De overleden prins Philip en de Konterdam
De Britse prins Philip, echtgenoot van koningin Elisabeth van Engeland is op 9 april 2021 op 99-jarige leeftijd overleden. Wist je dat hij een tragische band had met Stene, meer bepaald met de Konterdam? Zijn oudere zus is hier samen met haar gezin op een tragische manier aan haar einde gekomen.
Op 16 november 1937 stortte Sabena Junkers Ju 52/3m OO-AUB neer. Op weg naar een huwelijk in Londen wilde het vliegtuig wegens de mist een niet voorziene tussenlanding maken op het toenmalig vliegveld van Stene. In de Oude Stationsstraat was er toen een steenbakkerij met een hoge schouw. Door de dikke mist is het vliegtuig tegen die schouw gevlogen. De driekoppige bemanning en leden van een Duitse adellijke familie, waaronder de oudere zus van prins Philip, de echtgenoot van Koningin Elisabeth van Engeland, kwamen om.
Vandaag doet niets ons in de Oude Stationsstraat nog herinneren aan dit drama. We hebben wel het getuigenis van een inwoner van de Konterdam: "In die tijd (1937) was ik leerling in de jongensschool (Sint-Lodewijksschool) op de Konterdam. Ik was toen ongeveer 8,5 jaar oud. Op gewone klare dagen konden we vanuit de speelplaats de schouw van de steenoven zien. De schouw van de steenoven stond ongeveer op het terrein rechtover het oude gemeentehuis van Stene van na de Tweede Wereldoorlog, de Dahlialaan en de Jasmijnlaan. Ik herinner mij nog goed die bewuste dag. Er hing een dikke mist, vanaf de speelplaats van de school konden we de schouw niet zien. Gedurende die namiddag hadden we wel buiten lawaai gehoord, maar slechts na schooltijd werd verteld dat een Duits passagiersvliegtuig tegen de schouw van de steenoven gevlogen was. Het bewuste vliegtuig kwam uit Keulen en moest normaal geland zijn op de Brusselse luchthaven, maar wegens de daar heersende mist werd het afgeleid naar het vliegveld van Stene. De passagiers, die van de Duitse adel waren, waren op weg naar een bruiloftsfeest in Groot Brittannië. Alle 11 inzittenden van het vliegtuig werden verkoold. De lijkkisten met de stoffelijke overschotten werden enkele dagen opgebaard in de parochiezaal die deel uitmaakte van de school. Deze parochiezaal bevond zich op de hoek van de Guido Gezellestraat en de Sint-Jorisstraat. Bij de ramp heeft het vliegtuig een deel van de schouw afgerukt. Het afgerukte gedeelte van de schouw en het vliegtuig viel neer aan de voet van de schouw. Maanden later werd de schouw terug opgebouwd tot op originele hoogte." (E. Provoost)
Het ongeval was groot nieuws in die tijd. Door het nieuwsagentschap Britisch Pathé werd direct een vliegtuig ingehuurd die luchtbeelden maakte van de plaats van de ramp. Je kan deze beelden hier nog bekijken: www.youtube.com/watch?v=FvkkvbrqOBU
Philip Quintens
Zeldzame boom bij St.-Catharinakerk
We passeren al vele jaren voorbij de boom naast de St.-Catharinakerk zonder er naar om te zien. Een boom is een boom, denk je. Maar dan lees je plots dat die boom heel speciaal is. Op de site www.monumentaltrees.com waar duizenden speciale bomen van over de hele wereld zijn vermeld, kan je hem vinden als "De Taxus van de St.-Catharinakerk".
Onze taxus is zeldzaam. In West-Vlaanderen zijn er maar drie. Alleen in Lo aan de Westpoort en in Brugge aan het Arentshof kan je nog eentje vinden. Wereldwijd zijn er slechts 761 taxusbomen te vinden, waarvan er 20 in België staan. Voor studenten boomverzorging is hij een studieobject. Helaas is hij door zijn afgelegen ligging wat moeilijk te vinden voor niet-Oostendenaars.
De taxus (Taxus baccata) groeit zeer traag en kan duizenden jaren oud worden. De oudste taxusboom van België staat in Bevekom en zou 800 jaar oud zijn. De oudste taxus van de wereld staat in Turkije en zou 4000 jaar oud zijn. In Keltische gebieden (Bretagne, Engeland) is deze boom vaak aangeplant op kerkhoven en werd hij in die hoedanigheid ook nooit omgehakt. Daarom zijn ook in die streken enkele oudere taxusbomen te vinden van meer dan 1000 jaar.
