Velen kennen Luc Blomme misschien nog van vroeger. Hij startte in Zandvoorde als jong schoolmeestertje in 1962 en werd er vele jaren later schooldirecteur. Hij woonde er na zijn huwelijk ruim veertig jaar tot eind 2007. "Dit was ons dorp, hier stond ons huis", staat er te lezen op zijn gedicht aan het kruispunt van de Grintweg en de Zwanenlaan… De Konterdam is hem ook niet onbekend. Hij was er in een tussenperiode leraar in de Sint-Lodewijksschool van 1968 tot 1982. En het geliefde Stene herinnert hij zich vooral van al die jaren dat hij er met zijn schilderijen een zomerexpo mocht houden in de molen.
1) De eerste dag
Het schilderij "De eerste dag" verhaalt de allereerste zin van de Bijbel: "In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was woest en leeg, duisternis lag over de diepte, en de Geest van God zweefde over de wateren". De Bijbel is voor mij een onuitputtelijke bron van inspiratie. Hoe het komt dat ik een hele reeks Bijbelse schilderijen heb gemaakt, vertel ik een volgende keer.
2) Genezing van de lamme
Op 23 februari 2003 was er in Zandvoorde een televisiemis. Een belangrijk evenement op de parochie! Pastoor Wilfried Ryckebusch vroeg mij om voor die gelegenheid een schilderij te maken bij het evangelie van die zondag: "De genezing van de lamme".
Priester Marc Roseeuw, producer bij de toenmalige KTRO en regisseur van televisiemissen bij de VRT was dit weekend van dienst. Toen hij dit schilderij zag was zijn reactie: "Ik ben al lang op zoek naar een schilder zoals jij. Wil jij af en toe voor mijn komende televisiemissen een schilderij maken?" Zo is er in de voorbije twintig jaar een collectie ontstaan van 39 Bijbelse schilderijen.
Het verhaal van de lamme is het verhaal van vier vrienden die in hun jeugdige overmoed een stunt uithalen en een gat in het dak maken om hun verlamde maat toch maar tot bij Jezus te krijgen. Hij kijkt Jezus vragend aan, maar hij kijkt ook ons recht in de ogen. Mensen kunnen op velerlei wijze "lam" zijn. Hoe gaan wij daarmee om? Beantwoorden wij hun vragende blik of ontwijken wij die liever?
Hoe het verder met heel die collectie schilderijen is verlopen, vertel ik een volgende keer.
3) De ark van Noach
Ik beloofde om af en toe iets te schrijven rond één van mijn Bijbelse schilderijen waarvan de meeste werden geschilderd voor televisiemissen van de VRT. Vandaag komt Noach aan de beurt. Ja, Noach en zijn ark met een hele dierentuin is voor velen onder ons een verhaal dat misschien al van in onze kindertijd sterk tot de verbeelding spreekt uit de lesjes van "Gewijde geschiedenis" op school. Ik heb heel lang moeten nadenken over de compositie van dit schilderij. Schilderde ik een grote ark, dan zou Noach verhoudingsgewijs maar een klein ventje zijn op het doek. Tot ik plots - eureka - het idee kreeg om Noach te schilderen zonder ark. Reikende ogen, reikende handen. Ik keek in een spiegel toen ik dit schilderij maakte. Een schilderij van hoop en verlangen. Een kleurrijke regenboog op een grauwe achtergrond. Een vredesduif. Lijkt wel onbereikbaar. Een oeroud verhaal dat in onze onzekere tijd plots weer razend actueel is.
4) Godsontmoeting van Abraham
Als gelovigen trachten we ons soms, ondanks al onze vragen en twijfels, een Godsbeeld te vormen. Maar geef toe, dat lukt niet zo goed, bij mij toch althans niet.
In het eerste boek van de Bijbel heeft Abraham een Godsontmoeting terwijl hij op het heetst van de dag rustig ligt te soezen voor zijn tent, in de schaduw van een eik. Om dat Godsbeeld voor te stellen heb ik me laten inspireren door de beroemde Drievuldigheidsicoon van de Russische monnik Roeblev. En terwijl Abraham druk gesticulerend de Drie-eenheid te woord staat, denkt zijn vrouw Sara er met een discrete glimlach het hare over, rustig met haar hand op haar schoot, waar ze nieuw leven koestert.
Alles wat met God te maken heeft, met die "Gans Andere", met het transcendente, schilder ik graag met cirkels, want een cirkel, zonder begin of einde, vind ik de meest volmaakte vorm. Bijbelverhalen hoeven we niet letterlijk te nemen, maar als we ervaren dat God een niet te vatten maar liefdevol mysterie blijft, mag dit oeroude verhaal voor ieder van ons waardevol zijn en ons aanspreken.
