Een stukje traditie
Het Jazzfestival Middelheim dat tot 2023 plaats vond rond de dagen van 15 augustus vormde voor onze parochie de aanleiding om op de feestdag van Maria-Tenhemelopneming jazzmuzikanten uit te nodigen voor de concertmis van die dag. We hebben ondanks de datumverhuizing van het Jazzfestival Middelheim naar Pinksteren onze traditie van jazz op 15 augustus gehandhaafd met Ronald Dedrie, dwarsfluit, Nathan Kerstens, piano en Frank De Wolf, contrabas.
Tussen klassiek en jazz
Op het gebied van de jazzmuziek is de herdenking van de honderdste geboortedatum van trompettist Miles Davis (1926-1991) een belangrijke gebeurtenis dit jaar. Davis’ muziek bestond uit vernieuwende elementen, beïnvloed door Afro-Amerikaanse muziek en klassieke muziektechnieken. Zijn muziek betekende een belangrijke ontwikkeling in de post-bebop jazz – d.i. muziek die in een zeer snel tempo wordt gespeeld – en was baanbrekend in de geschiedenis van de cool jazz. Deze nieuwe ontwikkelingen steunden op een rijk palet van harmonieën waarvan vele afkomstig waren van Europese impressionistische componisten.
Drie jazzmuzikanten
De lange interactie tussen Nathan Kerstens en Frank De Wolf stond ook tijdens de afgelopen concertmis weer garant voor mooie muzikale conversaties. Sinds vorig jaar kwam de dwarsfluit van Ronald Dedrie erbij waardoor de klankkleuren uitgebreider waren geworden. Eigen aan een jazzconcert is het opmerkelijke plezier en de ontspannende houding van de muzikanten waarin ze ook ons lieten delen. Het repertoire van de drie jazzmuzikanten speelde zich voornamelijk af op de grens tussen klassiek en jazz, en tussen frivool en ernstig.
Muzikale vormen in de jazz
Jazz is een muziekstijl die beïnvloed werd door West-Afrikaanse – het huidige Senegal – ritmes. Het ontstaan rond 1900 hebben we te danken aan de Afro-Amerikaanse gemeenschap van New Orleans in de USA. Als muziektype was jazz voor hen een uitlaatklep voor de miserie van hun moeilijke levensomstandigheden als minderheid in een overwegend blanke gemeenschap. Ritmiek, wijze van uitvoering en toonvorming stammen af van de Afrikaanse muziek. De dosering van deze bestanddelen wordt bepaald door de muzikaliteit van de vertolker(s). We komen verschillende van elkaar te onderscheiden stijlen tegen. De voornaamste zijn: de blues die van oorsprong langzaam gezongen worden en nogal zwaarmoedig zijn, de boogie-woogie, een honky-tonk pianostijl met een zeer swingend ritme, en de ragtime, een syncopische (verspringende) melodie en begeleiding.
Aanvankelijk werd de muziek van de Afro-Amerikaanse zwarten door het grote publiek niet gewaardeerd omdat ze vereenzelvigd werd met een lagere sociale status. Toen in 1930 ook blanken zich begonnen toe te leggen op het spelen van de jazzmuziek ontstonden jazzorkesten met zwarten en blanken, en werd jazz langzamerhand ook voor blanken een vorm van entertainment. De jazz, waarvan het woord vroeger ‘jass’ gespeld werd, onderscheidt zich van de Europese muziek door verschillende basiselementen zoals het ritme, de creatieve improvisatie en de toonvorming waarin zich de individualiteit van de solist weerspiegelt.
Gevarieerd programma
Na de verwelkoming door de lector speelde het trio The summer knows van Michel Legrand (1932-2019), een Franse componist van filmmuziek, dirigent pianist, zanger en arrangeur. Hij studeerde aan het conservatorium van Parijs. In 1952 sloot hij deze studie met succes af. Al in datzelfde jaar arrangeerde hij de muziek voor een album van Dizzy Gillespie. Ook begeleidde hij Maurice Chevalier op een Amerikaanse tournee. Tegen het eind van de jaren vijftig legde hij zich steeds meer toe op filmmuziek. Zijn soundtracks voor Hollywoodfilms vormen de basis voor zijn wereldwijde roem en succes. Een van zijn bekendste werken is de filmmusical Les Parapluies de Cherbourg uit 1964, waarin Catherine Deneuve debuteerde.
Tussen de twee lezingen in hoorden we een nummer van de bassist van de groep, Frank De Wolf met de titel Apples in de the window. Frank De Wolf wordt gezien als een muzikale duizendpoot die zijn sporen verdient als dirigent, trompettist en contrabassist. Hij speelde concerten in binnen-en buitenland en wordt veel gevraagd voor orkesten, bigbands en jazzcombo’s. Tijdens de offerande beluisterden we A Weaver off Dreams van de Amerikaanse componist van filmmuziek, arrangeur, violist en dirigent Victor Young (1900-1956).
Tijdens de communie-uitdeling genoten we van het door het jazztrio gespeelde Cheesecake van Dexter Gordon (1923-1990), een Amerikaans tenorsaxofonist. Hij wordt beschouwd als een van de eerste bebopmuzikanten. Als tweede nummer tijdens de communie speelde het trio voor ons Waltz for Ruth van Charlie Haden (1937-2014). De muzikale carrière van deze Amerikaanse jazzcontrabassist, bandleider, componist en docent omspande meer dan vijftig jaar. Hij droeg bij aan de evolutie in het harmonische concept van het basgitaarspel in de jazz door een stijl te ontwikkelen die soms de solist aanvulde en soms onafhankelijk speelde. Tijdens dit nummer maakte Frank de Wolf, zoals we dat van hem kennen, gebruik van een met zijn lippen en mond gevormd fluitje.
Aan het einde van de viering speelden de jazzinstrumentalisten Sandu van Clifford Brown (1930-1956), een Amerikaanse jazztrompettist die zijn eerste lessen kreeg van zijn vader. Vanaf 1945 speelde hij in de schoolband van zijn highschool en in 1948 maakte hij kennis met de bebop-scene.
Na een stevig applaus voor de uitvoerders, togen we ‘gejazzed’ huiswaarts of voor het aperitief naar Sarto II.
Marjo Perry
De concertmissen zijn een organisatie van de Pius X-kerkraad i.s.m. het Artiestenfonds.