In de Middeleeuwen was het hout van de taxus zeer gezocht om handbogen van te maken. De boom wordt tegenwoordig net als de Buxus sempervirens ook heel vaak gebruikt als sierboom, om in alle mogelijke vormen gesnoeid te worden. De bladeren en zaadjes van de taxus zijn zeer giftig.
De "Taxus van de St.-Catharinakerk" is vermoedelijk aangeplant bij de bouw van de kerk in 1936. Voortgaande op de leeftijd van zijn oudere soortgenoten gaat deze boom (hopelijk) nog een mooie lange toekomst tegemoet. Zo kunnen toekomstige generaties verder van deze toch wel zeldzame boom genieten.
Philip Quintens
In memoriam pastoor Lieven Gistelinck
We vernamen het overlijden van Lieven Gistelinck in Menen op 25 november 2020. Hij was op de Sint-Catharinaparochie pastoor van 8 juli 1993 tot 4 januari 2002. Met toenmalig medepastoor Luc Vantyghem vormde deze priester een equipe, een dreamteam op Konterdam-Meiboom.
De parochiekerk onderging een ware metamorfose. Kersvers pastoor Lieven kreeg als welkomstgeschenk een mooi tabernakel dat er nog steeds staat. Samen met de kerkfabriek onder voorzitterschap van Jan Haud'huyze werden gedurfde plannen uitgewerkt. Boven het koor werd een artistieke kleurenboog geschilderd door parochiaan en kunstenaar Jef Seynave in dezelfde kleuren als het prachtige kruis in art-decostijl. Er kwam nieuwe verlichting en geluidsversterking, stenen zijaltaren (afkomstig van het gesloopte rusthuis St Jozef ‘t Ponton), een lezenaar en missaalhouder. In de vrijgekomen nis van een biechtstoel werd een prachtig keramiek geplaatst met ruimte voor de kruisjes van de overledenen. Het kerkgebouw kreeg een heldere buitenverlichting die men al kon bewonderen van de autostrade bij het binnen en buiten rijden van Oostende.
Ter gelegenheid van zijn 25-jarig priesterjubileum in 1995 kreeg pastoor Lieven een klok DO2 van 270kg. In juni 1995 werd tussen Konterdam-Meiboom en Stene-Dorp de federatie Stene opgericht. Lieven werd de moderator en pastoor Jean-Marie Luca werd pastoor van de Sint-Annaparochie. In september 1999 werd het eerste federatieteam opgericht die de 3 priesters zou bijstaan. Deze zevenkoppige pioniersploeg bestond uit: Lieve Soete, Maria Verbank, Annie Vanslembrouck, Willy Vanbiervliet, Annik Soete, Peter Vanmaeckelberghe en Emilienne Haeghebaert.
Op 4 januari 2002 werd priester Lieven benoemd tot pastoor-moderator van de nieuw opgerichte federatie "Ster der Zee" in Koksijde. In februari 2002 werd Luc Vantyghem moderator van onze federatie die intussen de naam Kana had gekregen en die op 6 oktober 2003 werd uitgebreid met de Onze-Lieve-Vrouwparochie in Zandvoorde met Wilfried Ryckebusch als pastoor. Lieven Gistelinck bleef pastoor te Koksijde tot zijn benoeming op 8 oktober 2019 als meewerkend priester in het Woonzorgcentrum Camillus in Wevelgem.
De uitvaart van priester Lieven vond plaats in beperkte kring. We zijn hem dankbaar voor zijn pastoraal werk, zijn vriendschap en vele verdiensten. We gedenken hem piëteitsvol in onze gedachten en gebeden.
Lionel Dewulf
In memoriam Robrecht Sarrazyn
Dinsdag 27 februari 2024 is priester Robrecht Sarrazyn overleden in Oostende op 91-jarige leeftijd. Na zijn priesterwijding op 15 juni 1957 was hij verschillende jaren leraar aan het St.-Vincentiuscollege in Ieper. Op 12 juli 1975 werd hij benoemd als medepastoor op de St.-Catharinaparochie Konterdam-Meiboom als collega van EH Jozef D'Hooghe, onder pastoor Roger Vanhoutte en later Jules Roose.
