Wanneer je in de buurt van het St. Lucasziekenhuis (beter gekend als Saint Luc) woont dan zou je kunnen zeggen dat Lucas een bekende is. En toch!
18 oktober: feestdag van Lucas, patroonheilige van artsen, schrijvers, kunstenaars en nog enkele andere beroepen. Maar wie was Lucas?
Lucas is volgens de traditie de schrijver van het ‘Evangelie volgens Lucas’ en van het boek ‘Handelingen van de apostelen’, het derde en het vijfde boek van het Nieuwe Testament.
Lucas kende Jezus niet persoonlijk. Hij is (naast Marcus) een van de twee evangelisten die niet behoorde tot de kring van de twaalf apostelen. Hij was wel de vriend en metgezel van de heilige Paulus. De traditie zegt dat Lucas afkomstig zou zijn uit Antiochië in Syrië en van heidense afkomst is. Aan zijn taal en spreekstijl kunnen we afleiden dat Lucas een geleerd man was: zijn moedertaal was Grieks en waarschijnlijk was hij arts van beroep. Lucas vergezelde Paulus op zijn tweede en derde zendingsreis om de ‘Blijde Boodschap’ te verkondigen aan de heidenen. De plaats van vertrek en aankomst van de tweede zendingsreis was Antiochië te Syrië, de thuishaven van Lucas. Dat Lucas arts was, en de reisgezel is geweest van Paulus blijkt uit deze teksten: Kol. 4, 14; Filemon 24; 2 Tim. 4,11.
Volgens de legende was Lucas de eerste die Maria met het kind Jezus schilderde. Orthodoxe christenen kennen dit werk als de icoon ‘Hodegetria’. Die legende ligt aan de basis van het feit dat Lucas ook de patroonheilige is van schilders en beeldsnijders (Lucasgilde). Zo zijn veel Lucasscholen, scholen waar men kunstonderwijs aanbiedt.
Zo wordt Lucas in de christelijke kunst vaak afgebeeld als schrijver en als portretschilder. Zijn symbool is de gevleugelde stier of os.
Het bekendste geschrift van Lucas in Nieuwe Testament is zijn evangelie. Zoals elke evangelist heeft ook Lucas zijn eigen stijl en legt hij eigen accenten in zijn relaas over Jezus.
Typisch voor Lucas is dat hij het leven van Jezus verhaalt als een pelgrimstocht, een opgaan naar de stad Jeruzalem. Zo spreekt Lucas vaak van Jezus’ ‘opgang naar Jeruzalem’ (Jezus’ leven begint in Betlehem, de stad waar hij geboren is. Jezus komt ter wereld als een dakloze en ook doorheen zijn verdere leven zal Lucas Jezus voorstellen als een thuisloze. Ook in Nazareth, waar hij opgroeide, zal er geen plaats zijn voor Hem. En wanneer hij rondtrekt om te prediken is Hij niet welkom in Kafarnaüm en willen ook de Samaritanen Hem niet ontvangen. Dan begint de tocht naar Jeruzalem. Deze heilige stad is het grote doel in Jezus’ leven, het (letterlijke) hoogtepunt waar hij aan een kruis omhoog geheven zal worden om er als een misdadiger te sterven. Maar Jeruzalem is tevens de stad waar Hij uit de doden zal verrijzen.
Het publiek waar Lucas voor schreef om Jezus’ Blijde Boodschap te brengen waren vooral de christenen die uit het heidendom waren bekeerd, om hen te sterken. Zijn schrijven is opgedragen aan een zekere Teofilus, een voor ons onbekende heiden-christen van voorname afkomst.
Lucas legt er sterk de nadruk op dat Jezus is gekomen voor alle mensen: zowel Joden als heidenen. Het heil dat God had aangeboden aan Israël, het volk van het Verbond, vindt in Jezus zijn definitieve en volmaakte belichaming en is voortaan gericht op de hele mensheid. Deze universele gerichtheid wordt al uitgedrukt op de eerste bladzijden van zijn evangelie: “Mijn ogen hebben uw heil aanschouwd, dat Gij hebt bereid voor alle volken; een licht dat voor de heidenen straalt, de glorie voor uw volk Israël” (Lc.2,30-32).
Lucas is ook degene die het meest over de kinderjaren van Jezus vertelt en hij schenkt veel aandacht aan Maria, de moeder van Jezus.
Voor de verering van de relieken van Lucas is een reis naar Italië nodig. De stoffelijke resten van Sint-Lucas zouden via Constantinopel in Padua terecht zijn gekomen. Nog steeds worden zijn relieken daar vereerd in de basiliek Santa Giustina. Andere relieken bevinden zich in Rome en Venetië.
Misschien kunnen we er een reis van de Paulusgemeenschappen organiseren. Hij was immers de reisgezel van Paulus!
Pastor Chris
(met dank aan volgende bronnen: Bijbel in 1000 seconden, website Abdij van Tongerlo, Kro-ncrv)
