Emmanuel van Lierde liet me tijdens zijn vastenlezing in Stevenkapel serieus nadenken. Op uitnodiging van Samana, het Stefanuscomitee en de HopParochie gaf hij zijn visie op de plaats die ons christelijk geloof in de wereld van vandaag zou moeten innemen. Eerlijk gezegd: je moest er je aandacht echt wel bijhouden om alle opeengestapelde wijsheden op te nemen. Sommige waren inhoudelijk eerder vanzelfsprekend: bvb.
“dat de traditie het doorgeven van het vuur is, en niet het aanbidden van de as” (G. Mahler).
En dat horen we ook graag! Maar andere waren heel uitdagend en wilden de aanwezigen uit hun comfortzone trekken. Zoals het citaat van Stefan Paas die stelt
dat er micro-verzet nodig is van christelijke contrast-gemeenschappen.
Guerilla-tactieken dus, dacht ik glimlachend, tegen de neoliberale vanzelfsprekendheden (voorrang aan je eigen voordeel en een sterk individualisme) die rond onze oren vliegen. Wij hebben in deze wereld meer dan ooit een fantastische boodschap te brengen, een Blijde boodschap! Niet alleen in woorden (wijsheid) maar vooral in daden van een naastenliefde die geen bovengrens heeft. En in alle vrijheid! Maar dan wel een vrijheid die geworteld is in verantwoordelijkheid. Het zijn maar enkele gedachten uit een rijk betoog. En wie de volledige samenvatting wil lezen, kan hier klikken. Misschien haal jij er ook bemoediging en goesting tot constructief verzet uit?!
Hieronder de samenvatting van de lezing die Emmanuel ons bezorgde:
Hoop en hartelijkheid binnenbrengen in een harteloze wereld
De relevantie van het christendom in onze seculiere samenleving
Emmanuel Van Lierde
- Inleiding
- De wereld staat in brand en het christendom in onze contreien
verkeert in crisis.
- Hoe de onverschilligheid doorbreken?
Hoe kunnen we terug hartelijkheid binnenbrengen?
- Wat staat de kerk te doen in deze tijd?
Kan ze iets betekenen voor deze wereld?
- Kerk als moeder en veldhospitaal
- Het christendom is in deze tijd meer dan ooit nodig en heeft dus toekomst. Maar de kerk zal eerst de wonden in eigen huis moeten erkennen en helen om terug geloofwaardig te worden.
- Het oeuvre van de Praagse priester en auteur Tomáš Halík.
- Nood aan meer barmhartigheid en naastenliefde, luisteren naar mensen en persoonlijk met hen op weg gaan. Het verhaal van de Emmaüsgangers (Lucas 24, 13-35): samen op weg gaan, bij elkaar op verhaal kunnen komen, de hoop voeden en als vrienden samen tafelen, het brood én het leven delen met elkaar. Daar komt het op aan.
- Achter de kerkcrisis schuilt vooral een geloofs- en een zingevingscrisis.
- Behoefte aan lokale verankering en nabijheid: je thuisplek hebben is gezond, afzondering is dat niet. Een open en gastvrije attitude bewaren.
- Tegelijk stervens- en geboortepijn; de krimp mag niet leiden tot een kramp. De vreugde van het evangelie uitstralen en een ontspannen kerk zijn. Een Calimero-complex helpt niet.
- Typisch christelijke waarden bestaan niet, iedereen kan die waarden aanhangen. Onze eigenheid ligt in de navolging van Christus (geen christendom zonder Christus) en in de naastenliefde die universeel, onbaatzuchtig en mateloos is. Op onze liefde komt het aan!
- De Blijde Boodschap is krachtig genoeg: vereist wel altijd weer herbronning en het horen van getuigenissen.
- Elders zuurstof opdoen: de band met Rome en de wereldkerk.
- Hoe God zichtbaar, tastbaar en hoorbaar maken in onze wereld?
- “Traditie is het doorgeven van het vuur, niet het aanbidden van de as” (Gustav Mahler).
- Een origineel product: Christus en zijn Blijde Boodschap
- Er geen geitenwollensokkenverhaal van maken. Geloof is bron van troost, heling en hoop, maar het christendom is eveneens schurend, weerbarstig, tegendraads en revolutionair.
- Christendom staat haaks op onze logica
en op onze natuurlijke reflexen.
- Vraagt bekering, anders gaan leven, uit je comfortzone komen,
meer doen dan wat moet, liefde tot het uiterste toe.
- Publicist Mark Van de Voorde: “het christendom is moeilijk en lastig, het evangelie best radicaal”.
- Filosoof Ignace Verhack: “Willen wij als religieuze mensen en als godsdienst nog iets aan de wereld van vandaag te ‘zeggen’ hebben,
dan is dat juist door te laten zien dat er nog iets anders mogelijk is,
een andere benadering van de werkelijkheid, een andere manier van denken dan de seculiere, de wetenschappelijke of de economische marktlogica”.
