Iets te schrijven over Augustinus voor dit nummer van Kerk&leven: het even vragen aan onze paus Leo XIV die Augustijn is? Dromen mag. Toch even.
Misschien zijn volgende citaten van Augustinus u wel bekend: ‘Onrustig is ons hart totdat het rust vindt in U’ uit zijn Confessiones (Belijdenissen)’
‘Zingen is tweemaal bidden’ wordt aan hem toegeschreven, al is het niet in zijn geschriften terug te vinden. ‘De wereld is een boek. Wie niet reist, leest enkel één bladzijde.’
We vieren zijn feestdag op 28 augustus en die van zijn moeder, de heilige Monica, op 27augustus. Aurelius Augustinus werd geboren op 13 november 354 in Tagaste, het huidige Souk Ahras in Algerije. Zijn vader was een heiden, Patricius genaamd. Van zijn moeder, de heilige Monica, kreeg hij een christelijke opvoeding, waar hij later als student afstand van zou nemen. Hij ontving onderricht in de retorica te Madaura en Carthago. In 372 kregen zijn verder onbekend gebleven concubine en hij een zoon, die hij Adeodatus noemde. Na zijn studie doceerde Augustinus retorica in achtereenvolgens Tagaste, Carthago en Rome. Augustinus was een tijd verbonden aan de sekte der manicheeërs, een dwaalleer die de wereld splitst in het Rijk van het Licht en het Rijk van de Duisternis.
Hij doceerde grammatica, retorica en filosofie in Tagaste, Carthago, Rome en Milaan.
Bezield door de preken van bisschop Ambrosius bekeerde hij zich en liet zich in 386 dopen. Hij beschreef zijn bekering in zijn autobiografische Confessiones (Belijdenissen).
Hét bekeringsmoment staat bekend als de "tolle, lege"-scène, waarin Augustinus deze woorden, met de betekenis 'neem en lees' door een kinderstem hoorde zingen. Ze gelden als een oproep om de Heilige Schrift ter hand te nemen.
Hij keerde daarop met enige vrienden naar Afrika terug om er in Tagaste een gemeenschap van lekenmonniken te stichten. Tijdens een bezoek in de havenstad Hippo werd hij daar tegen zijn zin in 391 tot priester gewijd.
In 395 werd Augustinus tot bisschop van Hippo gekozen. Ook in die functie bleef hij een sober kloosterleven leiden in zijn bisschoppelijke woning. Vierendertig jaar lang was hij een inspirerende herder, die zijn volk onderwees met stichtende preken en geschriften. Er zijn bijna zeshonderd preken van hem overgeleverd, naar schatting 10% van het totale aantal preken dat hij heeft gehouden. (Aan hoeveel preken zouden onze pastores komen?). Vooral was hij pastoraal bewogen en bezorgd om het welzijn van de mensen die aan zijn zorg als bisschop waren toevertrouwd. Uit deze tijd resten zijn uitspraken "Met u ben ik christen, voor u ben ik bisschop" (in een preek over het bisschopsambt) en "Heb de zondaar lief, maar haat de zonde."
Als bisschop stichtte hij een leefgemeenschap voor clerici. Voor deze geestelijken schreef hij Praeceptum. Deze Regel van Augustinus vormt nog altijd de basis voor kloosterordes van de mannelijke en vrouwelijke tak van de Reguliere kanunniken, de Augustijnen, de Norbertijnen, de Dominicanen en verschillende congregaties van Kruisheren die in de loop der geschiedenis ontstonden.
Hij stierf in Hippo in 430. Na zijn dood werd zijn lichaam uit vrees voor de Vandalen overgebracht naar Sardinië en later naar Pavia. Daar werd zijn lichaam bijgezet in de basiliek San Pietro in Ciel d'Oro.
Augustinus was een uitermate productief schrijver. Zijn beroemdste geschriften zijn Confessiones ('Belijdenissen'), De Civitate Dei ('Over de Stad Gods') en De Trinitate ('Over de Drie-eenheid'). Bij dat werk hoort ook een verhaal: eens wandelde bisschop Augustinus langs het strand. Hij dacht na over het mysterie van de Heilige Drievuldigheid. In de verte zag hij een kind spelen. Het kind was bezig met een schelp het water uit de zee over te scheppen in een putje dat het in het zand gegraven had. De bisschop ging naar het kind toe en vroeg: 'Wat ben je aan het doen?' Het kind zei: 'Ik schep het water van de zee over in dit putje.' Augustinus vroeg: 'Lukt dat wel?' Toen zei het kind: 'Gemakkelijker dan het jou lukt om het mysterie van de Heilige Drievuldigheid te verstaan.'
Pastor Chris
(met dank aan KRO, de Bijbel in 1000 seconden’)
Gebed van Augustinus
Adem in mij, Geest van God. Wek goede gedachten in me op.
Blaas me vooruit, Geest van God. Zet me aan tot goede daden.
Verleid me, Geest van God. Laat me houden van wat heilig is.
Maak me sterk, Geest van God om te zorgen voor het geluk van iedereen.
Bescherm me, Geest van God. Laat me je inspiratie nooit kwijtraken.
Amen.
(Bewerking: C. Leterme)
