Ziekte doet iets met een mens. Wat vanzelfsprekend leek, wordt plots onzeker. Je lichaam laat je in de steek, een behandeling wacht, krachten nemen af.
Maar niet alle ziekte is zichtbaar. Ook chronische pijn, een ernstige psychische ziekte of ander lijden dat mensen van buitenaf nauwelijks zien, kan zwaar wegen.
Soms ziet niemand hoeveel inspanning het kost om iedere dag opnieuw verder te gaan.
Juist in die kwetsbaarheid wil de Kerk mensen bijstaan. Niet alleen met woorden, een bezoek of een luisterend oor, maar ook met een sacrament: de ziekenzalving.
Niet alleen voor het laatste moment
Nog altijd wordt de ziekenzalving soms verbonden met het sterven. Toch is zij niet uitsluitend bedoeld voor het allerlaatste moment.
De Kerk reikt dit sacrament aan wanneer iemand ernstig ziek is of door ouderdom sterk verzwakt. Ook voor een zware operatie vanwege een ernstige aandoening kan de ziekenzalving passend zijn.
Ook een ernstige psychische aandoening kan een mens diep treffen.
Wie zich afvraagt of de ziekenzalving in zijn of haar situatie aangewezen is, kan daarover eenvoudig met de priester spreken.
Het gaat niet om de vraag of iemands lijden ‘erg genoeg’ is, maar om het ernstig nemen van wat iemand doormaakt.
God komt de zieke nabij
De oorsprong van dit sacrament vinden we in de brief van Jakobus: ‘Is iemand onder u ziek? Laat hij de priesters van de Kerk bij zich roepen; zij moeten een gebed over hem uitspreken en hem met olie zalven in de naam van de Heer.’ (Jak 5,14)
Daarmee raken we aan de diepe geloofsbetekenis van de ziekenzalving. Het is méér dan een mooi of troostend ritueel. De Kerk gelooft dat Christus zelf de zieke tegemoetkomt en hem of haar door zijn Geest wil sterken.
Daarom spreekt de Kerk bij dit sacrament over kracht, vrede en moed.
De heilige Geest vernieuwt het vertrouwen in God en helpt de zieke om niet ten onder te gaan aan angst of moedeloosheid.
Tegelijk verbindt het sacrament de zieke op een bijzondere wijze met Christus, die zelf lijden en dood heeft doorgemaakt.
Dat betekent niet dat lijden goed is of dat lichamelijke genezing gegarandeerd wordt. Een sacrament is geen wondermiddel.
Wat wel wordt toegezegd, is dat God de mens ook in ziekte en broosheid niet loslaat.
Wat zeggen de gebaren?
Tijdens de ziekenzalving legt de priester eerst in stilte de handen op.
In het geloof van de Kerk is dat het gebed waarin Gods Geest over de zieke wordt afgesmeekt.
Maar het gebaar spreekt ook heel menselijk. Een hand die in stilte wordt opgelegd, kan zeggen: er wordt voor jou gebeden; je wordt aan God toevertrouwd.
Daarna zalft de priester het voorhoofd en de handen met de gezegende ziekenolie.
Olie werd vanouds gebruikt om te verzorgen, te verzachten en kracht te geven. In het sacrament wordt zij teken van Gods heilzame werking: Hij wil de zieke sterken en oprichten.
Ook wij worden aangesproken
De ziekenzalving is geen gebeuren tussen alleen de priester en degene die gezalfd wordt. Het is een viering van de Kerk.
De aanwezigen bidden mee en vertrouwen samen de zieken aan God toe.
Dat heeft ook een heel menselijke betekenis. Ziekte kan eenzaam maken. Zeker wanneer het lijden niet zichtbaar is, kan iemand het gevoel krijgen dat anderen nauwelijks begrijpen wat hij of zij doormaakt.
Wij kunnen dat lijden niet altijd oplossen en we hebben er ook niet altijd woorden voor.
Maar we kunnen er zijn: luisteren, bezoeken, bidden, een hand op een schouder leggen.