Sara staat op dit schilderij op de voorgrond. Doorheen de eeuwen stond de vrouw in de verdrukking, nu nog vaak in vreemde culturen, maar ook bij ons. En alhoewel de verhalen uit de Bijbel heel dikwijls een mannenzaak zijn, spelen de vrouwen er een prominente rol.
5) Het gevecht van Jacob met de engel
Ik kreeg eens de opdracht om één van de meest bizarre passages uit te Bijbel te schilderen: "Het gevecht van Jacob met de engel"
Misschien herinner je nog vanuit je schooltijd het verhaal van die twee zonen van Isaak, die twee broers: Ezau en Jacob. Ezau, de oudste, verkocht zijn eerstegeboorterecht aan zijn sluwe broer Jacob voor een bord linzensoep. Jacob vluchtte voor de woede van zijn broer naar een vreemd land, maar jaren later, toen hij rijk was geworden, wilde hij terugkeren naar zijn vaderland, naar zijn familie en vooral naar zijn broer Ezau. Op de terugweg moet hij 's nachts bij de grensrivier een gevecht leveren met "iemand". Een worsteling waarbij hij voor de rest van zijn leven zijn heup bezeert.
Het is een vreemd schilderij geworden, maar ja, toch ook een vreemd verhaal. Die engel was God waarmee Jacob worstelde. Worstelen wij in ons leven ook soms niet met onze onmacht? Met onze vragen? Wie ben ik God en waarom treft mij ongeluk? Waarom onschuldig lijden? Onmacht en opstand.
Voor mij persoonlijk is het één van mijn sterkste schilderijen geworden vol expressie. Ook al was het een moeilijk en vreemd onderwerp. Zo is ook ons leven niet altijd een gemakkelijk verhaaltje. Twee handen heb ik geschilderd, geen vier. God strijdt tegen Jacob met zijn ene hand en tegelijk ondersteunt, ja draagt God Jacob met de andere hand. Uiteindelijk zegent de "Gans Andere" hem.
Heb je thuis nog een Bijbel liggen? Misschien interessant om eens het hele verhaal te lezen in Genesis, hoofdstuk 32.
6) Mozes en het brandende braambos
Voormalig Zandvoordenaar Luc Blomme maakte tal van schilderijen voor de tv-missen van de VRT. Regelmatig stelt hij één van zijn schilderijen voor aan onze lezers. Deze week is dat het schilderij van Mozes en het brandende braambos.
Mozes en het brandende braambos: een verhaal vol ontzag. Maar hoe menselijk begint dat Bijbelverhaal: "In die dagen hoedde Mozes de kudde van zijn schoonvader Jitro." De schaapjes op het doek zijn er niet om het schilderij wat op te smukken maar om wel degelijk aan te tonen dat Mozes een schaapherder was, een gewone man van vlees en bloed.
Herders spelen een belangrijke rol in de Bijbelverhalen. Het begon al met Abel die een lammetje offerde. De aartsvaders Abraham, Izaak en Jacob trokken rond met hun kuddes door het land van Kanaän. Koning David, een herdersjongen uit Bethlehem, werd rechtstreeks van tussen zijn schapen geroepen om koning te worden van Israël. Bij de geboorte van Jezus spelen herders een belangrijke rol in het kerstverhaal van Lucas. Zij waren de eersten, de eenvoudigen van hart, die het blijde nieuws te horen kregen.
Mozes had in het vuur van het braambos een heel bijzondere Godsontmoeting. Hij betrad heilige grond in dat vuur dat bleef branden, zo te zien aan de sandalen op het schilderij. Hij werd geroepen om zijn volk uit de verdrukking van Egypte te leiden.
Herders zijn er in de eerste plaats om te zorgen en de goede weg te tonen. Jezus wordt de "goede herder" genoemd. Zijn wij niet allemaal herders? Groot in het kleine dat ons is toevertrouwd.
7) Paasschilderij
Een schilderij en een gedicht dat ik ooit eens schreef met Pasen:
Paasmorgen
Maria Magdalena
leeg gehuild
brengt olie vol van mirre, tijm en munt
want balsem camoufleert de dood
De steen is weggerold
de tuinman is herkend
en door de nacht breekt plots het ochtendrood
De inspiratie voor dit schilderij overviel me toen we tijdens een avondwandeling aan de Franse westkust in Etretat plots het felle licht van de zon zagen schijnen door een rotsspleet.
Ik schilder geen triomferende Christus die met vlag en wimpel uit het graf opstaat. Wel twee vrouwen die voor het ochtendgloren naar het graf trekken om de overleden Jezus te balsemen. Maar het licht verslaat de duisternis, het leven overwint de dood. Is dit niet de kern van ons geloof?