Wat een luxe: toen waren er drie priesters voor één parochie. Vandaag is er één priester voor drie parochies. Medepastoor Robrecht was proost van verschillende parochiale verenigingen. Hij zong soms mee in het St.-Gregoriuskoor, want hij had een klare en verreikende stem. Voor zijn preken had hij geen versterker nodig. Hij ging dagelijks op huisbezoek en was zeer populair bij de jeugd. Zo ging hij meermaals mee als bivakproost met de Chiro op kamp.
Op 24 september 1985 werd hij benoemd als pastoor op de parochie Onze-Lieve-Vrouw in Leffinge en had hij zijn handen vol met de jarenlange restauratie van de dorpskerk, ook de kathedraal van het noorden genoemd. Vanaf 9 oktober 1998 werd hij pastoor in de federatie Spermalie Middelkerke. Op 19 januari 2001 kreeg hij eervol ontslag. Als medepastoor op de Konterdam werd hij destijds opgevolgd door Hugo Vandenberghe.
De uitvaart vond plaats op woensdag 6 maart 2024 in de Onze-Lieve-Vrouwkerk in Mariakerke. Dat hij rustte in vrede.
Lionel Dewulf
Oprichting Chiro Konterdam
Ontspannen in het weekend
In de naoorlogse periode was er voor de jeugd op de Konterdam niet veel te beleven. De radio was in die dagen erg populair en het te korte weekend bestond dan ook hierin om 's avonds rond de Leuvense stoof te zitten en te luisteren naar de toen zo geliefde amusementsprogramma's. Vooral de kolder en de kleinkunst van de KRO (NL) hadden succes. Van cinema of tv was er zeker bij ons nog geen sprake.
Toch vonden een paar jongeren op zondag de weg naar het patronaat waar de onderpastoor zorgde voor ontspanning met tafelspelen zoals de oersterke dominoblokken, de vergeelde lottohoutjes en natuurlijk het kaartspel. In de in 1981 gepubliceerde brochure over de Chiro Vagadam lezen we: "Die regelmatige bijeenkomsten betekenden de vlam aan de toorts van wat later de Chirojeugd zou genoemd worden. Voeg daarbij nog wat Vlaams voortrekkersgevoel, een uniform en de vaste wil om van het stroeve patronaat een actieve beweging te maken en je hebt een fotografisch beeld van de Chiro."
Patronaat werd jeugdbeweging
Antoon Vermeulen was onderpastoor van 1949 tot 1955 en het was in 1951 dat hij de start gaf van de nieuwe jeugdbeweging met volgende pioniers als leiders: Werner Mestdach, Oscar Vancuyl, Jan Decloedt en Herman Crabeels. Een meisjeschiro mocht niet overal in het bisdom Brugge. Zo werd de Kroonwacht opgericht onder leiding van Maria Verbanck.
Zoals elke jeugdbeweging zocht de jonge groep een lokaal. Ze vond een "heem" in een garage in de Guido Gezellestraat. De chirogroep wordt "echt" met een eerste bivak in Sint Kruis. Tegen 1953 zijn de 7 leiders, 10 kerels, 20 knapen, 20 burchtknapen al in perfect uniform.
Het ledencijfer stijgt en nieuwe gewoontes en leefregels ontstaan. De vrijdagmorgen wordt de groepsmis bijgewoond. De laatste zondag van oktober wordt Christus Koning gevierd want PX zijn de Griekse letters van chi-ro. Jaarlijks treden de leden op in zogenaamde "ouderavonden" in de zaal Hangarado.
Ontvangst op het gemeentehuis
In 1961 viert de chiro zijn 10-jarig bestaan met ontvangst op het gemeentehuis van Stene. Een muziekkapel wordt opgericht en zal in 1964 optreden op de nationale TOP 64 bijeenkomst van alle leden van Vlaanderen in de Bosuil in Antwerpen en haalt ‘s avonds het journaal van de BRT. In 1963 wordt met - een tot dan - record aantal jongens op bivak getrokken. 72 goedgemutste chirogasten trekken naar Beernem.
Intussen verslijt de groep zijn derde proost: Marcel Dewulf na Antoon Vermeulen en André Fockedey die als zendeling naar Venezuela vertrok. In 1965 wordt Pierre Verstraete de 7e groepsleider. Zijn voorgangers waren: Werner Mestdach, Herman Crabeels, Wilfried Vandecasteele, Jaak Fonteyne, René Decloedt en André Vermeesch.
