Parels voor de zwijnen werpen
(Mattheüs 7,6)
Woorden met wortels
Heb je dat ook al eens meegemaakt? Je hebt uren in de keuken gestaan om een verfijnd gerecht te bereiden, met biologische kruiden uit de eigen hof en een flesje wijn. Je zet het met blinkende ogen op tafel voor je puberkleinkind, die vervolgens naar de keuken sloft, een pot ketchup over je culinaire meesterwerk spuit en vraagt of er "nog ergens van die diepvrieskroketten zijn". Op zo’n moment voel je het: ik ben hier parels voor de zwijnen aan het werpen. Het is een uitdrukking die we gebruiken als we vinden dat iemand onze inspanningen, ons talent of onze wijsheid niet naar waarde schat.
Vandaag duiken we in de wortels van deze "zwijnachtige" wijsheid. Laten we eerst eens kijken naar wat er precies in de Bijbel staat. We vinden de uitspraak in het Evangelie volgens Mattheüs (7,6). In de vertaling die we vandaag kennen, klinkt dat zo: "Geef wat heilig is niet aan de honden en gooi je parels niet voor de zwijnen; ze zouden die maar met hun poten vertrappen en zich daarna omkeren om jullie te verscheuren."
Deze specifieke waarschuwing maakt deel uit van de beroemde Bergrede. Jezus staat daar op die berg een hele reeks levenslessen te geven (je weet wel, die van "oordeel niet" en "de splinter in het oog van je buur"). Maar net wanneer je denkt dat het allemaal "peis en vree" is, komt Hij aanzetten met honden en zwijnen.
In de literaire context van die tijd waren honden en varkens niet die schattige huisdieren die we nu op sociale media posten. Varkens waren onreine dieren, en honden waren vaak verwilderde straatratten. De "parels" stonden symbool voor de kostbare spirituele wijsheid, de waarheid van het Koninkrijk.
Wat Jezus hier eigenlijk zegt, is een lesje in onderscheidingsvermogen. Hij waarschuwt zijn volgelingen: "Mensen, let op waar je je diepste zieleroerselen en je heiligste overtuigingen worden toevertrouwt." Als je iets heel kostbaars deelt met iemand die totaal geen respect heeft voor het heilige of het belangrijke, dan kwets je niet alleen jezelf, maar breng je ook de boodschap in diskrediet. Het zwijn ziet geen verschil tussen een parel en een kiezelsteen; hij is alleen gefrustreerd dat hij de parel niet kan opeten. En uit pure frustratie bijt hij misschien nog in je kuit ook.
In ons dagelijks leven werpen we vaker parels voor de zwijnen dan we denken. En nee, dat is niet per se een belediging naar je medemens, het is eerder een vaststelling van een onverenigbaarheid.
Wat leren we ervan?
De les van Mattheüs is niet dat we elitair moeten doen. Het is geen oproep om bepaalde mensen als "zwijnen" te bestempelen en hen de rug toe te keren. Het is een oproep tot zuinigheid.
Soms moet je aanvaarden dat niet iedereen klaar is voor jouw "parels" of voor de parels van het geloof. Houd ze voor de momenten waarop ze echt kunnen schitteren, bij open en ontvankelijke mensen die weten parels te ontdekken. Voor de rest van de tijd: geniet gewoon samen van de frietjes of een kopje koffie op de Markt, zonder de diepe filosofie erbij.
