1 SAMENVATTEND OVERZICHT VAN HET ARTIKEL
De twee scheppingsverhalen in de Bijbel geven geen wetenschappelijke informatie over het ontstaan van wereld en universum. Het zijn mythes die ons op het spoor brengen van het waarom van de schepping en de zin van het bestaan. De letterlijke lezing (het creationisme) botst met wat de wetenschap zegt over de oerknal een 13,! miljard jaar geleden en met de evolutieleer van Darwin. Wetenschap en Bijbel hebben een àndere doelstelling.
Ook andere culturen hebben eigen scheppingsverhalen (met elementen die we ook in de Bijbel vinden). Bekend in Babylonië was hoe de God Marduk de mens maakt waardoor de ‘goden’ (die naar de hemel opstijgen) bevrijd zijn van de eeuwigdurende arbeid. In een Chinees scheppingsverhaal wordt de mens uit klei gemaakt. Hij vindt zichzelf heel belangrijk.
Bij de Bijbelse scheppingsverhalen staat het oudste in Gen 2 – 3. Het ontstond rond 1000 v. Chr. Het gaat over de onschuld en het oorspronkelijk geluk (paradijs), verstoord door de mens die zijn rentmeesterschap slecht gebruikt: hij breekt de verbondenheid met zijn God door te eten van de boom ‘van goed en kwaad’ en komt in een toestand van ‘naakte kwetsbaarheid’. De mens heeft de grens van de ‘gehoorzaamheid’ aan God overschreden. Toch zal zijn God hem niet los laten. De mens naar Gods beeld geschapen wordt vooraleer hij de ‘harde wereld’ ingestuurd wordt, door Hem met warme dierenvellen bekleed!
Het jongste scheppingsverhaal (de schepping in 6 dagen, de 7de dag met rust) is 500 jaar later dan Gen. 2 ontstaan. In de chaos maakt God ruimtes die hij dan ordelijk opvult met alles wat rondom ons is. Hemellichamen hebben niets goddelijks; je mag ze dus ook niet vereren: ze zijn schepselen van God. De priester-schrijver van het verhaal wil de joden in Babylonische ballingschap aansporen om hun eigenheid (de sabbat) niet op te geven, te geloven dat de mens een grote verantwoordelijkheid heeft en ook ‘dat alles weer goed zal komen’.
Die verantwoordelijkheid van de mens ‘de aarde beheersen en onderwerpen’ sluit een ecologische opdracht in. ‘Met zorg’ dient hij de natuur ‘in cultuur’ te brengen.: als medeschepper van God helpen de chaos te verwinnen. Zoals God (in het eerste verhaal) schept door met zijn woord ‘scheiding’ te brengen tussen duister en licht, land en zee, soorten dieren en planten, zo ook de mens. Zijn opdracht is het de chaotische wereld ‘bewoonbaar’ te maken door zorg te dragen voor de schepping en zo het Messiaans visioen van shalom - vrede en harmonie – in volle vrijheid, wijsheid en verantwoordelijkheid tot stand brengen als geliefde partner van God die er borg staat dat het Verbond dat Hij met mensen sloot, zal realiseren.
2 METHODISCHE SUGGESTIES
* Zoek op een of andere manier VOORAF aan de deelnemers te vragen om de twee scheppingsverhalen uit Gen.1-3 vooraf thuis rustig te lezen (en breng zelf je Bijbel ter vergadering mee). Het zou spijtig zijn die twee scheppingsverhalen alleen maar te bespreken op basis van wat er in het geheugen ervan is blijven hangen. Ze dienen zeker opgefrist te worden. Dat er TWEE zijn, zal sommigen misschien zelfs verrassen!
* De eerste drie vragen kan je zeker doornemen. De vierde vraag kan best beknopt behandeld, aangezien over een enkele maanden het probleem van het kwaad (en dus zeker ook het zondevalverhaal) als besprekingsonderwerp zal aan bod komen. De vijfde vraag is filosofisch. Je oordeelt zelf of ze voor jouw groep geschikt is.
* Onder nr. 2 hier vind je een afbeelding met onderaan de ‘paradijselijke tuin’ en bovenaan rechts het ‘vernietigend monster met twee bommen’. Je kan zeker tijd maken om de tekst erbij te lezen, iedereen persoonlijk een paar gedachten erbij laten noteren om dan om de beurt hun mening naar voor te brengen (en er in groep op te reageren). Je kan er de vraag bij stellen: “Ga je akkoord met wat hier als oordeel over de ‘scheppende mens’ geformuleerd is? Nuanceer je antwoord en noteer een en ander om dat straks te delen.”
Het is een activiteit die iedereen uitnodigt aan het gesprek deel te nemen. Het weze nog eens herhaald: de bijeenkomst is geen voordracht of uiteenzetting, maar een gesprek rond een aangeboden tekst. Nog in een aantal groepen weet iemand zich verantwoordelijk om zelf een hele uiteenzetting en zijn of haar persoonlijke ideeën uiteen te zetten. Dat is HELEMAAL NIET de bedoeling van Adem_tocht.
* BIJLAGE 2 is een aanvullende tekst door de auteur gesuggereerd bij het artikel die wellicht sommige leden kan interesseren. .
* BIJLAGE 3 bevat het gebedsmoment.