Vaganten van de Konterdam
Iedere organisatie kent goede en kwade dagen maar 2 april 1964 zal steeds als een bijzonder onvriendelijke dag geboekstaafd blijven. De vroegere parochiezaal in de zusterschool die als heem werd ingericht, brandde toen volledig uit. Een voorlopige oplossing voor de dakloze jongeren wordt gezocht en gevonden. De rakkers nemen hun intrek in de lokalen van het Kinderwelzijn. De toppers mogen de garage van de familie Dildick gebruiken en de Hangarado wordt het nieuwe lokaal voor kerels en aspiranten. De leiders blazen verzameling in de bibliotheek in de Sint-Lodewijkschool. De jongknapen en ook de kerels komen samen in twee barakken van de firma Verkempinck op een weide. Een geweldige storm blaast de twee koterijen om. De Zeewacht schrijft erover en het gemeentebestuur van Stene komt ter hulp. Twee huisjes in de Gistelsesteenweg die onteigend werden voor de doortrekking van de Zilverlaan worden aangeboden.
Ronny Daenekindt wordt in 1968 de 8e groepsleider en er waait een nieuwe wind. Niet alleen duiken nieuwe uniformen op maar ook de groep Sinte Katharina noemt zich nu Chiro Vagadam. "Vaga" staat voor vaganten (in de Middeleeuwen waren dit ronddolende studenten) en "Dam" is afgeleid van Konterdam.
Roland Dildick en de Chiromicrobe
1970 wordt een beslissend jaar: Leider Roland Dildick wordt groepsleider en zou dat verschillende decennia(!) blijven. Stene, Zandvoorde en Raversijde worden gefusioneerd met Oostende. En het gemeentebestuur kan op de valreep nog de vroegere gemeenteschool op Stene Dorp voor gebruik aan de jongenschiro toevertrouwen.
Chiro Vagadam vergeet evenwel haar roots niet want activiteiten worden nog georganiseerd op de Konterdam en de speelclubwerking heeft zelfs haar lokaal in het jeugdpaviljoen aan de Verbindingstraat.
Groepsleider Roland treedt op 3 december 1976 in het huwelijk met zijn Martine maar dat betekent geen afscheid van de chiro. Roland is besmet met de Chiromicrobe en geen enkel medicament is hiertegen opgewassen.
Onder groepsleider Roland kent Vagadam een grote bloei. Het ledenaantal evenaart de 100 man en drie kwart hiervan gaat jaarlijks mee op bivak. Intussen wordt gewerkt aan een nieuwe bredere chirowerking 't Zoldertje met oud-leider Dirk Gevaert als eerste voorzitter. Wederkerende acties zijn deelname aan 11 11 11, de papierslag en driekoningentocht voor eigen spelmateriaal, de herfstwandelingen en spaghetti-avonden.
Bij de viering van 30 jaar Chiro wordt een brochure uitgegeven met een anekdotisch historisch overzicht en het hoogtepunt van het feestjaar 1981 wordt de bivak naar Neundorf met Robrecht Sarrazijn als proost. De jongenschiro telt dan 105 leden.
De kracht van het spel
Jarenlang heeft groepsleider Roland Dildick gewerkt aan de inrichting van de Chirolokalen op Stene-dorp met materiële hulp van de vriendenkring. En zo kwam een modelheem tot stand. Ook binnenshuis is het spel belangrijk want het zorgt voor verbondenheid, wilskracht en ontspanning. De Chiro gelooft in de kracht van het spel.
Van een uitgesproken christelijke jeugdbeweging werd de Chiro de facto pluralistisch. De band met de oorspronkelijke parochie verzwakte. Toch vierden de jongenschiro Vagadam en de meisjeschiro Katrien ter gelegenheid van 100 jaar St.-Catharinaparochie in de herfst van 2012 samen feest in De Kooie, het chirolokaal naast De Schaperye. Het was jaren geleden dat de jongens- en meisjeschiro samen nog een activiteit hadden. 's Ochtends was er een gratis ontbijt met 240 deelnemers, gevolgd door een fotozoektocht. Het middagmaal was goed voor 200 inschrijvingen, opnieuw het hoogste aantal. In de namiddag waren er massaspelen en attracties voor jong en oud.
De tijdsgeest doet zijn werk
Het was onder Marcel Dewulf (proost van 1957 tot 1974) dat de Kroonwacht vervelde tot chirojeugd. Meisjeschiro Katrien kreeg van het stadsbestuur het huis op de hoek van de Sint-Joristraat ter beschikking. Want de groep kende een grote bloei. Proost Luc Vantyghem gaf in 1999 de fakkel door aan volwassen begeleiders Peter Vanmaeckelberghe en Nancy Devriendt die zorgen voor feedback en continuïteit. Ook de meisjes trekken ieder jaar op bivak en in september wordt het nieuwe werkjaar ingezet met een misviering in de kerk.
