We zouden versteld staan hoeveel christelijke gemeenschappen in hun verscheidenheid in Leuven leven, samenkomen, vieren, kerk zijn. Het heeft zeker te maken met de internationale uitstraling van onze universiteitsstad. Katholieken, protestanten en orthodoxen zijn in hun veelkleurigheid vertegenwoordigd. Wat kunnen zij samen uitstralen? Dat was andermaal de vraag die ons bezig hield wanneer wij met vertegenwoordigers van verschillende christelijke tradities samen kwamen om een oecumenische viering naar aanleiding van de Week van de Eenheid voor te bereiden.
We kunnen het jammer, zelfs zonde, vinden dat het christendom zich doorheen de eeuwen opgesplitst heeft in verschillende tradities. Het waren niet alleen theologische verschillen, maar vaak ook politieke motieven die mee aan de oorsprong lagen. Anderzijds moeten we niet hoog van de toren blazen. Hoe vaak blijkt het niet dat samenwerking tussen verschillende gemeenschappen binnen een pastorale zone, of tussen parochies vastlopen omdat men zweert bij liturgische verschillen, andere pastorale invalshoeken of inhoudelijke accenten? En hoe vaak speelt de hang naar autonomie niet een rol? De aangeboden viering bij de Gebedsweek voor de Eenheid van Christenen biedt steeds een viering aan volgens een bepaalde ritus, een bepaalde traditie. Dit jaar was dit de ritus van de Armeens Apostolische Kerk. Het is een wijze om jaar na jaar kennis te maken met een bepaalde christelijke traditie. Dat is niet evident want ook bij de voorbereiding merkten wij dat een liturgisch schema, woordgebruik en rituelen bevreemdend kunnen werken. Maar toch kwamen wij ook dit jaar tot een mooie consensus. Voor de zang kozen wij voor een mix van gezangen uit de verschillende tradities. Wij lieten ons leiden door ritmische liederen geïnspireerd door negro-spirituals en meditatieve Grieks-katholieke alleluja’s met daartussen een brede waaier van Nederlandstalige kerkliederen. Mede door de voortreffelijke piano- en zangbegeleiding werd dat gesmaakt.
God roept eerst
In onze oecumenische viering is er steeds belangrijke aandacht voor de verkondiging. Wouter Biesbrouck van de Evangelische Kerk Leuven verzorgde de homilie aansluitend bij de lezing en het thema van deze viering. De oproep van Paulus tot de christenen van Efeze klinkt eveneens tot ons (zie tekst hieronder). Paulus vraagt de christenen te Efeze met aandrang om elkaar nederig, zachtmoedig, geduldig en liefdevol verdraagzaam te bejegenen. Zo te handelen is niet iets vreemds voor hen, want het beantwoordt aan de roeping die ze ontvangen hebben. God is degene die de eerste stap zet, die het initiatief neemt. Hij roept, en Hij schenkt. Op basis daarvan worden we uitgenodigd om overeenkomstig te leven. Is ons christen-zijn misschien te veel een vanzelfsprekendheid geworden? Het is goed om stil te staan bij wat het betekent door God geroepen te zijn, door Jezus Christus verlost te zijn.
En dan kwam de uitnodiging van Wouter aan ons. Hij schotelde ons stapsgewijs drie vragen voor die na de viering aanleiding konden zijn voor een gesprek met elkaar. De eerste: “Ga straks, bij de koffie, in gesprek en vraag elkaar wat dit voor jou betekent. Wat betekent het voor jou om christen te zijn, om de naam van Christus te dragen? De ander waarmee je praat, draagt ook de naam ‘christen’.
Toch herleiden we het christelijk leven te vaak tot een lijst met regeltjes en geboden. Maar we staan niet alleen. Gods Geest is onze helper in zovele momenten. ‘Span u in om door de samenbindende kracht van de vrede de eenheid te bewaren die de Geest u geeft’, schrijft Paulus. We moeten inspanning leveren om de eenheid te bewaren. Deze oecumenische viering is zo een inspanning om de eenheid te versterken. De Heilige Geest is niet zomaar een wazige vrome gedachte, maar de leven gevende persoonlijke aanwezigheid van God zelf bij iedere gelovige. De eenheid is de basis, maar het is geen uniformiteit, het is niet een grote grijze eenheidsworst. Er is verscheidenheid in hoe de Heilige Geest ons toerust. Paulus is er immers van overtuigd dat de verscheidenheid aan taken die de Geest schenkt meewerkt aan de eenheid.”
Met de hulp van de Heilige Geest
Vandaar de tweede vraag van Wouter: “Een gespreksvraagje voor bij de koffie: op welke manier denk je dat de Heilige Geest jou heeft toegerust om de geloofsgemeenschap te dienen?”
Wouter eindigde sterk. “Net zoals de Heilige Geest verscheidenheid aan gaven geeft binnen een geloofsgemeenschap om gelovigen op te bouwen en de eenheid te bewaren, zou de Geest niet ook aan elk van de verschillende geloofsgemeenschappen een eigen charisma geven om de eenheid van de universele Kerk gestalte te geven en die toe te rusten? Ik ben daar vast van overtuigd. Het is voor mij telkens weer een uitnodiging om te zoeken hoe God in de andere geloofsgemeenschap op een bijzondere manier aanwezig is. Dat is reden om God te loven. En het helpt ook om mijn eenzijdigheid – of die van mijn kerk – aan te scherpen en aan te vullen. Mijn laatste suggestie voor bij de koffie is dan ook: vraag elkaar: wat kan ik van jouw kerk leren, wat kun jij van mijn kerk leren? Hoe zie jij Gods Geest in jouw kerk aan het werk? Welk charisma heeft jouw kerk waarmee je de algemene kerk van Christus kunt zegenen?
Dit is mijn gebed voor ons hier in Leuven: ‘Eén lichaam en één geest, zoals u één hoop hebt op grond van uw roeping, één Heer, één geloof, één doop, één God en Vader van allen, die boven allen, door allen en in allen is.’ Amen”
De viering eindigde met vele woorden van dank voor de gastvrijheid van de zusters, de enthousiaste zang met de hulp van zangleider en toppianist, de inbreng van alle voorgangers en alle samenstellers van de viering, de grote aanwezigheid van mensen. We voelden oprechte eenheid. En jawel, de vragen van Wouter hadden effect bij de koffie. De gesprekken verdiepten onze eenheid als christenen in wederzijds respect. Zoals onze evangelische broeders en zusters zeggen: “Gods zegen!” Dit was de moeite waard.
Deken Patrick
