Op 15 augustus vieren we Onze Lieve Vrouw ten hemel opgenomen of gemakkelijker gezegd Onze Lieve Vrouw Hemelvaart. Hiermee denken we ook aan de parochiekerk in de Willemijnsstraat die dan haar patroonsfeest viert. (Dit jaar wat soberder maar met ‘feestelijke en smakelijke herinneringen!) Het beeld van een ‘hemelvaart’ is ons niet erg vertrouwd en komt eerder naïef over. Waar komt dit feest vandaan? En wat wil het eigenlijk uitdrukken?
Een intuïtie en wat geschiedenis
In de bijbel vinden we niets over Maria’s overlijden of over haar opname in de hemel. De allereerste sporen vinden we nochtans al in apocriefe (niet erkende) teksten uit de derde eeuw. Het vermoedelijk oudste verhaal vertelt dat alle apostelen bij haar overlijden aanwezig waren behalve Tomas (weeral weg?). Nadien zou Tomas haar graf bezoeken en getuige zijn van haar Hemelvaart. Maria zou hem haar gordel nagelaten hebben als bewijsstuk…
De oosterse kerk erkende dit Mariafeest al in de 6de eeuw maar noemt het de ‘ontslapenis van de moeder Gods’. De nadruk ligt dus op haar overlijden en de vereniging van haar ziel met God. Er is geen dogma aan verbonden.
Onze katholieke kerk erkende het feest in de zevende eeuw. Pas in 1950 werd er ook een dogma aan verbonden. Na een lange plechtige inleiding klinkt het zo ‘dat de Onbevlekte Moeder Gods altijd Maagd Maria, na het voltooien van haar aardse levensbaan, met lichaam en ziel tot de hemelglorie is opgenomen.’
De oorsprong ligt in van deze overtuiging ligt in een intuïtie: Maria hoort thuis bij haar zoon Jezus. Als Jezus ten hemel werd opgenomen, dan ook zijn moeder. Als Jezus’lichaam niet ontbonden werd, dan ook dat van zijn moeder niet. Als Jezus erkend wordt als zoon van God, mag zijn mama moeder Gods genoemd worden, en uitspraak waar zwaar over gediscussieerd werd, en hoort ze ook thuis in de hemel, bij het goddelijke, met lichaam en ziel.
Zo zijn er twee Mariafeesten in onze liturgische kalender gekomen die als het ware Jezus’ aards bestaan omkaderen nl. Maria’s geboorte op 8 september en Maria Hemelvaart op 15 augustus. De datum van 15 augustus is gelinkt aan een heidens dankfeest voor het graan dat men het liefst voor die datum geoogst heeft. Tot zover de geschiedenis…
Een sterke vrouw
Maria is de mama van Jezus. Veel meer weten we eigenlijk niet: ze was een joodse vrouw als een ander. De evangelies vertellen maar heel weinig over haar. Maar het beeld dat ze schetsen is ongetwijfeld inspirerend.
Op de dag van OLV Hemelvaart lezen we in de liturgie het verhaal van Maria die Elisabeth bezoekt. Beiden vrouwen zijn zwanger van een ‘Godskind’, een kind met een goddelijke roeping. Zo duidelijk is het allemaal niet en de vrouwen zoeken ongetwijfeld steun bij elkaar. Elisabeth begroet haar nicht met de gekende woorden die het begin van het weesgegroet werden: ‘Wees gegroet, Maria, vol van genade. De Heer is met je. Gezegend ben je onder de vrouwen en gezegend is het kind in je schoot, Jezus.’
Maria antwoordt met een lofzang, een gebed, een geloofsbelijdenis: het Magnificat. Doorheen het Magnificat verschijnt iets van Maria’s levensvisie. Ze aanvaardt de begroeting van Elisabeth maar corrigeert als het ware onmiddellijk: het gaat niet over mij. God staat centraal. Er klinkt een lofzang vol dankbaarheid. ‘Het is magnifiek wat U, Heer, gedaan heeft, wat u vandaag doet en wat u in de toekomst zal doen.’ Zo simpel zal het anders wel niet geweest zijn: een eerste kind verwachten, en dan waarschijnlijk nog als ongehuwde vrouw, zal in die tijd en cultuur toch wel wat kopzorgen meebrengen! En toch klinkt er geen enkele persoonlijke vraag in dit gebed, enkel lofzang. Maria voelt zich deel van haar volk, haar volk dat gezegend wordt door de komst van het kind dat groeit in haar schoot. Ze voelt zich opgenomen in het Godsverbond met Abraham en heel zijn nageslacht. Ze is één met een gemeenschap die verleden, heden en toekomst omvat. Dit geeft haar kracht. De kracht om te strijden: het Magnificat heeft ook een revolutionair kantje heeft. Het is een kreet om bevrijding, het spreekt van rechtvaardigheid en solidariteit met de zwakkeren. Dat Rijk Gods waar Jezus het later zal over hebben, Hij heeft het van geen vreemden!
Weesgegroet
Ons bidden tot en met Maria in het Weesgegroet is geïnspireerd op dit evangelie. Het eerste deel herneemt de woorden van Elisabeth, het tweede deel is onze vraag aan Maria voor ons te bidden ‘nu en in het uur van onze dood’. Het Weesgegroet is in onze kerk lang (en misschien nog altijd) het meest gekende en meest populaire gebed geweest. Soms hoor ik wel eens wat wrevel: ‘Je bidt tot God, niet tot een mens. Waarom dat weesgegroet dan?’ Maria is thuis in de hemel en op aarde. In het Magnificat leren we iets over haar bidden: niet naar zichzelf maar naar God en naar mensen gericht. Waarom dan niet met onze eenvoudige vraag ‘Bid voor ons’ daar beroep op doen… Meer dan ooit in een cultuur waar God ver weg wordt geduwd van het dagdagelijkse hebben we immers nood aan gebaren, symbolen, woorden en mensen die de band tussen hemel en aarde herstellen. En wie beter dan de mama van Jezus kan ons hierin helpen… (pastor Tite)