Natuurlijk zou de tijdsgeest zijn werk doen, ook bij Chiro Vagadam. Volgens Roland Dildick bleven jongeren boven de 13 jaar weg en er dreigde een leiderstekort. Chiro nationaal vond eind 2016 dat de leidersgroep te oud is en dat chiro Vagadam zonder jonge leiders de erkenning (en stamnummer) zou verliezen.
Eind november 2017 was het zover. Bij gebrek aan opvolgers moesten Roland en Lien Dildick de lokalen teruggeven aan de stad die graag de omgeving zou gebruiken voor de fietsroute het Groen Lint en als toegang tot de Tuinen van Stene. Roland mag terugblikken op een halve eeuw bijna dagelijks Chiro-engagement! Een unicum!
Vaarwel Chiro Katrien en Chiro Vagadam. Leve Chiro Kadam!
Omdat chiro Katrien hoorde dat vanaf 1 september 2017 in de buurt geen jongenschiro meer zou zijn, vonden de leidsters het opportuun om hun eigen jeugdwerking te verruimen naar jongens. Van bij de aanvang schreven zich al 20 jongens in en daar waren zij echt blij mee. Als leider stonden Nico Schelfhout, Elias Ooms en Just Vandebossche paraat. Ze hadden al ervaring in Speelcompanie of CM Kazou.
Er werd op zoek gegaan naar een nieuwe naam en het werd Kadam. KA komt van Katharina en met DAM kijken ze vooruit: de toekomst ligt (weer) op de Konterdam.
Lionel Dewulf
Vertrek van de Zusterkens der Armen
't Ponton is de huidige naam van het Woonzorgcentrum (WZC) op de Meiboom, gelegen tussen de Pontonstraat, Nachtegalenlaan, Rivierstraat en Hofstedestraat. Vroeger was daar een rustoord gevestigd uitgebaat door de Zusterkens der armen van 1924 tot 1986. Omdat de dienstingang gelegen was aan de Pontonstraat (afgeleid uit het Frans: rue du Ponceau of bruggetje) kreeg het de naam 't Ponton. Het geheel deed denken aan een kasteeldomein dat omringd was door groene weiden met veel boterbloemen. Vandaar komt wellicht de naam Boterput die gegeven werd aan de toen schaars bewoonde omgeving.
De Zusterkens der armen of "Les petites soeurs des pauvres" waren een Bretoense kloostercongregatie die in 1866 in Oostende arriveerde op het Hazegras. Later verhuisden ze naar de Van Iseghemlaan waar ze buren werden van James Ensor. Zij zorgden voor arme bejaarden die zonder hulp of familie kwamen te staan. Nog later trokken zij naar de Meiboom, juist op de grens van de jonge Sint-Catharinaparochie en richtten het Sint-Jozefsrusthuis op dankzij vele weldoeners. De eerste zusters hadden allen de Franse nationaliteit en tot op de laatste dag van hun verblijf in Oostende kregen zij de instructies van het moederklooster in Frankrijk. Stilaan waren er zusters afkomstig uit alle continenten.
Vroeger waren de rusthuizen niet gesubsidieerd. De zusters voorzagen in het onderhoud van hun toen vooral arme oudjes door te gaan bedelen in Oostende en omstreken. Zo trokken ze met hun knecht en met paard en kar iedere donderdag naar de marktkramers op de Groentemarkt in Oostende om de niet verkochte groenten op te halen aan weggeefprijzen. In de kerken van de dekenij Oostende werd jaarlijks door de zusters een omhaling gehouden.
De zusterkens waren graag gezien in Oostende en de persclub en verschillende serviceclubs verwenden de oudjes met geschenken, optredens en uitstappen. Toen de zusterkens in 1986 Oostende verlieten om hun vestigingen in Namen en Gent te versterken, werd het beheer overgenomen door een VZW waarin de Christelijke Mutualiteit participeert. Het oude uitgewoonde gebouw werd afgebroken en vervangen door een sober geheel van uitsluitend gelijkvloerse paviljoentjes.
In 2025 verrees een nieuwbouw met twee verdiepingen. De opvang is al lang niet meer beperkt tot behoeftige bejaarden want het WZC staat open voor alle senioren die aangepaste verzorging of begeleiding nodig hebben.