Daarom is het betekenisvol dat de ziekenzalving midden in onze vierende gemeenschap plaatsvindt. Wie ziek of kwetsbaar is, blijft ten volle deel uitmaken van die gemeenschap.
In alle zondagsvieringen
In het weekend van de Dag van de Chronisch Zieken zal de ziekenzalving in alle zondagsvieringen van onze parochies worden aangeboden.
Er is op zaterdagnamiddag ook een woord- en gebedsdienst in de kerk van Balgerhoeke.
Wie bij het binnenkomen aangeeft dat hij of zij de ziekenzalving wenst, krijgt een kaarsje en een klever waarop de naam wordt geschreven. Daarna mag u gewoon plaatsnemen waar u wilt. U hoeft dus niet speciaal vooraan te zitten en later ook niet naar voren te komen. Na de homilie begint de ziekenzalving. De priester gaat door de kerk en komt naar u toe. Op de plaats waar u zit, volgt eerst de handoplegging en daarna de zalving van voorhoofd en handen.
De andere aanwezigen beleven dit moment mee in stilte en gebed. Zo is de ziekenzalving tegelijk een persoonlijk sacrament én een gebeuren waarin heel de parochiegemeenschap betrokken is.
Een getuigenis van vorig jaar
Monique was vorig jaar bij deze ziekenzalvingen aanwezig. Zij schreef achteraf:
“Vorig jaar was ik aanwezig op de ziekenzalvingen te Balgerhoeke, Waarschoot en Zomergem.
Mijn vriendin, die de ziekenzalving ontving tijdens de gebedsdienst te Balgerhoeke, had mij gevraagd om bij haar te staan en mijn hand op haar schouder te leggen tijdens haar zalving. Het werd een intens moment, zowel voor haar als voor mij. De handoplegging voelde je zo dwars door haar gaan en daarna de zalving van hoofd en handen … Dit is een ontroerend moment voor velen waarbij soms een traan vloeit.
In Waarschoot en Zomergem werd bij het binnenkomen van de kerk voor de viering aan elke gelovige gevraagd of hij of zij de ziekenzalving wenste. Dit was een uitnodiging waarop héél wat respons kwam! Het was een mooie kans die aan allen geboden werd en waar dankbaar gebruik van gemaakt werd. Zij ontvingen een kaarsje dat werd aangestoken bij hun zalving. De andere gelovigen beleefden dit ingetogen moment mee en baden voor allen die de zalving ontvingen.
Wat die zalving voor iedereen betekende kan ik niet inschatten, maar ik hoop dat allen de zin uit de homilie van deken Herbert ‘de zalving is als olie die op een steen valt en er indringt én is balsem voor de ziel’ mee naar huis namen.”
Wat Monique beschrijft, brengt mooi samen wat in zo’n viering gebeurt. In het sacrament vragen we dat God de zieke sterkt; als gemeenschap geven we daar menselijk gestalte aan door mee te bidden en aanwezig te zijn.
Van harte welkom
De ziekenzalving wordt aangeboden in de volgende zondagsvieringen:
- zaterdag 10 oktober om 17.00 uur in Waarschoot
- zondag 11 oktober om 9.00 uur in Zomergem
- zondag 11 oktober om 11.00 uur in Sint-Vincentius Eeklo
Daarnaast is er op zaterdag 10 oktober om 15.00 uur een gebedsdienst met ziekenzalving in de kerk van Balgerhoeke, in samenwerking met enkele Samana-werkingen.
Wie bij deze gebedsdienst wil aansluiten, neemt vooraf contact op met de eigen Samanawerking of met het parochiesecretariaat in ’t Kerkplein. Om praktische redenen wordt voor deze viering met inschrijvingen gewerkt. Dank om dit te respecteren.
Wie ziek is, hoeft niet alleen sterk te zijn. We mogen ons laten dragen: door elkaar, door het gebed en door God die met ons meegaat. In het weekend van de Dag van de Chronisch Zieken willen we dit gelovige vertrouwen in onze parochies zichtbaar maken.
