus niet wanneer Hij zegt: ‘Ik heb een spijs te eten die gij niet kent.’
Wat wij wel begrijpen is dat Jezus het levende water is. Het water van verfrissende aandacht voor elkaar, van bemoediging, van begrip, van liefde en vrede. Het water dat niet uit een put komt die door mensen is gegraven, maar uit Gods liefde. Dat is ook zo in de eerste lezing: de Israëlieten vergaan van de dorst in de woestijn, maar als Mozes op bevel van God met zijn staf op een rots van de Horeb slaat, is er water in overvloed. En dat komt niet uit de rots, maar uit Gods liefde, want Hij staat boven op die rots. Hij is immers de bron van alle leven. Hij is het levende water.
Zoals altijd geeft Jezus ons een pakkend voorbeeld van Gods liefde. Hij voert een diepgaand gesprek met een Samaritaanse vrouw, die meer dan waarschijnlijk wegens haar verleden en haar heden op het middaguur naar de put buiten de stad is gegaan om water te halen. Op dat uur en in die hitte zal ze immers niemand ontmoeten en zal ze dus niet minachtend bekeken worden – of erger. Precies tegen die vrouw zegt Jezus dat Hij het levende water is, en de door God gezonden Messias. En zo ervaart de vrouw dat ze, ondanks alles, de moeite waard is. Een joodse man die haar om water vraagt en die met haar zo’n diepgaand gesprek voert ... ze kan het niet geloven. Ze is er zo door aangegrepen dat ze haar waterkruik in de steek laat en naar de stad snelt om de aandacht van haar stadsgenoten te trekken op de man die misschien de Messias is. En zo wordt ze zelfs Jezus’ eerste missionaris. Niet de apostelen, maar een Samaritaanse vrouw is zijn eerste zendeling.
Broers en zussen, zoals altijd wijst evangelie ons de juiste weg aan. Vooreerst dat we niemand mogen uitstoten. Jezus deed niet mee aan de veroordeling van de Samaritanen. Hij heeft respect voor hen, zoals Hij respect heeft voor al zijn medemensen. En Hij veroordeelt niet, ook niet als Hij weet dat de ander meer dan eens buiten de lijntjes heeft gekleurd. Dat is de weg die wij ook moeten gaan: niet oordelen, niet veroordelen, maar respect hebben. Niemand uitstoten omdat hij of zij anders is, vreemd is, maar openstaan voor onze medemensen, zeker als ze in nood verkeren. En we moeten zo’n positieve houding niet voor ons uitschuiven, want dat doet Jezus ook niet. ‘Het is nú tijd voor actie’, zegt Broederlijk Delen heel toepasselijk. Actie voor een echte geloofsbeleving, maar ook voor mensenrechten, voor het milieu, voor respect voor al onze medemensen. Het zou goed zijn als we ons in alles laten leiden door Jezus. Immers, zonder Hem is er geen leven, want Hij is het levende water. Amen.