Bij de afbraak van het oorspronkelijk iconisch gebouw werden de zijaltaren uit de kapel gered en overgebracht naar de St.-Catharinakerk op de Konterdam waar het beeld van Maria en de H.-Catharina een plaats kregen. Zo werd een stukje religieus erfgoed gered.
Tenslotte kan vermeld worden dat de eerste pastoor van de St.-Catharinaparochie, Franciscus Devos, de tiende aalmoezenier werd van het Sint-Jozefsrusthuis van 192O tot 1924.
Lionel Dewulf
Herberg wordt kerk
Tijdens de 1e Wereldoorlog was Frans Gustaaf Devos (Beernem 1868 - Brugge 1952) pastoor op de St.-Catharinaparochie. De kapel naast het klooster in de Guido Gezellestraat diende als parochiekerk. In zijn oorlogsverslag, bijgehouden op verzoek van Kardinaal Mercier, lezen we in de typische stijl en woordenschat van toen het volgende:
"Den 21ste september 1917 ontving de heer pastor bevel van den ortscommandant van Steene, leutnant Krah, de kerk te verlaten alsook de zusters hun klooster en de school. Zij hadden tijd tot 's middags om alles te verhuizen. De zusters ten getallen van zeven mochten gaan wonen in een verlaten huis niet ver van de pastorij. De meubels van de kerk, predikstoel, biechtstoel, bovenste deel van den autaar werden overgebracht in de schuur van Victor Cobbaert, Zandvoordse Kalsijde, de stoelen der kerk bij Engel Devriendt, de beelden en de autaar in het huis van August Baes, de ornamenten werden bewaard in de pastorij. Het allerheiligste sacrament, de kelken en heilige vaten werden geplaatst in den coffre-fort van den heer pastor.
Den zondag 23ste werden de goddelijke diensten gedaan in het huis van August Baes, Nieuwelangestraat, gelegen bij de pastorij en de kerk. De plaats waar men herberg hield was tamelijk groot; men nam ook plaats in de keuken, de kinderen op den trap. Het lokaal was veel te klein; geen middel iets anders te vinden daar er overal Duitsche soldaten waren. Vele onder de parochianen gingen den zondag mis hooren naar Oostende, ook vele gingen naar geen kerke. De goddelijke diensten werden gedaan in die herberg tot den 17 mei 1918.
De kerk, het klooster en de school dienden voor lazaret: het waren Duitsche soldaten die daar verzorgd waren ten getal van 50, 60 en nog meer. Bedden, tafels, banken, keukengerief werden aangebracht; zij werden streng bewaakt en hadden niet de minste betrekkingen met de burgers; het was als een gevang. Zij verbleven daar tot den 28 april 1918. Zij hadden alles besmet en vele schade toegebracht. Na hun vertrek is de ontsmettingsdienst van Oostende ter plaatse gekomen om alles te zuiveren.
Geen processies of kerkelijke stoeten hadden plaats binst den oorlog. Vier maanden lang was het verboden aan den heer pastor te gaan naar den Meyboom, wijk gelegen op Oostende, maar deel uitmakende van de parochie. De parochianen van die Meyboom waren verplicht binst dien tijd te gaan naar de kerk van O.L.Vrouw Hazegras voor doopen, huwelijken en begravingen."
Lionel Dewulf
Waarom de St.-Catharinakerk op de huidige plaats gebouwd is?
Op 7 april 1912 werd pastoor Franciscus Devos door Mgr. Waffelaert benoemd in de nieuwe parochie St.-Catharina. Deze bestond uit de wijk Konterdam (behorende tot Stene) met 203 woningen en de wijk Meiboom (behorende tot Oostende) met 122 woningen, hetzij ongeveer 1600 inwoners. In herinnering aan de Sinte-Catharinapolder waarin de vroegere middeleeuwse parochie en kerk van St.-Catharina door overstromingen ten onder was gegaan, werd de heilige Catharina de patrones.
Aanvankelijk deed de kapel van de Sint-Lodewijksschool, gesticht in 1906, dienst als parochiekerk. Het duurde tot 1933 toen de nodige toelating werd gegeven voor de bouw van de St.-Catharinakerk op de huidige plaats en een jaar later begon aannemer Lingier met de bouw. De plannen voor de bouw op de zogenaamde "nieuwe grond" (de huidige ligging) werden getekend door de architecten en gebroeders Jan en Luc Vierin uit Brugge.