4 GEBEDSMOMENT
In dit bezinnend gebedsmoment wil ik met Johanna L. Klink in Het huis van de wereld (De Toorts) suggestief de juiste gevoelens oproepen die in ons opkomen als we verwonderend ons vragen stellen over de schepping en onze plaats daarin. Het is de juiste manier om om te gaan met de Bijbelse scheppingsverhalen, want ook deze zijn bedoeld als antwoord op die vele mysterieuze vragen.
(zie nu verder onder de tekening)
4.1 Beluister het lied van Willem Vermandere over De Schepping
Uitvoerng op https://www.youtube.com/watch?v=lrAOoI9NPuE
Al bij al een niet zo optimistisch scheppingslied. Laten we ons nu met de parafraserende woorden van J.L. Klink in Het huis van de wereld die korte Bijbelteksten met elkaar in relatie brengt, ons door het Bijbels perspectief aanspreken.
(Bij voorkeur rustig bezinnend voorlezen.)
4.2 Lezing uit de Schrift: Gen 1 en 2 en andere passages
Hier ben ik.
Wat is de mens?
Vraag het de vogels in de lucht. Ze weten het niet.
Vraag het de vissen in de zee. Ze zwijgen.
Vraag het de dieren op het veld. Ze kunnen het niet zeggen.
Vraag het de mensen: ‘Wie ben je? Waarom ben je geboren?’
Een mens is anders dan de dieren.
Hij kan denken en praten.
Hij geeft de dieren hun namen.
En hij mag voor de aarde zorgen
Hij is de allerbijzonderste van de levende wezens op de aarde;
de enige die God bedanken kan dat hij bestaat.
God schiep de mens: man, vrouw en kind schiep Hij hem.
Wij mogen op Hem lijken als zijn kinderen.
Zo riep God de mens tot leven.
En Hij kreeg antwoord: ‘Hier ben ik.’
Genesis 1 :2ó, 28; 2:15, 19; Exodus 3 : Job 12:7, 8
De tuin van God
En God heeft de mensen de aarde gegeven om haar te bewerken en te bewaren:
als een tuin van vrede, als een hof van God.
‘In vreugde zul je uittrekken en in vrede geleid worden.
De bergen en de heuvels zullen voor jou uitbreken in gejuich
en alle bomen van het veld zullen in de handen klappen!’
Kijk, daar zijn de rivieren die glinsterend stromen en het land waar het goud gevonden wordt.
Kijk: de bomen, prachtig om te zien en goed om van te eten.
Aan God behoren ook de dieren van het bos en het vee op de weiden.
Hij kent alle vogels in de bergen en al wat zich roert op het veld.
De aarde en haar volheid behoort aan Hem.
Ook de bergen die vaststaan door zijn kracht.
De valleientooien zich met koren.
Zij jubelen elkaar toe.
Alles juicht over de majesteit van God in het land van het licht.
Vanaf de rand van de aarde klinken liederen tot in de nacht, zoals bij een feest!
Ontwaak Zuidenwind, doorwaai de tuin van de mensen
en breng de geuren mee van de bloesems!
‘Ik ben gekomen in de hof van God.
Ik plukte de bloemen, ik at van de vruchten
en dronk uit de bron van levend water en sliep in het gras.
Ben ik niet een koningskind?’
En toen de mens wakker werd in de tuin van God, wist hij:
‘Ik ben niet alleen.’
Genesis 2:8, 12, 15, 23; Psalm 36:6; 50:10, 11; 65 :6, 7, 13, 14; 113:3;116:9;
Hooglied 4:16; 6:11, 12;
Jesaja 24:14, 16; 30:29; 45:11,12; 55:
4.3 Beluister het lied van Jules Decorte Ik zou wel eens willen weten2025 02 Bijlage 3 Gebedsmoment bij de scheppingsverhalen.pdf
uitvoering op https://www.youtube.com/watch?v=cFlJ6EvicF0
4.4 We bidden voor de schepping
(uit Kees Pannekoek, Heel die wereld, Gooi en Sticht) – even stilte tss de voorbeden.
Bidden wij tot God, de Schepper van hemel en aarde.
Dat we een groot ontzag mogen hebben
voor de goddelijke geheimen
die zich in de schepping openbaren.
Dat we niet verleren
met verwondering te kijken en te luisteren
naar de wonderen van de schepping.
Dat we de rijkdommen van de aarde niet uitleveren aan verspilling, vervuiling en de begeerte van enkelen.
Dat zoveel mogelijk mensen - in hun werk of vrije tijd -
de vreugde mogen ervaren van het scheppend bezig zijn.
Dat we veel bewondering opbrengen voor de creaties van hen
die bedreven zijn in het scheppen van een goede, opbouwende,
en vriendelijke sfeer onder de mensen.
Dat de wetenschappers die experimenteren
op het terrein van de genetica,
gewetensvol en met respect omgaan met de bronnen van het leven.
Slotgebed (samen)
Gij, die de Schepper zijt van al wat bestaat, luister naar ons bidden.
Geef dat het aanschouwen van uw schepping ons mag vervullen met eerbied en ontzag.
Dan zullen wij - niet alleen met psalmen en gezangen,
maar ook door onze levenswijze -
een lofzang zingen op uw schepping. Amen.
Aan- en opmerkingen aan guido.debonnet@skynet.be
Bijlage 1 (pdfA4 en pdfA5)
Bijlage 2 (pdfA4en pdfA5)
Bijlage 3 (pdfA4 en pdfA5)