- Wat typeert de christelijke naastenliefde? De Deense filosoof Søren Kierkegaard stelt dat het machtigste woord van een liefdevolle mens is: “Ik blijf”. Het trouw blijven, het volhouden van het engagement voor de ander en het inzetten op een blijvende vriendschap zijn kenmerken van de christelijke naastenliefde. Ondanks alles de ander blijven dragen en verdragen.
Want voor een christen is er altijd een (uit)weg.
- Christendom staat haaks op neoliberalisme
- De draagkracht van mens en planeet
worden uitgebuit door het neoliberale kapitalisme.
- Missionarissen van barmhartigheid en pelgrims van hoop: gelovigen mogen niet toegeven aan wanhoop, verzuring en pessimisme. Christenen mogen zich de vreugde en de hoop, de broederlijkheid en de liefde niet laten ontnemen. Ze weten dat het leven sterker is dan de dood, dat de liefde het overwint van de haat. Bij God zijn een nieuwe toekomst en een nieuw begin altijd mogelijk. Er is altijd hoop.
- Niet ik, maar de ander staat centraal.
Theoloog Jürgen Mettepenningen: “De christen is bij uitstek een mens van verbinding: betrokken op mensen en de wereld”.
- Is de ander mijn concurrent of mijn naaste?
Kaïn en Abel: ben ik dan de hoeder van mijn broeder?
- Kloosteridealen: stilte, solidariteit en soberheid.
- Geduld, mildheid en verdraagzaamheid: zou weinig geduld hebben
niet vooral een gebrek aan liefde kunnen zijn?
- Econoom Ides Nicaise ziet uit Jezus’ parabels een weerbarstig
en tegendraads economisch programma ontstaan waarin vertrouwen, generositeit, wederkerigheid, solidariteit en verantwoordelijkheid de uitgangspunten zijn in plaats van wantrouwen, concurrentie, winstbejag, nutsmaximalisatie, zelfzucht, onverschilligheid en uitbuiting.
- De kracht van diaconie (dienstbaarheid)
- Liefdadigheid alleen schiet tekort,
ook politieke bewustmaking en structureel verzet nodig.
- Diaconie werkt verstorend. Je stem verheffen tegen onrecht.
- Politiek theologe Dorothee Sölle: “Het diepste atheïsme is
dat we onszelf machteloos verklaren en zeggen dat we niets kunnen doen tegen bewapening en de honger”.
We moeten dat ongeloof afleggen. Het kan wel anders.
- Jozef Cardijn: zien, oordelen, handelen
- Voorkeursoptie voor de armen en de gekwetsten.
- Mahatma Gandhi: “Alles wat je doet voor mij, zonder mij, is tegen mij”.
- Naast inzet is vaak verzet aangewezen: woede en verontwaardiging over het onaanvaardbare in het spoor van een God die kwaad wordt over het kwaad (Roger Burggraeve). “Zo kan het niet langer! Dit is ongehoord! Dit is godgeklaagd!”
- Elk christelijk neen steunt op een radicaler ja,
een ja aan het leven in volheid.
- Paus Franciscus was een profeet voor onze tijd,
het morele geweten van de wereld.
- Mark Van de Voorde: “Het is een uitdaging een barmhartige kerk te zijn in een onbarmhartige tijd, een warme kerk in een kille samenleving, een blije kerk in een droevige tijd, een denkende kerk in een verdwaasde wereld”.
- Als de kerk niet dient, dient ze tot niets.
Je kan niet oprecht God belijden wanneer je je hart gesloten houdt voor de noden van mens en wereld.
- Een paar diaconale aandachtspunten:
onderlinge broederlijkheid, gastvrijheid, presentie.
- Tot slot: de geschenken van wijsheid, engagement en vrijheid
- De Nederlandse theoloog Stefan Paas over “micro-verzet” van een christelijke contrastgemeenschap: “Christenen mogen kleine plekken van hoop, verzoening, vergeving, schoonheid en gezondheid ‘uithakken’ in de wereld. Soms vergelijk ik dat met het maken van kunst: we hoeven niet te verwachten dat een mooi schilderij de wereld zal veranderen in een paradijs, maar het zal de wereld iets geven om over na te denken en over te praten. Dat lijkt mij onze taak: een zending van de kleine dingen – dingen die verlost mogen worden wanneer Jezus terugkomt”.
- De Franse president Emmanuel Macron verwacht drie giften van de kerk: “het geschenk van haar wijsheid,
het cadeau van haar engagement en de gave van haar vrijheid”.
Paus Paulus VI: kerk is als “expert in humaniteit drager van een boodschap voor de hele wereld”.