De kerkfabriek bezat nochtans plaats genoeg om de kerk te bouwen op de zogenaamde "oude grond", te weten het terrein gelegen tussen de Kerkgoedstraat en Schaperijkreekstraat enerzijds en de Steenovenstraat anderzijds. Deze grond was geschonken door de "Briqueteries Nationales de Steene" met de verwachting dat de kerk zou gebouwd worden met de bakstenen van de nabije omgeving.
De reden waarom de kerk toch gebouwd werd in de Guido Gezellestraat, op een bekrompen stuk terrein en midden de bewoning, berust op een schenking. In die schenking was bedongen dat de kerk op die aangeduide grond moest opgericht worden, zo niet ging de schenking niet door, aldus de heemkundige Francis Verkempinck in zijn werkje "Van Contre-dam tot Konterdam" (Uitgave 1996 blz 49).
Pastoor Declercq, die reeds maandenlang op bedeltocht was getrokken, kon aan deze schenking niet weerstaan en zo kwam de St.-Catharinakerk midden in de bebouwde wijk te staan, zonder dat men een ruimtelijk zicht had op het bouwwerk. Als argument gebruikte de parochieherder de toenmalige centrale ligging midden de toen bewoonde kom. Intussen zou het Kerkegoed op de "oude grond" verpacht worden, wat dan weer opbrengsten meebracht dienstig voor het onderhoud en meubilering van de nieuwe kerk.
Kunnen we vandaag deze "centrale" ligging betwijfelen, zeker is dat de "oude grond" van Les Briqueteries een open bebouwing zou hebben toegelaten. Wat thans niet het geval is. Hoe dan ook de parochianen waren zeer blij met de nieuwe mooie moderne kerk in Romaanse stijl. Op 1 juli 1937, de donderdag van de Konterdam kermis, was de lang verwachte hoogdag voor onze parochie: de kerkwijding door de Brugse bisschop Henricus Lamiroy.
Op de gronden van de kerkfabriek, in de volksmond "Kerkegoed" genoemd, gelegen tussen de Verbindingstraat en Steenovenstraat werd dus geen kerk gebouwd. Tot vorige eeuw werden zij verpacht voor landbouw en veeteelt. Achter de huizen van de Schaperijkreekstraat en Nieuwe Langestraat liep de Schaperijkreek waar zelfs eendjes in zwommen maar ook ratten zich thuis voelden. In de jaren vijftig werd deze kreek tot grote opluchting van de buurtbewoners door het toenmalig gemeentebestuur van Stene overwelfd.
Na de fusie van Oostende met Stene, Zandvoorde en Raversijde in 1971, heeft de stad Oostende gronden onteigend ter hoogte van de Verbindingstraat en paviljoentjes opgericht voor de toen nog actieve jeugdclub "Jeko" en die later gebruikt werden door meisjeschiro Katrien en jongenschiro Vagadam. Het initiatief werkte aanstekelijk want de parochiale verenigingen droomden van een gemeenschapscentrum op de overgebleven ruimte van het Kerkegoed.
E.H. Roger Vanhoutte, pastoor van 1968 tot 1976, had andere plannen en liet zijn oog vallen op de vroegere "Smisse" in de Guido Gezellestraat, naast de Sint-Lodewijkschool die steeds meer leerlingen aantrok ingevolge uitbreiding van de wijk. Voor de oorlog baatte René Krulle er de Smisse uit en had veel bekijks toen hij de paarden besloeg. Later was er bewoning in dit oud gebouw dat om renovatie schreeuwde.
Met het oog op een uitwisseling kocht de stad Oostende de vroegere smisse en aanhorigheden aan. Volgens de Zeewacht van 26 mei 1976 speelde Fernand Bourgois, lid van de kerkfabriek, een bemiddelende rol. Na onderhandelingen kwam het tot een deal waardoor de af te breken smisse aan de kerkfabriek werd overgedragen. Van deze laatste verkreeg de stad in ruil de weidegrond achter de Kerkgoedstraat met het oog op de realisatie van een wijkcentrum met polyvalente zaal.
Op de gronden van de afgebroken smisse bouwde Secova, de firma van Kursaalbaas Vanbiervliet, een parochiecentrum waar de verenigingen, maar ook het Kinderwelzijn en de consultaties en uitbetalingen van de CM een plaats zouden krijgen. Het kreeg de naam "De Kreeke" en monseigneur De Smedt, die verwelkomd werd met de drumband van Chiro Vagadam, kwam op 26 februari 1978 de lokalen inzegenen.
Anderzijds zou het nog meer dan 25 jaar duren vooraleer op het vroegere "Kerkegoed", maar nu stadsgrond, een ontmoetingscentrum zou komen. Op vrijdag 29 augustus 2004 werd "De Schaperye" ingehuldigd door vice-premier Johan Vande Lanotte en burgemeester Jean Vandecasteele. Gezien deze aanwinst deden de verenigingen minder beroep op De Kreeke.
De Sint-Lodewijkschool had ondertussen meer en meer nood aan extra ruimte. Met zijn bijna 500 leerlingen werd deze de grootste basisschool van Oostende. Tijdens de zomervakantie van 2020 kocht het schoolbestuur de parochiezaal aan met de belofte dat de parochie de zaal desgevallend nog mocht gebruiken. Eind augustus mocht directeur Alexandra Vercruysse uit de handen van Peter Vanmaeckelberghe, voorzitter van het schoolbestuur, de sleutels in ontvangst nemen.
Lionel Dewulf
Terugblik op het leven van een acoliet
De laatste jaren verdween in onze kerken de aanwezigheid van de misdienaar of acoliet tijdens de liturgie. Is dit mede een gevolg van de secularisatie waarbij kerk en geloof aan invloed verliezen? Ooit was het anders ten tijde van het "rijke Roomse leven". Plechtige liturgische vieringen op feestdagen waren hoogtepunten op een parochie en de aanwezigheid en de rol van de misdienaar was vanzelfsprekend.
Zelf was ik gedurende tien jaar misdienaar op de Konterdam en op een bepaald ogenblik waren er wel een dertigtal. Dat was in de periode 1957-1966 toen Dries Deketelaere pastoor was en Marcel Dewulf onderpastoor. Het was deze laatste die instond voor de rekrutering en opleiding van de kandidaat misdienaars.
Tot aan het tweede Vaticaans Concilie (1963-1965) verliep de mis in het Latijn. Daarom moest een misdienaar in die tijd een woordje Latijn kunnen lezen en spreken. Hij moest immers bij "gelezen" missen antwoorden op de oproepen en uitspraken van de priester. Op de woorden "Dominus vobiscum" moest de acoliet antwoorden: "Et cum spiritu tuo". Ook het Latijnse confiteor of schuldbelijdenis met de magische woorden: "mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa" moesten van buiten geleerd. Wie later koos voor de oude humaniora in het middelbaar onderwijs had dus een voetje voor met dit "kerklatijn".
De liturgie vierde in de zestiger jaren van vorige eeuw echte hoogdagen. Nog voor het concilie werd de avondmis op zaterdag ingevoerd. In het weekend waren 1O misdienaars van dienst, want er waren vier eucharistievieringen en bij de hoogmis mochten vier jongens helpen. Van meisjes die de misdienaarstoga aantrokken was nog geen sprake…
Vandaag is dit ondenkbaar, maar toen ik in de lagere school zat, mochten de misdienaars uit het vijfde en zesde leerjaar de klas verlaten om te "dienen" bij een begrafenis of huwelijksmis. Bij deze laatste aangelegenheid was het de gewoonte dat de misdienaars na de plechtigheid aan de uitgang van de kerk stonden met een koord om het huwelijkspaar en gevolg op te wachtten voor het ontvangen van een fooi. De totale opbrengst werd braaf afgegeven aan de proost. Met dit spaarpotje werd dan jaarlijks een daguitstap georganiseerd: een bootjestocht op de Brugse reien en een bezoek naar het speelplein van Dadizele behoorden tot de klassiekers.
De koster speelde bij de voorbereiding van de liturgie een belangrijke rol. Vijf minuten voor de dienst werden de kaarsen op het altaar aangestoken en werden de "kooltjes" voor het wierookvat boven een brandende kaars gehouden. Tot in 1965 was er een jaarlijkse sacramentsprocessie en alle wierookvaten werden dampend meegedragen en de straten van de Konterdam waren ondergedompeld in een wolk van welriekende wierookgeuren.
Een andere bezigheid voor de misdienaars, in illo tempore en voor de elektrificatie, was het luiden van de klok. Het touw hing in de doopkapel en de kenners konden zich laten omhoog hijsen: een ware kunstgreep want je kon je aan het touw verbranden. Waar is de tijd?
Misschien slaat de slinger ooit in de andere richting en komt er weer belangstelling voor de functie van misdienaar en de vele belevenissen en vriendschappen die hierdoor ontstaan.
Lionel Dewulf
